Մշտական հոգնածություն աշխատանքից հետո․ գիտնականները բացահայտել են դեպրեսիայի նոր տեսակ

British Journal of Psychiatry պարբերականում հրապարակված ծավալուն ուսումնասիրությունը հիմնված է 11,380 ավստրալացիների կլինիկական և գենետիկական տվյալների վրա, որոնք տառապում են առավելապես ծանր և կրկնվող դեպրեսիայով։ Հետազոտությունը ցույց է տվել, որ ցիրկադային ենթատեսակը հանդիպում է մասնակիցների գրեթե մեկ քառորդի (23%) մոտ, գրում է Guardian-ը։

Գիտնականները ենթադրում են, որ այս խնդրով պացիենտներին կարող են օգնել մարմնի ցիրկադային ռիթմերը կարգավորող թերապիաները, ինչպիսիք են մելատոնինային բուժումը և լուսային թերապիան։

Հիմնական ախտանիշներն ու առանձնահատկությունները

Թեև տրամադրության խանգարումների և ամենօրյա ռիթմերի խախտման միջև կապը վաղուց էր հայտնի, հետազոտողները ընդգծում են, որ սույն աշխատանքը հաստատում է ցիրկադային դեպրեսիայի՝ որպես կենսաբանորեն հիմնավորված և կլինիկորեն օգտակար ֆենոտիպի գոյությունը։

Սիդնեյի համալսարանի Ուղեղի և մտքի կենտրոնի դոկտոր Էմիլիանա Տոնինին նշում է, որ ցիրկադային դեպրեսիան ախտորոշվում է, եթե պացիենտի մոտ առկա է հետևյալ վեց հատկանիշներից առնվազն երեքը․

1. Հիվանդության արտահայտված սեզոնային բնույթ,

2. Քնի հետաձգում (դժվարությամբ քնել),

3. Դեպրեսիվ դրվագների ընթացքում քնի տևողության զգալի երկարացում,

4. Արտահայտված «գիշերային բու» լինելու հակում,

5. Արթնանալիս ուժեղ հոգնածության զգացում,

6. «Սոցիալական ջեթլագ» (երբ աշխատանքային օրերին քնի ռեժիմը կտրուկ տարբերվում է հանգստյան օրերի ռեժիմից)։

«Ցիրկադային դեպրեսիայով անհատներն ունենում են հոգեկան առողջության ավելի ծանր ախտանիշներ», — ընդգծում է դոկտոր Տոնինին։ — «Նրանց մոտ հիվանդությունն ավելի վաղ տարիքում է ի հայտ գալիս, ընթանում է ավելի շատ դրվագներով ու բարդ հետագծով, ինչպես նաև ավելի հաճախ է ուղեկցվում ինքնասպանության հակումներով, հիպոմանիակալ և հոգեբանական ախտանիշներով»։

Տարբերվող կենսաբանություն

Ուսումնասիրությունը նաև ցույց է տվել, որ այս ենթատեսակն ունեցող մարդիկ ունեն ուշադրության դեֆիցիտի, տրամադրության խանգարումների, ինչպես նաև մի շարք նյութափոխանակային և բորբոքային մարկերների բարձր գենետիկ ռիսկ։ Դա փաստում է, որ ցիրկադային դեպրեսիան ոչ թե պարզապես վատ քնի հետևանք է, այլ ունի հստակ առանձնահատուկ կենսաբանական հիմք։

Մասնագետները հույս ունեն, որ ապագայում այս ախտորոշումը թույլ կտա մշակել անհատականացված բուժման մեթոդներ, հատկապես երիտասարդների համար, որոնք առաջին անգամ են դիմում հոգեկան առողջության աջակցության։

Բուժման մոտեցումները

Ուղեղի և մտքի կենտրոնի համանախագահ, պրոֆեսոր Իան Հիկիի խոսքով՝ այս ենթատեսակի հիմնական խնդիրն այն է, որ պացիենտները վատ են արձագանքում ստանդարտ ուղեցույցներով նախատեսված թերապիաներին։ Հետազոտությունը պարզել է, որ առաջին շարքի լայնորեն տարածված հակադեպրեսանտները (ՍՍՀԻ և ՍՍՀԻԽ) ցիրկադային դեպրեսիայի դեպքում քիչ արդյունավետ են և առաջացնում են ավելի շատ կողմնակի ազդեցություններ։

«Այս պացիենտների համար առանցքային նշանակություն ունեն քրոնոկենսաբանական բուժումները՝ քուն-արթնացում ցիկլի կարգավորումը, առավոտյան բնական լույսի ազդեցությունը, ցերեկային ակտիվությունը, ինչպես նաև քնի և սննդակարգի կանոնավորությունը», — նշում է պրոֆեսոր Հիկին։

Փորձագիտական արձագանքներ

Մոնաշ Ալֆրեդի հոգեբուժական հետազոտական կենտրոնի տնօրեն, պրոֆեսոր Ջայաշրի Կուլկարնին, որը չի մասնակցել հետազոտությանը, բարձր է գնահատել աշխատանքի որակը՝ նշելով, որ դեպրեսիայի որոշակի ձևերի կապումը գենետիկ պրոֆիլի հետ կարևոր քայլ է ապագա թերապիաների համար։ Միևնույն ժամանակ նա հավելել է, որ հետազոտության մեջ հաշվի չի առնվել դաշտանադադարի հորմոնալ ազդեցությունը, որը կանանց քնի խանգարման հիմնական պատճառներից է։

Իռլանդիայի Մեյնութ համալսարանի վարքային նյարդաբան, պրոֆեսոր Էնդրյու Քուգանն էլ նշել է, որ արդյունքները հետաքրքիր են, սակայն դեռևս նախնական բնույթ են կրում և կարիք ունեն հետագա լրացուցիչ ուսումնասիրությունների՝ ավելի բազմազան ընտրանքների վրա։