Հայաստանի առողջության համընդհանուր ապահովագրության համակարգի գործարկման առաջին ինն ամիսների ընթացքում դրա ծառայություններից օգտվել է ավելի քան 1 միլիոն մարդ։ Այդ ժամանակահատվածում հիմնադրամը փոխհատուցել է շուրջ 164 միլիարդ դրամի բժշկական ծախս։ Հիմնադրամի տվյալներով՝ ապահովագրված անձանց թիվը գերազանցել է 1,8 միլիոնը, իսկ ծառայություններից ամսական օգտվողների քանակը սեպտեմբերի դրությամբ կայունացել է մոտ 360 հազարի սահմանում։
Այս տվյալները լրագրողների հետ հանդիպմանը ներկայացրել է Առողջության համընդհանուր ապահովագրության հիմնադրամի գլխավոր տնօրենի պաշտոնակատար Հայկ Բաբայանը։
Նրա խոսքով՝ տարեսկզբի համեմատ ապահովագրվածների թիվն ավելացել է մոտ 250 հազարով. աճը կազմել է շուրջ 15%։
Ընդհանուր առմամբ, ինն ամսվա ընթացքում 1,8 միլիոն ապահովագրվածներից ծառայություններից օգտվել է ավելի քան 1 միլիոնը։ Ծրագրի շրջանակում բժշկական օգնություն է ստացել ամսական միջինը 350–370 հազար մարդ։ Հունվարին այդ ցուցանիշը կազմել է մոտ 115 հազար, սակայն մարտից դիմելիությունը սկսել է աճել, իսկ սեպտեմբերին հասել է շուրջ 360 հազարի և, հիմնադրամի գնահատմամբ, հոկտեմբերին պահպանվել է համադրելի մակարդակի վրա։
Բաբայանը նշել է, որ առաջին երկու ամիսները հարմարվելու շրջան են եղել թե՛ պացիենտների, թե՛ բժշկական համակարգի համար. մարդկանց ժամանակ էր պետք ծառայությունների ստացման կարգին ծանոթանալու և նախատեսված փաթեթից ավելի ակտիվ օգտվելու համար։
Հիմնադրամը վճարել է 164 մլրդ դրամ, հատուցումների գործակիցը գերազանցել է պլանավորված ցուցանիշը
Ինն ամսվա ընթացքում փոխհատուցումների ընդհանուր ծավալը կազմել է շուրջ 164 միլիարդ դրամ։ Հատուցումների գործակիցը, Բաբայանի խոսքով, հասել է 93%-ի՝ օրենքով նախատեսված մոտ 88,8% ցուցանիշի փոխարեն։
Հիմնադրամի ղեկավարը պլանավորված մակարդակի գերազանցումը պայմանավորել է համակարգի գործունեության առաջին տարում գրանցված բարձր դիմելիությամբ և պացիենտների մոտ նախկինում կուտակված հիվանդությունների բուժման ծախսերով։ Նրա գնահատմամբ՝ մինչև տարեվերջ ցուցանիշը կպահպանվի մոտավորապես այս մակարդակի վրա։
Ընդ որում, Բաբայանն ընդգծել է, որ հիմնադրամը չի դիմել Կառավարությանը կամ Առողջապահության նախարարությանը՝ մեկ անձի հաշվով սահմանված 10 800 դրամի ապահովագրավճարի չափը բարձրացնելու խնդրանքով։ Նա նաև նշել է, որ հատուցումների 93% գործակիցը նշանակում է, որ դիտարկվող ժամանակահատվածում հիմնադրամի միջոցները բավարարել են փոխհատուցումներն իրականացնելու համար։
Ծառայություններից օգտվող մեկ անձի հաշվով կատարված ծախսերը, առանց դեղորայքի, բժշկական օգնության տարբեր տեսակների գծով կազմել են միջինը 50–60 հազար դրամ։ Ընդ որում, առանձին դեպքերի արժեքն էականորեն տարբերվում է՝ մի քանի հազար դրամից՝ ոչ մեծ ծառայությունների համար, մինչև մի քանի միլիոն դրամ՝ բարդ վիրահատական միջամտությունների դեպքում։ Մեկ անձն ապահովագրական ծածկույթի շրջանակում կարող է ստանալ բազմաթիվ տարբեր ծառայություններ, ուստի առանձին դիմումի միջին արժեքը հավասար չէ պացիենտի բուժման ընդհանուր ծախսերին։
Ընդհանուր առմամբ, փաթեթը ներառում է 2887 բժշկական ծառայություն։ Բաբայանի խոսքով՝ ինն ամսվա ընթացքում պահանջված է եղել դրանցից մոտ 2600–2700-ը, այսինքն՝ պացիենտներն օգտվել են բուժօգնության գրեթե բոլոր նախատեսված տեսակներից։ Հիմնադրամը բուժհաստատություններից ամսական ստանում է տարբեր ծառայությունների փոխհատուցման շուրջ 2 հազար հայտ։
Դեղորայքը դարձել է ծախսերի ամենախոշոր ուղղությունը
Ինն ամսվա ընթացքում հիմնադրամի ծախսերի ամենախոշոր առանձին ուղղությունը եղել է դեղորայքը. դրան բաժին է ընկել ընդհանուր ծախսերի շուրջ 15%-ը։ Բաբայանի գնահատմամբ՝ հաջորդ տարիներին դեղորայքի մասնաբաժինը կարող է աճել մինչև 20% և ավելի՝ այդ թվում՝ քրոնիկ հիվանդությունների բուժման և կանխարգելիչ նշանակումների հաշվին։
Ծախսերի ծավալով երկրորդ տեղում ախտորոշիչ հետազոտություններն են։ Հիմնադրամի ղեկավարը նշել է, որ նման հետազոտությունների զգալի մասը կանխարգելիչ բնույթ է կրում, և հույս է հայտնել, որ ժամանակի ընթացքում հենց կանխարգելիչ ախտորոշումը կդառնա համակարգի ծախսերի հիմնական ուղղություններից մեկը։
Երրորդ տեղը զբաղեցրել է սիրտ-անոթային վիրաբուժությունը. դրան բաժին է ընկել ծախսերի 11%-ից մի փոքր ավելին։ Մյուս խոշոր ուղղությունների շարքում Բաբայանն առանձնացրել է թերապևտիկ միջամտությունները, ներառյալ՝ ուռուցքային հիվանդությունների դեղորայքային բուժումը, մասնավորապես՝ քիմիաթերապիան և ուղեկցող հորմոնալ թերապիան։
Ինն ամսվա ընթացքում հիմնադրամը գրանցել է դեղատոմսով դեղերի տրամադրման շուրջ 4,1 միլիոն դեպք։ Դեղորայք ստացողների թիվը կայունացել է ամսական մոտ 150 հազար մարդու սահմանում։
Դեղորայքի ծախսերի շուրջ 60%-ը բաժին է ընկել սիրտ-անոթային հիվանդությունների բուժման համար նախատեսված դեղամիջոցներին, ևս 17%-ը՝ շաքարային դիաբետի դեղերին։ Այսպիսով, այս երկու խմբերին բաժին է ընկնում դեղորայքային ծախսերի շուրջ 80%-ը։ Հակաբակտերիալ և հակավարակային այլ դեղամիջոցները զգալիորեն ավելի փոքր մասնաբաժին ունեն։
Փոխհատուցումների ավելի քան 70%-ը բաժին է ընկնում Երևանին
Հիմնադրամի տվյալներով՝ բժշկական ծառայությունների դիմաց տրվող փոխհատուցումների ավելի քան 70%-ը բաժին է ընկնում Երևանին, իսկ մոտ 30%-ը՝ մարզերին։ Բաբայանը նման կենտրոնացումը բացատրել է ոչ միայն ենթակառուցվածքային գործոններով, այլև պացիենտների սովորություններով։
Նրա խոսքով՝ մարզերի բնակիչները հաճախ նախընտրում են դիմել մայրաքաղաքի բժշկական կենտրոններ, հատկապես եթե խոսքը լուրջ միջամտությունների՝ օրինակ՝ սրտի կամ ողնաշարի վիրահատությունների մասին է։ Ընդ որում, ինչպես նշել է հիմնադրամի ղեկավարը, մարզային հաստատություններում կան ժամանակակից սարքավորումներ և որակյալ մասնագետներ, իսկ Երևանում աշխատող բժիշկները մի շարք դեպքերում նաև մեկնում են մարզային հիվանդանոցներ՝ վիրահատություններ իրականացնելու համար։
Բաբայանը կարծում է, որ ձևավորված պրակտիկան փոխելը հեշտ չէ. պացիենտների շրջանում պահպանվում է այն համոզմունքը, թե բարդ բուժումն ավելի հուսալի է անցնել Երևանում։ Նա դա համեմատել է մեկ այլ տարածված սովորության հետ, երբ բժշկի են դիմում միայն այն ժամանակ, երբ խնդիրն արդեն լրջացել է։
Հաջորդ տարի համակարգում սպասվում է ևս 350 հազար ապահովագրված անձ
Հիմնադրամի կանխատեսմամբ՝ հաջորդ տարի համակարգին կարող է միանալ ևս շուրջ 350 հազար մարդ։ Դա, ինչպես խոստովանել է Բաբայանը, կարող է մեծացնել ամբուլատոր հաստատությունների ծանրաբեռնվածությունը՝ առաջին հերթին Երևանում, որտեղ հաշվառված են ոչ միայն տեղի բնակիչները, այլև մարզերի պացիենտների մի մասը։
Միևնույն ժամանակ, հիմնադրամի ղեկավարը կարծում է, որ լրացուցիչ հոսքը կրիտիկական չպետք է դառնա։ Նրա խոսքով՝ նոր շահառուների զգալի մասը սկզբում դիմելու է ամբուլատոր խորհրդատվությունների՝ առողջական համեմատաբար փոքր խնդիրներով, և շատ դեպքերում բուժումը սահմանափակվելու է խորհրդատվությամբ կամ դեղորայքի նշանակմամբ։
Բաբայանը նաև հայտնել է, որ հիմնադրամը դիտարկում է հերթերի ավտոմատացման և այնպիսի համակարգի ստեղծման հնարավորությունը, որտեղ պացիենտները կկարողանան տեսնել բուժհաստատությունների ծանրաբեռնվածությունն ու ընտրել, թե ուր դիմեն։ Դա, նրա կարծիքով, թույլ կտա ավելի լավ բաշխել պացիենտների հոսքը և նրանց հնարավորություն կտա ավելի արագ ստանալ ծառայությունները, այդ թվում՝ մարզային կենտրոններում։
Նա ընդունել է, որ առանձին նեղ մասնագիտությունների գծով մասնագետների թիվն ամբողջ երկրում մեծ չէ՝ տասը հոգուց էլ պակաս։ Սակայն, հիմնադրամի գնահատմամբ, առայժմ հիմքեր չկան կարծելու, թե ապահովագրվածների թվի ավելացումը կհանգեցնի համակարգային կադրային ճգնաժամի։