Փետրվարի 10-ին ամերիկյան Firebird ընկերությունը և ԱՄՆ կառավարությունը հայտարարեցին Հայաստանում արհեստական բանականության ենթակառուցվածքների զարգացման մեգանախագծի երկրորդ փուլի մեկնարկի մասին: Ընդհանուր ներդրումը գնահատվում է 4 միլիարդ դոլար, և նախագիծն ինքնին, նախաձեռնողների կարծիքով, երկիրը կդարձնի աշխարհի հինգ խոշորագույն արհեստական բանականության կլաստերներից մեկը (մեկ շնչի հաշվով):
Նախագծի հիմնական տարրը մինչև 2026 թվականի վերջը Հայաստանում 50,000 գրաֆիկական մշակման միավորների (GPU) տեղակայումն է: Այս ընդլայնումը հնարավոր դարձավ այն բանից հետո, երբ ԱՄՆ կարգավորող մարմինները թույլտվություն տվեցին արտահանել լրացուցիչ 41,000 նորագույն սերնդի NVIDIA GB300 չիպեր, հաղորդում է Firebird-ի մամուլի ծառայությունը:
Երկրորդ փուլի մեկնարկի մասին հայտարարվեց ԱՄՆ փոխնախագահ Ջ.Դ. Վենսի՝ Երևան կատարած պաշտոնական այցի ժամանակ: ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ համատեղ մամուլի ասուլիսում նախագիծը որակվեց որպես երկրի պատմության մեջ ամենամեծ տեխնոլոգիական ներդրումը:
Վենսը ընդգծեց, որ NVIDIA-ի հետ կնքված համաձայնագիրը կստեղծի նոր շուկաներ և աշխատատեղեր երկու երկրներում՝ նշելով, որ նման չիպեր «պարզապես գոյություն չունեն աշխարհի շատ երկրներում»։ Փաշինյանն իր հերթին նախագիծը կապեց 2025 թվականի օգոստոսին ստորագրված կիսահաղորդիչների վերաբերյալ հայ-ամերիկյան հուշագրի հետ՝ ներկայիս զարգացումը անվանելով դրա գործնական արդյունքը։ Նրա խոսքով՝ Հայաստանում ստեղծվում է լիարժեք «արհեստական բանականության գործարան» և ժամանակակից տվյալների կենտրոն։
Firebird-ի համահիմնադիր և գործադիր տնօրեն Ռազմիկ Հովակիմյանը նշել է, որ նոր կլաստերը Հայաստանը վերածում է գերհամակարգչային հզորության գլոբալ կենտրոնի։ Երկրորդ փուլը հաջորդում է առաջինին (որը արժեցել է 500 միլիոն դոլար) և հիմք է դնում կենսաբանական գիտությունների, ռոբոտաշինության և տիեզերքի ուսումնասիրության զարգացման համար։
Նախագիծն իրականացվում է NVIDIA-ի փոխնախագահ Ռև Լեբարեդյանի, Firebird-ի համահիմնադիր Ալեքսանդր Եսայանի և Team Group-ի մասնակցությամբ։ Սա պարզապես սարքավորումների մատակարարման հարց չէ, այլ լիարժեք տեխնոլոգիական էկոհամակարգի ստեղծում։
Ընդգծվում է, որ ԱՄՆ նոր արտահանման թույլտվությունը հաստատում է նախագծի համապատասխանությունը միջազգային անվտանգության չափանիշներին, ինչը փորձագետները դիտարկում են որպես Վաշինգտոնի կողմից Երևանի նկատմամբ ինստիտուցիոնալ վստահության բարձր մակարդակի նշան։
Տվյալների կենտրոնների գործարկումը, ինչպես կանխատեսվում է, զգալի փոխակերպող ազդեցություն կունենա Հայաստանի տնտեսության վրա՝ երկրին ապահովելով երկարաժամկետ մրցակցային առավելություն համաշխարհային տեխնոլոգիական շուկայում։
NVIDIA-Firebird-Team Group արհեստական բանականության սուպերհամակարգչային կենտրոնի կառուցման մասին Հայաստանում առաջին անգամ հայտարարվել էր 2025 թվականի հունիսին Եվրոպայում կայացած Viva Technology կոնֆերանսում։ Այդ ժամանակ հաղորդվել էր, որ հազարավոր NVIDIA Blackwell GPU-ներով հագեցած տվյալների կենտրոնը կկարողանա ընդլայնվել մինչև 100 ՄՎտ-ից ավելի հզորություն՝ Հայաստանի կառավարության աջակցությամբ։
Աղբյուրը՝ economyofarmenia տելեգրամյան ալիք