Դեպի այլընտրանքային շուկաներ հայկական արտահանման վերակողմնորոշումը կարող է մեղմել Ռուսաստանի սահմանափակումները (ԲԱՑԱՌԻԿ)

ԵՐԵՎԱՆ, 17 հունիսի․/ԱՌԿԱ/․ Ռուսական շուկայից դեպի այլ շուկաներ սեփական գյուղմթերքը վերակողմնորոշելու՝ Հայաստանի հնարավորությունը մասնակիորեն կմեղմի դեպի ՌԴ հայկական արտահանման սահմանափակումների հետևանքները, «ԱՌԿԱ» գործակալությանը հայտարարեց տնտեսագետ Հրանտ Միքայելյանը։

Նախօրեին Հայաստանի Կենտրոնական բանկի նախագահ Մարտին Գալստյանը նշել էր, որ մի շարք հայկական ապրանքների ներմուծման նկատմամբ Ռուսաստանի սահմանափակումները կարող են հայաստանյան տնտեսության վրա նստել ՀՆԱ-ի մոտ 2%-ը։ «ԱՌԿԱ» գործակալությունը երկրի տնտեսության համար հնարավոր ռիսկերի վերաբերյալ մեկնաբանություն ստանալու համար դիմել է տնտեսագետ Հրանտ Միքայելյանին։

Ինչպես կարծում է Միքայելյանը, առաջին հայացքից 2%-ի ցուցանիշը կրիտիկական չի թվում մի շարք գործոնների պատճառով։

Առաջին հերթին, ընթացիկ տարվա բերքի մի մասն արդեն տուժել է անբարենպաստ եղանակային պայմաններից, այդ թվում՝ կարկուտից և գարնանային ցրտահարություններից։ Հետևաբար, արտադրության ծավալներն առանց այն էլ սովորական մակարդակից ցածր էին սպասվում։

Երկրորդ՝ արտադրանքի մի մասը՝ 80-85%-ը, մնում է ներքին շուկայում, և միայն 15-20%-ն է արտահանվում։ Սա թույլ է տալիս խուսափել տնտեսությունից դրա ամբողջական դուրսընկնումից, թեև ուղեկցվում է արտադրողների համար գների զգալի անկմամբ։

Վերջապես, հայկական ընկերությունները փորձում են արտահանման այլընտրանքային ուղղություններ փնտրել։ Կարճաժամկետ հեռանկարում ռուսական շուկան ամբողջությամբ փոխարինելն անհնար է, սակայն մասնակի վերակողմնորոշումն ի վիճակի է մեղմել հետևանքները։

«Կարծում եմ, որ առայժմ մակրոտնտեսական էֆեկտը սահմանափակ կլինի։ Բայց ազդեցությունը տնային տնտեսությունների, արտադրողների, փոքր ու միջին բիզնեսի վրա նույնիսկ շատ զգալի կլինի»,- կարծում է փորձագետը։

Ագրոարդյունաբերական համալիրն ամենախոցելին է

Միքայելյանի գնահատմամբ՝ ամենաշատ տուժած ոլորտը կդառնա ագրոարդյունաբերական համալիրը։

Խոսքը վերաբերում է ոչ միայն մրգերի, բանջարեղենի և ծաղիկների արտադրողներին, այլև, մասնավորապես, ալկոհոլային արտադրանքին և հանքային ջրերին, որոնք ավանդաբար կողմնորոշված են դեպի ռուսական շուկա։

«Մենք չգիտենք, թե որքան լայնորեն կկիրառվի Հայաստանի և Ռուսաստանի միջև առևտրի սահմանափակման գործիքակազմը։ Ծիրանի և ծաղիկների սահմանափակումները գործի մի կողմն են, բայց կան նաև հանքային ջրեր, ալկոհոլ, կա նաև վերաարտահանում, որը շատ զգալի է, և ինչի շնորհիվ վերջին տարիներին Հայաստանի ՀՆԱ-ն ուժեղ աճել է»,- ասաց Միքայելյանը։

Միևնույն ժամանակ, նա չբացառեց մի պարադոքսալ իրավիճակի առաջացման հնարավորությունը, երբ Ռուսաստանը, սահմանափակելով հայկական արտահանումը, չի սահմանափակի վերաարտահանումը, որի ծավալները, նրա գնահատմամբ, բավականին զգալի կլինեն։

Ամենախոցելի ճյուղերը

Միքայելյանը չբացառեց, որ բացի ագրոարդյունաբերական համալիրից, կարող են տուժել արդյունաբերական արտադրությունը, գյուղատնտեսությունը՝ արտադրությունն ու վերամշակումը։ Հաջորդը հերթում, նրա կարծիքով, կարող է հայտնվել տեքստիլ ոլորտը։ Կա նաև Հայաստանից աշխատուժի նկատմամբ սահմանափակումների հավանականություն, ինչը կուժեղացնի ճնշումը հայաստանյան աշխատաշուկայի վրա։

«Տվյալ պահին կարելի է միայն ենթադրել, որ սահմանափակումները կհարվածեն գյուղատնտեսությանը, գյուղմթերքի վերամշակմանը և, հնարավոր է, թեթև արդյունաբերությանը։ Բայց հեռանկարում, բնականաբար, ֆինանսներն ու լոգիստիկան նույնպես կարող են տուժել»,- կարծում է տնտեսագետը։

Հայաստանից ՌԴ արտադրանքի մատակարարումների սահմանափակումների մասին

Ռուսաստանը 2026 թվականի հունիսի 12-ից սահմանափակել է Հայաստանից ծագող և առաքվող ողջ կարանտինային ենթակա արտադրանքի ներմուծումը, ինչպես նաև դրա տարանցումը ՌԴ տարածքով դեպի ԵԱՏՄ պետություններ։

Ռոսսելխոզնադզորի կողմից մտցված սահմանափակումների տակ են հայտնվել, մասնավորապես, բանջարեղենը, միրգը, կանաչեղենը և ծաղկային արտադրանքը։ Ավելի վաղ ռուսական կարգավորողները սահմանափակումներ էին մտցրել նաև Հայաստանից «Ջերմուկ» հանքային ջրի և ալկոհոլային արտադրանքի առանձին տեսակների մատակարարումների վրա։

Ռոսսելխոզնադզորում սահմանափակումների պատճառ են անվանել Հայաստանից բուսական ծագման արտադրանքի և ծաղիկների մեջ «կարանտինային օբյեկտների համակարգված հայտնաբերումը»։ Նշվում է, որ արգելքը գործելու է մինչև առաքվող ապրանքների անվտանգության և հետագծելիության ապահովման կոնկրետ ալգորիթմի մշակումը։