Ներկայիս Հայաստանն արդեն իսկ ունի ավտորիտար պետության բոլոր հատկանիշները» Այսօր՝ հուլիսի 15-ին, «Հայաստանը դեպի ավտորիտարիզմ տանող ճանապարհին» թեմայով քննարկումների ժամանակ ունեցած իր ելույթում այս մասին հայտարարել է քաղաքագետ Բենիամին Մաթևոսյանը։
Նրա կարծիքով՝ վերջին ընտրական գործընթացները դարձել են այս միտման ամենավառ հաստատումը, իսկ քվեարկության արդյունքներին իշխանության արձագանքը նույնպես դրսևորում է դասական ավտորիտարիզմին բնորոշ գծեր։ Փորձագետը հայտարարել է, որ երկրում տեղի ունեցող իրադարձությունները վաղուց դուրս են եկել սովորական քաղաքական պայքարի շրջանակներից և գնահատական են պահանջում քաղաքագիտության տեսանկյունից։
Նրա խոսքով՝ իշխանությունները հրաժարվում են ընդունել նույնիսկ այն հնարավորությունը, որ տասնյակ հազարավոր քաղաքացիներ կարող էին կամավոր կերպով քվեարկել իշխող ուժի դեմ։ Որպես օրինակ քաղաքագետը բերում է այն հայտարարությունները, թե ընդդիմության օգտին տրված շուրջ հարյուր հազար ձայներն իբր ստացվել են ընտրակաշառքի շնորհիվ։ Մաթևոսյանի կարծիքով՝ նման տրամաբանությունը վկայում է սեփական քաղաքականությունից հասարակության իրական դժգոհությունն ընդունելու իշխանության անկարողության մասին։ «Փոխանակ ընդունեն, որ մարդիկ գիտակցաբար քվեարկել են իրենց դեմ՝ իշխանության ձախողումների պատճառով, նրանք փորձում են համոզել իրենք իրենց, թե պատճառը եղել է բացառապես փող բաժանելը»,- կարծում է նա։
Մաթևոսյանը համոզված է, որ ընտրությունների գլխավոր քաղաքական արդյունքը ոչ թե մանդատների բաշխումն էր, այլ գործող իշխանության հանդեպ հասարակության վերաբերմունքը։ Նրա գնահատմամբ՝ քաղաքացիների մեծամասնությունն անվստահություն է հայտնել վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի նկատմամբ։ Քաղաքագետի կարծիքով՝ հենց այս փաստն են իշխանությունները փորձում բացատրել տարբեր արտաքին պատճառներով՝ խուսափելով քաղաքական ու կառավարչական ձախողումների համար սեփական պատասխանատվությունն ընդունելուց։
Խոսելով քաղաքական համակարգի էվոլյուցիայի մասին՝ Մաթևոսյանը սահմանազատում է նախկին և ներկայիս մեխանիզմները, որոնք, ըստ նրա, կիրառում է իշխանությունը։ Նա հիշեցնում է, որ իշխող կուսակցության ներկայացուցիչները երկար ժամանակ ընդգծում էին, թե, ի տարբերություն նախկին իշխանությունների, իրենք «ընտրություններ չեն կեղծել»։ Այդուհանդերձ, քաղաքագետը կարծում է, որ մինչև վերջին ժամանակները իշխանությունը կիրառել է ազդեցության մեկ այլ մեխանիզմ՝ «հետընտրական կեղծիքներ»։
Նրա խոսքով՝ եթե տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններում հաղթում էր ընդդիմադիր թեկնածուն, նրա դեմ հաճախ քրեական գործեր էին հարուցվում, ինչը հետագայում ազդում էր տեղական իշխանություն ձևավորելու հնարավորության վրա։ Մաթևոսյանը որպես օրինակ նշել է Վանաձորը, Վեդին և Գյումրին՝ հավելելով, որ նման դեպքերը քիչ չեն եղել։ Վերջին իրադարձությունները քաղաքագետը համարում է որակապես նոր փուլ։ Նրա պնդմամբ՝ առաջին անգամ իշխանությունները, ըստ էության, չսահմանափակվեցին հետընտրական գործողություններով, այլ փաստացի չեղարկեցին «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության օգտին տրված շուրջ 60 հազար ձայներ, ինչի հետևանքով կուսակցությունը զրկվեց իրեն հասանելիք մանդատներից։
Փորձագետն առանձին անդրադառնում է Սահմանադրական դատարանի որոշմանը, որն ուժի մեջ է թողել Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի այս որոշումը։ Մաթևոսյանի խոսքով՝ եթե ելնենք դատական որոշման տրամաբանությունից, ապա ինքնաբերաբար չեն հաստատվում նաև ընտրողների զանգվածային կաշառման վերաբերյալ հնչող մեղադրանքները։ Քաղաքագետն ուշադրություն է հրավիրում ներքին հակասության վրա․ եթե ընտրությունների արդյունքները ճանաչվել են օրինական և հաստատվել դատական համակարգի կողմից, ապա լայնածավալ ընտրակաշառքների մասին պնդումները նույնպես կորցնում են իրենց իրավական հիմքը։
Մաթևոսյանի կարծիքով՝ ընտրությունների գլխավոր արդյունքն այն էր, որ քվեարկած քաղաքացիների մեծամասնությունն իր անհամաձայնությունն արտահայտեց գործող իշխանության քաղաքականությանը։ Այնուամենայնիվ, ըստ նրա, ընդդիմությունն ինքը դեռևս լիովին չի գիտակցել այս արդյունքի քաղաքական նշանակությունը։ Փորձագետը կարծում է, որ հայաստանյան ընտրողներն ընդդիմադիր ուժերին լուրջ քաղաքական ռեսուրս են տվել, որն ընդդիմադիրները դեռևս չեն կարողացել ճիշտ գնահատել և օգտագործել։
News.am