Տպավորությունն այն է, որ Փաշինյանի վրա Մոսկվայի դրած հույսերը այժմ տարբեր բնույթն են ստացել: Փոխելով իր ռազմավարությունը՝ Ռուսաստանը նոր ուղիներ է որոնում պահպանելու համար իր դիրքային ազդեցությունը Հարավային Կովկասում: Նոր նախաձեռնություններից եւ քաղաքական քայլերից մեկը ամբողջ սեւծովյան ափի երկայնքով Ռուսաստանը, Վրաստանը եւ Հայաստանը միացնող երկաթուղու գործադրումն ու ճանապարհի շինարարությունն էր: Ծրագիրը, որն ըստ մոսկովյան լուրերի, ստացել է «Պուտինի ուղի» անվանումը, մասնագիտական շրջանակների հանրային ընդարձակ քննարկումների թեման է դարձել:
Եթե Երեւանը մերժի ճանապարհային այս առաջարկը, կնշանակի, որ «խաղաղության խաչմերուկը» ծառայում է կամ ծառայելու է սոսկ կարգավորելու հարաբերությունները Հայաստանի անմիջական հարեւանների հետ, միաժամանակ նպաստելով, որ Արեւմուտքն իր ազդեցությունն ունենա Հայաստանում` հակակշռելու համար ռուսական ազդեցությանը: Իսկ եթե Երեւանը ընդունի առաջարկը, Մոսկվան հնարավորություն կունենա ուժեղացնելու իր քաղաքական ընդգրկվածությունը Հարավային Կովկասում` հիմք ընդունելով տնտեսական այդ նախաձեռնությունը, ճիշտ այնպես, ինչպես TRIPP-ը` «միջազգային խաղաղության եւ բարգավաճման Թրամփի ուղին»:
Առաջարկը մանրամասնորեն հաշվարկված քայլ է, որը կարող է շատ հարցերի պատասխանը տալ: Չի կարելի բացառել, որ Փաշինյանն ու Պուտինը քննարկեն այս հարցը իրենց հաջորդ հանդիպման ժամանակ: Հարավային Կովկասում իր դիրքերը թուլացած Ռուսաստանի համար ամեն հնարավոր միջոց պետք է օգտագործել, պահպանելու համար ազդեցության իր ավանդական ներկայությունը, միաժամանակ հակակշռելով թուրքական եւ ամերիկյան ազդեցությունների խորացմանը տարածաշրջանում:
Ինչ վերաբերում է Հայաստանին, իշխանությունները դիմագրավելու են դժվարին մի ընտրություն: Արեւմուտքի, հատկապես Եվրոմիության հետ հարաբերությունների տրամաբանությունը միտված է Մոսկվային դուրս թողնելու Հարավային Կովկասից: Բացի այդ, առնվազն պաշտոնական հայտարարությունների եւ հռետորաբանության մակարդակով, Երեւանը նպաստում է տեղի ունեցող լարվածությունների խորացմանը:
«Պուտինի ուղին» անշուշտ դեռեւս նախնական նախաձեռնություն է եւ շատ վաղ է որեւէ վճռորոշ եզրակացություն կատարել դրա շուրջ: Այդուհանդերձ, Մոսկվան հավանաբար ավելի ակտիվորեն կհետապնդի այդ գաղափարը, առնվազն, գուցե, որպես Հայաստանի վրա ճնշումը սաստկացնելու միջոց: Եթե Երեւանը մերժի առաջարկը, Մոսկվան լուրջ եզրակացությունների հիման վրա կոնկրետ քայլերի կդիմի:
Մի բան պարզ է: Ռուսաստանը, ճիշտ է, գուցե կորցրել է իր ազդեցության ոլորտները ամենատարբեր երկրներում եւ տարածաշրջաններում, սակայն դա չի նշանակում, որ Մոսկվան մինչեւ վերջին հնարավոր պահը չի պայքարելու պահպանելու եւ ուժեղացնելու համար իր դիրքերը: Միամտություն կլիներ ենթադրել, որ Ռուսաստանը կամ որեւէ այլ պետություն հեշտությամբ կզիջեր իր դիրքերը այն տարածքներում, որոնք ռուսական կայսրության ժամանակներից կազմել են իր ազդեցության ոլորտի կարեւոր մի մասը:
Սուրեն ՍԱՐԳՍՅԱՆ
Միջազգայնագետ, ԱՄՆ արտաքին քաղաքականության փորձագետ
Անգլ. բնագրից թարգմանեց ՀԱԿՈԲ ԾՈՒԼԻԿՅԱՆԸ
Հոդվածն ամբողջությամբ՝ «Ազգ» շաբաթաթերթում
Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի եւ հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ լրատվական նյութերից քաղվածքների վերարտադրումը չպետք է բացահայտի լրատվական նյութի էական մասը: Կայքում լրատվական նյութերից քաղվածքներ վերարտադրելիս քաղվածքի վերնագրում լրատվական միջոցի անվանման նշումը պարտադիր է, նաեւ պարտադիր է կայքի ակտիվ հղումի տեղադրումը: