«ԱՌԿԱ» գործակալությունը ներկայացնում է շաբաթվա հիմնական իրադարձությունների ամփոփագիրը
ԵՐԵՎԱՆ, 14 սեպտեմբերի․/ԱՌԿԱ/․ «ԱՌԿԱ» գործակալությունը ներկայացնում է շաբաթվա հիմնական իրադարձությունների ամփոփագիրը:
ԱՄՓՈՓՈՒՄ
Շաբաթվա հիմնական դինամիկան դարձավ դիվերսիֆիկացման քաղաքականության աստիճանական վերածումը կոնկրետ տնտեսական որոշումների փաթեթի: Հայաստանն ընդլայնում է տնտեսական երկխոսությունը Ֆրանսիայի և ԱՄԷ-ի հետ, Իրանի հետ պայմանավորվում է մաքսային ռեժիմի պարզեցման շուրջ և քննարկում նոր լոգիստիկ նախագծեր՝ միաժամանակ պահպանելով անդամակցությունը ԵԱՏՄ-ում և փորձելով կարգավորել միավորման ներսում առաջացող առևտրային սահմանափակումները:
Ներքին տնտեսությունը պահպանում է բարձր ակտիվություն արդյունաբերության և շինարարության ոլորտներում, սակայն արտաքին առևտրային պատկերն այդքան էլ միանշանակ
Բիզնեսի համար ընդհանուր ազդակն այն է, որ հնարավորություններն ընդլայնվում են կարգավորող և ենթակառուցվածքային փոփոխություններին զուգահեռ:
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Հայ-ֆրանսիական տնտեսական համագործակցությունը ստացավ լրացուցիչ քաղաքական ազդակ: ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի հանդիպմանը տնտեսությունը նշվեց որպես ռազմավարական գործընկերության առաջնահերթություններից մեկը: Կողմերը քննարկեցին տիեզերական ոլորտում համագործակցության խորացումը և ենթակառուցվածքային նախագծերի առաջմղումը, ներառյալ Բարգուշատի թունելը: Բիզնեսի համար սա հաստատում է Տեխնոլոգիական և ներդրումային քաղաքականության եվրոպական բաղադրիչն ընդլայնելու Երևանի ձգտումը:
Էներգետիկ դիվերսիֆիկացումը նույնպես դառնում է արտաքին տնտեսական ռազմավարության մաս: Փաշինյանը հայտարարեց, որ մի քանի երկրներից գազ ստանալու հնարավորության դեպքում Հայաստանը կշարժվի մատակարարումների դիվերսիֆիկացման ուղղությամբ: Հարցի նշանակությունը դուրս է գալիս էներգետիկայի շրջանակներից. գազամատակարարման գինն ու հուսալիությունն ուղղակիորեն ազդում են արդյունաբերության, սակագների, գնաճի և տնտեսության մրցունակության վրա:
Ընդ որում, ԵԱՏՄ-ի հետ հարաբերությունները պահպանում են համակարգային նշանակություն: Հայաստանը բողոք է ներկայացրել միավորման շրջանակում՝ հայկական արտադրանքի մի շարք տեսակների մատակարարումների նկատմամբ Ռուսաստանի սահմանափակումների կապակցությամբ, և ակնկալում է օգտագործել ԵԱՏՄ մեխանիզմները խոչընդոտները վերացնելու համար: Միաժամանակ, ԱԺ արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի նախագահ Սարգիս Խանդանյանը հայտարարեց, որ Հայաստանը մնում է ԵԱՏՄ լիիրավ անդամ և առաջիկայում չի պլանավորում դուրս գալ միավորումից: Բիզնեսի համար սա նշանակում է ռուսական և եվրասիական ուղղությունների պահպանում՝ այլընտրանքային շուկաների միաժամանակյա որոնմամբ:
Հարավային ուղղությունը ստացավ կոնկրետ ենթակառուցվածքային տարր: Հայաստանն ու Իրանը պայմանավորվեցին Նորդուզ-Մեղրի պարզեցված մաքսային միջանցքի գործարկման, բեռների մասին տեղեկատվության նախնական էլեկտրոնային փոխանակման զարգացման և թղթային ընթացակարգերից աստիճանաբար թվայինին անցնելու շուրջ: Արտաքին առևտրի համար այս ամենը կարող է կրճատել սահմանն անցնելու ժամանակը և բարձրացնել Իրանի նշանակությունը՝ որպես Հայաստանի այլընտրանքային լոգիստիկ երթուղիներից մեկը:
ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ՄԱԿՐՈԱԶԴԱԿՆԵՐ
Արդյունաբերությունը պահպանում է աճի նկատելի տեմպեր: Արդյունաբերական արտադրանքի ծավալը հունվար-հուլիսին ավելացել է 9,5%-ով՝ տարեկան կտրվածքով, հասնելով 1,79 տրլն դրամի: Մշակող արդյունաբերությունն աճել է 7,2%-ով՝ հասնելով 1,13 տրլն դրամի: Տնտեսության համար կարևոր է, որ դրական դինամիկան պահպանվում է արտադրական հատվածում և չի սահմանափակվում միայն ծառայություններով ու սպառողական պահանջարկով:
Շինարարությունը մնում է տնտեսության ամենաարագ աճող հատվածներից մեկը: Յոթ ամսում շինարարական աշխատանքների ծավալն ավելացել է 25%-ով՝ հասնելով 369,2 մլրդ դրամի: Ոլորտը շարունակում է աջակցել ներքին պահանջարկին և հարակից ճյուղերին, սակայն նման տեմպերի կայունությունը կախված կլինի ֆինանսավորման արժեքից, ներդրումային պահանջարկից և անշարժ գույքի շուկայում տիրող իրավիճակից:
Արտաքին առևտուրը տալիս է ավելի զգուշավոր ազդակ: Հայաստանի արտաքին առևտրաշրջանառությունը հունվար-հուլիսին աճել է 1,7%-ով՝ գերազանցելով 11,53 մլրդ դոլարը: Միաժամանակ, Ֆիննախը հայտնել է, որ առաջին կիսամյակում առևտրային բալանսի դեֆիցիտն ավելացել է 20%-ով, կամ մոտ 480 մլն դոլարով: Սա ցույց է տալիս, որ բարձր ներքին ակտիվությունը դեռևս չի ուղեկցվում արտաքին առևտրային դիրքի համադրելի բարելավմամբ:
Արտահանման դիվերսիֆիկացումը գրանցում է առաջին գործնական արդյունքները: Հայաստանը սկսել է թարմ մրգի և բանջարեղենի մատակարարումները դեպի ԱՄԷ՝ շաբաթական մինչև 40 տոննա ծավալով, իսկ իշխանությունները զուգահեռաբար քննարկում են հայկական ընկերությունների՝ Էմիրությունների շուկա և Դուբայի խոշոր առևտրային ցանցեր ելքի մեխանիզմները: Մատակարարումների մասշտաբը դեռևս սահմանափակ է, սակայն տնտեսական նշանակությունը ագրարային հատվածի համար իրացման նոր ուղու ստեղծման մեջ է:
ԲԻԶՆԵՍ ԵՎ ԿՈՐՊՈՐԱՏԻՎ ՀԱՏՎԱԾ
Շաբաթվա ամենանշանակալի ենթակառուցվածքային սյուժեներից մեկը դարձավ Գյումրիի «Չոր նավահանգիստ» նախագիծը: Էկոնոմիկայի նախարարությունը քննարկել է DP World միջազգային լոգիստիկ ընկերության հնարավոր մասնակցությունը դրա իրականացմանը: Նախագիծը պետք է կապված լինի «Շիրակ» օդանավակայանի, երկաթգծի և Հյուսիս-Հարավ տրանսպորտային միջանցքի հետ: Բիզնեսի համար միջազգային օպերատորի հնարավոր մասնակցությունը բարձրացնում է նախագծի նշանակությունը՝ որպես լոգիստիկ ծախսերի նվազեցման և մուլտիմոդալ փոխադրումների զարգացման գործիք:
Էներգետիկայում կառավարությունն անցել է «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր»-ի շուրջ գործընթացի հաջորդ փուլին: Հանրային քննարկման է ներկայացվել ընկերության 100% բաժնետոմսերը բացառիկ հանրային գերակա շահ ճանաչելու մասին նախագիծը: Փաստաթուղթը նախատեսում է բաժնետոմսերի օտարման հետագա ընթացակարգ, ընդ որում ընթացիկ փուլում դրանք պետությանը չեն փոխանցվել: Ներդրողների համար հարցը կարևոր է որպես համակարգաստեղծ ենթակառուցվածքում սեփականության փոփոխության նախադեպ և կարգավորող միջավայրի կանխատեսելիության թեստ:
Ագրարային և գինեգործական բիզնեսը կստանա լրացուցիչ ֆինանսական մեխանիզմ խաղողի մթերման ժամանակաշրջանում: Կառավարությունը մտադիր է սեպտեմբերի 15-ից անբավարար գրավի դեպքում տրամադրել բյուջետային երաշխիքներ խաղողի մթերման վարկերի գծով՝ պահանջվող ապահովման մինչև 50%-ի չափով՝ սահմանված պայմանների պահպանման դեպքում: Միջոցառումը պետք է նվազեցնի ընկերությունների կարճաժամկետ ֆինանսական սահմանափակումները հումքի զանգվածային մթերման ժամանակահատվածում։
Բանկային հատվածը շարունակում է շարժումը դեպի թվայնացում: 4Future Banking համաժողովում հայկական ընկերությունները ներկայացրել են լուծումներ հաճախորդների սպասարկման ավտոմատացման, արհեստական բանականության և թվային ֆինանսական ծառայությունների ոլորտում: Ոլորտի համար սա արտացոլում է անցումը բանկային գործառնությունների բազային թվայնացումից դեպի մրցակցություն տեխնոլոգիական էկոհամակարգի և հաճախորդների փորձառության որակի շուրջ:
ՇՈՒԿԱՆԵՐ ԵՎ ՖԻՆԱՆՍՆԵՐ
Կենտրոնական բանկը հաստատում է բաց ֆինանսական շուկայի կուրսը: ԿԲ փոխնախագահ Հովհաննես Խաչատրյանը հայտարարեց, որ Հայաստանի քաղաքականությունը կառուցվում է ազատ շուկայի, բաց սահմանների և գործընկեր երկրների հետ բաց գործարքների սկզբունքների վրա: Ներդրողների համար սա կարևոր ինստիտուցիոնալ ազդակ է երկրի արտաքին տնտեսական կոնֆիգուրացիայի փոփոխության և ֆինանսական կապերի աշխարհագրության ընդլայնման ֆոնին:
Եվրոպական առևտրային ուղղությունը մնում է բիզնեսի սպասումների հիմնական գործոններից մեկը: Եվրախորհրդարանը սեպտեմբերի 15-ին պետք է քննարկի Հայաստանի հետ առևտրի ժամանակավոր ազատականացումը: Ավելի վաղ ԵՄ Խորհուրդն աջակցել էր առաջարկին, որը նախատեսում է մաքսատուրքերի չեղարկում դեպի Եվրամիություն հայկական ընթացիկ արտահանման մոտ 80%-ի համար: Ընկերությունների համար պոտենցիալ էֆեկտը կախված կլինի ոչ միայն սակագներից, այլև չափանիշներին համապատասխանությունից, լոգիստիկայից և արտադրությունը մասշտաբավորելու ունակությունից:
Գլոբալ ֆոնդային շուկաները պահպանում են ուժեղ դինամիկա, սակայն ակտիվների բարձր գնահատականները և տոկոսադրույքները բարձրացնում են ներդրողների զգայունությունը կորպորատիվ ցուցանիշների վատթարացման նկատմամբ: Landmark Capital-ի CEO Գոր Գևորգյանն «ԱՌԿԱ»-ին տված հարցազրույցում նշեց, որ ընթացիկ աճն աջակցվում է կայուն կորպորատիվ շահույթներով և տնտեսական ակտիվությամբ, սակայն շուկայական բարձր մուլտիպլիկատորների և ԱՄՆ երկարաժամկետ պարտատոմսերի բարձր եկամտաբերության համադրությունը սխալվելու ավելի ու ավելի քիչ տարածք է թողնում: Հայաստանի համար նա նշեց առանձին հնարավորություն՝ կապիտալի շուկայի զարգացումը «ավանդ/վարկ» ավանդական մոդելից դուրս, ներառյալ կորպորատիվ պարտատոմսերը, բաժնետիրական և մասնավոր ֆինանսավորումը և հեռանկարում ավելի ակտիվ IPO շուկան:
ԻՆՉ Է ՍԱ ՆՇԱՆԱԿՈՒՄ
1. Հայաստանն անցնում է դիվերսիֆիկացման քաղաքական հռչակումից դեպի կոնկրետ առևտրային, էներգետիկ և լոգիստիկ մեխանիզմների ստեղծում:
2. Բարձր ներքին տնտեսական ակտիվությունը դեռևս համադրվում է ավելի թույլ արտաքին առևտրային դինամիկայի հետ:
3. Ենթակառուցվածքը դառնում է մրցունակության հիմնական գործոններից մեկը՝ էլեկտրացանցերից և գազից մինչև «չոր նավահանգիստ» և մաքսային միջանցքներ:
4. ԵԱՏՄ-ն մնում է համակարգային առումով նշանակալի շուկա, սակայն բիզնեսը ստանում է ավելի շատ խթաններ՝ նվազեցնելու արտահանման կենտրոնացվածությունը:
5. Կարգավորող կանխատեսելիությունը էներգետիկայում և այլ ռազմավարական հատվածներում դառնում է ներդրումային սպասումների հիմնական գործոններից մեկը:
ԸՆԹԱՑԻԿ ՇԱԲԱԹՎԱ ՌԻՍԿԵՐԸ
· Ներդրողները հետևելու են Եվրախորհրդարանի կողմից Հայաստանի հետ առևտրի ժամանակավոր ազատականացման շուրջ քննարկումներին և հնարավոր նոր ռեժիմի գործնական պարամետրերին:
· Ռուսաստանում հայկական արտադրանքի սահմանափակումների շուրջ վեճի զարգացումը կարող է ազդել արտահանողների սպասումների վրա և խթանել շուկաների հետագա դիվերսիֆիկացումը:
· «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր»-ի շուրջ հետագա քայլերը կարևոր կլինեն ռազմավարական ենթակառուցվածքում կարգավորող և գույքային ռիսկերը գնահատելու համար:
· Գազամատակարարման դիվերսիֆիկացման հեռանկարները կախված կլինեն այլընտրանքային երթուղիների տնտեսական պարամետրերից և մատակարարումների գործող պայմանների պահպանումից:
· Շինարարության ուժեղ աճը մնում է ներքին պահանջարկի դրական գործոն, սակայն շուկաները գնահատելու են դրա կայունությունը կապիտալի արժեքի և անշարժ գույքի դինամիկայի ֆոնին:
· Նոր լոգիստիկ նախաձեռնությունների՝ Նորդուզ-Մեղրի միջանցքի և Գյումրու «Չոր նավահանգիստ» նախագծի իրական էֆեկտը կախված կլինի իրականացման ժամկետներից, ենթակառուցվածքային ներդրումներից և նոր երթուղիներին բիզնեսի միացումից: