Ինչո՞ւ էր Օրուելը «լեզուն և դիսկուրսը» համարում քաղաքականության ամենակարևոր մասը։
Ջորջ Օրուելի քաղաքական միտքը հասկանալու համար պետք է կարդալ, նրա 1946 թվականին հրատարակված «Քաղաքականությունը և անգլերեն լեզուն» հայտնի էսսեն։ Այս էսսեում Օրուելը պաշտպանում է պարզ, բայց հիմնարար ենթադրություն՝ լեզվի աղավաղումը նպաստում է քաղաքական մտքի աղավաղմանը։
Նրա տեսանկյունից կառավարություններն ու քաղաքական գործիչները հաճախ ուղղակիորեն չեն ժխտում իրականությունը. փոխարենը նրանք փոխում են բառապաշարը։ Օրինակ՝ պատերազմի մասին խոսելու փոխարեն նրանք խոսում են խաղաղ գործողությունների մասին, քաղաքացիների սպանություններին անդրադառնալու փոխարեն նրանք օգտագործում են կողմնակի բառեր, իսկ պարտությունը ընդունելու փոխարեն՝ այն անվանում են ռազմավարական վերադասավորում կամ երբեմն նույնիսկ հաղթանակ։ Այս կերպ լեզուն դառնում է հասարակության բարոյական զգայունությունը նվազեցնելու գործիք։
Օրուելը կարծում էր, որ որքան լեզուն ավելի անորոշ, ընդհանուր և վերացական է դառնում, այնքան քաղաքական գործիչները պակաս հաշվետու են դառնում։
Նա առաջարկել է հստակ վեց հայտնի սկզբունք կիրառել այս տիպի քաղաքական գործիչների նկատմամբ, որոնցից ամենակարևորը կլիշեներից խուսափելն էր, ճշգրիտ բառապաշարի օգտագործումը և ավելորդ արտահայտությունների վերացումը։
Այս սկզբունքները հետագայում դարձան լրագրության և քաղաքական վերլուծության ուսուցման մաս Մեծ Բրիտանիայում։
Այս հոդվածի ազդեցությունը չի սահմանափակվել միայն լեզվի ոլորտով։ Բրիտանացի լրագրողները, վերլուծաբանները և նույնիսկ քաղաքական գործիչները աստիճանաբար ընդունեցին այն գաղափարը, որ քաղաքական գործիչների բառապաշարի ուսումնասիրությունը նրանց գործունեության գնահատման մաս է կազմում։ Այդ պատճառով բրիտանական մեդիա միջավայրում կառավարությունների պաշտոնական լեզվի քննադատությունը շատ կարևոր տեղ է զբաղեցնում։
Մյուս կողմից, Օրուելը իր աշխատանքներում ցույց տվեց, որ ավտորիտար կառավարությունները ոչ միայն վերաշարադրում են անցյալը, այլև կառավարում են կոլեկտիվ հիշողությունը։ Եթե մարդիկ չեն կարողանում տարբերակել ճշմարտությունը պաշտոնական նարատիվից, իշխանությանը դիմադրելու հնարավորությունը նույնպես նվազում է։ Այս գաղափարը հետագայում կենտրոնական տեղ գտավ մեդիա ուսումնասիրություններում, դիսկուրսի վերլուծության և քաղաքական քարոզչության հետազոտություններում։
Այսօր, երբ Մեծ Բրիտանիայում քննարկվում է վիճակագրության մանիպուլյացիան, բառերի իմաստը փոխելու, պատմական պատմությունները վերաշարադրելու կամ լեզվի քարոզչական օգտագործման մասին, Օրուելի անունը դեռևս ամենակարևոր հղումներից մեկն է։ Նա քաղաքականությունը, առաջին հերթին, տեսնում էր որպես իմաստի համար պայքար. պայքար, որտեղ բառերի վերահսկողությունը կարող է հանգեցնել մտքերի վերահսկողությանը։
Վազգեն ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
Հայաստանի ժողովրդական շարժման համակրգող
Թուրքագետ
Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի եւ հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ լրատվական նյութերից քաղվածքների վերարտադրումը չպետք է բացահայտի լրատվական նյութի էական մասը: Կայքում լրատվական նյութերից քաղվածքներ վերարտադրելիս քաղվածքի վերնագրում լրատվական միջոցի անվանման նշումը պարտադիր է, նաեւ պարտադիր է կայքի ակտիվ հղումի տեղադրումը: