Մերձավոր Արևելքում ճգնաժամի սկզբից ի վեր նավթի գների աճը զսպող համաշխարհային պաշարները գրեթե սպառվել են։ Եթե պաշարների օգտագործումը դադարեցվի, Brent տեսակի նավթի մեկ բարելի գինը կարող է հասնել 150 դոլարի, իսկ ճգնաժամային սցենարի դեպքում՝ 200 դոլարի։
Bloomberg-ի փոխանցմամբ՝ համաշխարհային նավթի պաշարները գրեթե ամբողջությամբ սպառվել են։ Այս մասին Լոնդոնում կայացած Energy Intelligence Forum համաժողովում հայտարարել է աշխարհի խոշորագույն նավթային ընկերության՝ Saudi Aramco-ի ղեկավար Ամին Նասերը։ Նրա խոսքով՝ այս տարի միայն պաշարների օգտագործման շնորհիվ է հնարավոր եղել պահպանել պահանջարկի և առաջարկի հավասարակշռությունը։
Աշխարհի խոշորագույն անկախ նավթային առևտրային ընկերության՝ Vitol-ի ղեկավար Ռասել Հարդին նույնպես նման գնահատական է տվել։ Մերձավոր Արևելքում հակամարտությունների պատճառով արևմտյան երկրները գրեթե սպառել են իրենց հասանելի պաշարները, իսկ ազատ նավթատար լցանավերի պակասի հետ մեկտեղ դա կարող է նավթի գինը հասցնել 200 դոլարի՝ մեկ բարելի դիմաց։
Որքա՞ն նավթ է մնացել համաշխարհային պահեստարաններում
Նասերի հստակեցմամբ՝ ներկայումս նավթի համաշխարհային պաշարները կազմում են 6 մլրդ բարելից պակաս, սակայն դրանցից հասանելի է ընդամենը 10%-ը։ Մնացածը տեխնոլոգիական նվազագույն պաշարն է, որն անհրաժեշտ է խողովակաշարերի, պահեստարանների և նավթավերամշակման գործարանների աշխատանքի համար։
Ռազմավարական պաշարները նույնպես նվազում են։ Չինաստանը Պարսից ծոցից մատակարարումների խափանումների սկզբից ի վեր օգտագործում է իր պաշարները, իսկ Ճապոնիան աշնանը հրաժարվել է նոր միջամտություններից։ ԱՄՆ-ի պաշարները նվազել են մինչև 283 մլն բարել՝ 1982 թվականից ի վեր նվազագույն մակարդակը։
Միջազգային էներգետիկ գործակալության (ՄԷԳ) տվյալներով՝ հակամարտության սկզբից ի վեր համաշխարհային պաշարներից օգտագործվել է շուրջ 1 մլրդ բարել նավթ։ Օգոստոսին պաշարների սպառման տեմպը հասել էր օրական 3.1 մլն բարելի, իսկ աշնանն այն կարող է աճել մինչև օրական 4-5 մլն բարել։
Որքա՞ն կարող է բարձրանալ նավթի գինը
Եթե պաշարների օգտագործումը դադարեցվի, նավթը չի բավարարի բոլոր սպառողների պահանջարկը, իսկ գինը կբարձրանա մինչև մեկ բարելի դիմաց 150 դոլար կամ ավելի։ Փորձագետները չեն բացառում նաև, որ մատակարարումների նոր խոշոր խափանումների դեպքում հնարավոր են կարճաժամկետ գնային թռիչքներ՝ ավելի բարձր մակարդակներ. 200 դոլարը նույնիսկ բացառվող սցենար չէ։
Որքա՞ն ժամանակ կբավականացնեն պաշարները
Եթե հաշվի առնենք միջամտությունների համար հասանելի 600 մլն բարելը և պաշարների սպառման՝ օգոստոսին գրանցված տեմպը, ապա պաշարները կբավականացնեն մոտ 194 օրվա համար։ Օրական 5 մլն բարելի պակասուրդի դեպքում այդ ժամկետը կկրճատվի մինչև 120 օր։ Փորձագետը նախազգուշացնում է, որ առանձին երկրներում և վառելիքի որոշ տեսակների շուկաներում խնդիրները կարող են առաջանալ շատ ավելի վաղ։
Նույնիսկ ճգնաժամի ավարտից հետո սպառված պաշարները պետք է վերականգնվեն։ Նասերի գնահատմամբ՝ պաշարները համալրելու համար երկու տարվա ընթացքում անհրաժեշտ կլինի օրական առնվազն 2 մլն բարել նավթ մատակարարել պահեստարաններ։
Լրացուցիչ պահանջարկը կարող է դանդաղեցնել գների նվազումը, սակայն դա չի նշանակում, որ նավթը ևս երկու տարի շատ թանկ կլինի։ Նավագնացության անվտանգության վերականգնումից հետո աշխարհաքաղաքական ռիսկերի համար գնին ավելացվող հավելավճարը կարող է արագ նվազել, իսկ ռազմավարական պաշարների համալրումը կարող է ձգվել ժամանակի ընթացքում։