Գանձասարի, Դադիվանքի, Ստեփանակերտի, Շուշիի և Քարվաճառի հայկական ինքնության մասին վկայում են բազմաթիվ արձանագրություններ, պատմական վկայություններ ու փաստաթղթեր, ինչպես նաև ոչ վաղ անցյալի իրողությունները։
Մինչդեռ Ադրբեջանը հետևողականորեն փորձում է ջնջել այդ պատմական հետքը՝ աղավաղելով Արցախի հայկական մշակութային ժառանգության պատմությունը և աշխարհի քրիստոնեական քարտեզից վերացնելով ևս մեկ քրիստոնեական մշակութային տարածք։