Իրանն այս պահին որևէ բանակցություն չի վարում ԱՄՆ-ի հետ։ Այս մասին Իրանի պետական հեռուստատեսության եթերում հայտարարել է Իրանի ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Իսմայիլ Բաղային։
Գերատեսչության ներկայացուցչի խոսքով՝ Թեհրանը երբեք չի խուսափել դիվանագիտական գործիքակազմից, սակայն ստեղծված ռազմաքաղաքական իրավիճակում առաջնահերթությունը երկրի պաշտպանողականությունն է։
«Մենք երբեք չենք խուսափել դիվանագիտական գործիքի կիրառումից մեր ազգային շահերը պաշտպանելու համար։ Քանի դեռ հակառակ կողմը զբաղված է Իրանի դեմ ագրեսիայով և հարձակումներով, մեր ուշադրությունը կենտրոնացած է բացառապես պաշտպանության վրա… Այս պահին ԱՄՆ-ի հետ որևէ բանակցություն չի ընթանում»,- ընդգծել է Բաղային՝ հավելելով, որ քանի դեռ Վաշինգտոնը չի փոխել իր դիրքորոշումը, «խելամիտ» դիվանագիտական գործընթացն անհնար է։
Իրավիճակի էսկալացիան նոր փուլ մտավ այն բանից հետո, երբ հունիսի 18-ին ստորագրված հուշագրից հետո (որը ենթադրում էր փետրվարի 28-ին սկսված հակամարտության ավարտ), ամերիկյան ուժերը հուլիսի 8-ի լույս 9-ի գիշերը հարվածների շարք հասցրեցին Իրանին։ ԱՄՆ ԶՈւ կենտրոնական հրամանատարությունը դա հիմնավորեց Հորմուզի նեղուցում առևտրային նավերի դեմ Իրանի ենթադրյալ գործողություններով։
Զուգահեռաբար, հուլիսի 8-ին Անկարայում ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողովի ժամանակ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարեց Իրանի հետ հրադադարի ավարտի մասին, ինչին հաջորդեց հուլիսի 12-ի գիշերը ամերիկյան զինուժի հարձակումը Պարսից ծոցի ափերին և Հորմուզի նեղուցում գտնվող շուրջ 140 իրանական թիրախների վրա։ Իրանի Մեջլիսի խոսնակ Բաղեր Ղալիբաֆն իր հերթին արձագանքել է, որ միակողմանի գործարքների դարաշրջանն ավարտված է, և զգուշացրել պատասխան գործողությունների մասին։
Ստորև ներկայացված է Իրան-ԱՄՆ հակամարտության վերջին զարգացումների хроնիկան.
|
Ժամանակահատված / Իրադարձություն |
Գործողության բնույթը և կողմերի հայտարարությունները |
|
Փետրվարի 28 |
Հակամարտության սկիզբը |
|
Հունիսի 18 |
Հրադադարի վերաբերյալ հուշագրի ստորագրում |
|
Հուլիսի 8 |
Դոնալդ Թրամփի հայտարարությունը հրադադարի ավարտի մասին (ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողով) |
|
Հուլիսի 8-9 |
ԱՄՆ հարվածները Իրանին (պատճառաբանված Հորմուզի նեղուցի միջադեպերով) |
|
Հուլիսի 12 |
ԱՄՆ զինուժի հարձակումը Իրանի ~140 թիրախների վրա |
|
Ընթացիկ կարգավիճակ |
Բանակցությունների բացակայություն, Իրանի կենտրոնացում պաշտպանության վրա |
Պատճառահետևանքային կապը
ԱՄՆ-ի կողմից հրադադարի համաձայնագրի դադարեցումը և Իրանի ռազմավարական թիրախներին հասցված հարվածները պատճառ են դարձել դիվանագիտական երկխոսության լիակատար ընդհատման համար։ Իսկ Վաշինգտոնի ռազմական ճնշման քաղաքականությունը պատճառ է դարձել, որ Թեհրանը հրաժարվի բանակցություններից՝ առաջնահերթությունը տալով ռազմական պաշտպանությանն ու պատասխան գործողությունների նախապատրաստմանը։
Գործնական ազդեցությունը
Գործնականում դիվանագիտական խողովակների փակումը և Հորմուզի նեղուցի ու Պարսից ծոցի ավազանում ռազմական ակտիվության աճը մեծացնում են էներգակիրների համաշխարհային շուկայի տատանողականությունը, խաթարում միջազգային ծովային նավարկությունը և տարածաշրջանը կանգնեցնում լայնամասշտաբ էսկալացիայի վտանգի առջև։