Ազգային կրթության խորհուրդը վերջին ամիսներին պարբերաբար ահազանգում է, որ Հայաստանի մի շարք փոքր դպրոցներ կարող են փակվել կամ միավորվել՝ հղում անելով ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության 2023 թվականի սեպտեմբերի 11-ի N1790-Ա/2 հրամանին:
Ազգային կրթության խորհրդի պնդմամբ՝ խոսքը վերաբերում է 229-231 դպրոցների, որոնց գործունեությունը կարող է դադարեցվել կամ որոնք կարող են միավորվել այլ կրթական հաստատությունների հետ։ Ըստ խորհրդի հրապարակումների՝ դրա հետևանքով շուրջ 7880 աշակերտ կարող է զրկվել սեփական համայնքում կրթություն ստանալու հնարավորությունից, շուրջ 2300 ուսուցիչ և 2400 օժանդակ աշխատող՝ աշխատանքից, իսկ ցանկում ընդգրկված դպրոցներից 55-ը սահմանամերձ բնակավայրերում են, որոնցից 27-ը՝ Սյունիքի մարզում։
Փորձեցինք հասկանալ՝ արդյոք իրավիճակում որևէ փոփոխություն եղե՞լ է։
Ի պատասխան՝ նախարարությունից հայտնել են, որ «ներկայում դպրոցների միավորման վերաբերյալ կառավարության որոշման որևէ նախագիծ չի շրջանառվում, և սեպտեմբերից որևէ դպրոց փակելու մասին խոսակցությունները չեն համապատասխանում իրականությանը»։ Միաժամանակ նախարարությունից ընդգծել են, որ «երեխաների համար կառուցվում են նոր դպրոցներ ու կրթահամալիրներ»։
Թեմայի շուրջ ArmLur.am-ը զրուցել է կրթության փորձագետ, Ազգային կրթության խորհրդի անդամ Ատոմ Մխիթարյանի հետ։ Վերջինս նշում է, որ ԿԳՄՍ նախարարության որոշման մեջ «դպրոց փակելու» կամ «լուծարելու» ձևակերպումներ չկան, սակայն ծրագիրը ներկայացվում է որպես «կրթության հասանելիության ապահովման» նախաձեռնություն, որի շրջանակում փոքր գյուղերի աշակերտներին նախատեսվում է տեղափոխել հարևան բնակավայրերի դպրոցներ։
Մխիթարյանի խոսքով՝ այստեղ առաջանում են մի շարք խնդիրներ՝ սկսած երեխաների տեղափոխման կազմակերպումից մինչև ուսուցիչների աշխատանքի կրճատումները։ Նա նշում է, որ հաճախ գյուղերի միջև հեռավորությունը հասնում է 10-12 կիլոմետրի, մինչդեռ պարզ չէ՝ ով է հոգալու երեխաների տեղափոխման ծախսերը և ինչպես է կազմակերպվելու տարբեր տարիքային խմբերի աշակերտների առօրյան։ «Եթե առաջին դասարանցին ավարտում է դասերը երեք-չորս ժամ հետո, իսկ ավագ դասարանցին՝ յոթ-ութ ժամ հետո, այդ երեխան այդ ընթացքում ի՞նչ պետք է անի»,- ասում է նա։
Փորձագետը նաև ուշադրություն է հրավիրում ուսուցիչների խնդրին՝ նշելով, որ երկու դպրոցների միավորման դեպքում նույն առարկան դասավանդող ուսուցիչներից մեկը, ամենայն հավանականությամբ, կկորցնի աշխատանքը։ Նրա կարծիքով՝ նման քաղաքականությունը կարող է արագացնել գյուղերի դատարկումը, հատկապես սահմանամերձ բնակավայրերում։
Մխիթարյանը հիշեցնում է նաև Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությունը, ըստ որի՝ «ոչ թե դպրոցներ են փակվում, այլ ավերակներ»։ Սակայն, նրա խոսքով, ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ ցանկում ընդգրկված դպրոցների զգալի մասը գտնվում է լավ պայմաններում և նորոգված է։ «Կրթության որակը շենքով չի որոշվում։ Լավ կրթությունը ապահովում է լավ ուսուցիչը, ոչ թե միայն նոր պատերը»,- ասում է նա։
Թեմայի շուրջ ArmLur.am-ը կապ է հաստատել նաև այն դպրոցների ղեկավարների հետ, որոնք ընդգրկված են ցանկում։
Տնօրեններից շատերը վստահ են՝ գյուղի դպրոցը փակելը նշանակում է հերթական հարվածը գյուղի գոյությանը։