Հարցազրույց Հայաստանի հրատարակիչների ազգային ասոցիացիայի /ՀԱԱ/ նորընտիր նախագահ Արմեն Մարտիրոսյանի հետ
-Պարոն Մարտիրոսյան շնորհավորում ենք այս պաշտոնում ընտրվելու կապակցությամբ: Մեր ընթերցողին ընդամենը հիշեցնենք, որ ՀԱԱ-ն հիմնադրվել է 1998թ.: Հիմա առաջին հարցը. Մեր երկրում գործում է 7 հրատարակչություն, տարվա կտրվածքով հրատարակվում է 10 անուն գրքից ավելի, բայց պետռեգիստրում գրանցված է 1200-ից ավելի կազմակերպություն, որոնք մի քանի տարին մեկ անգամ, կամ մեկ գիրք, կամ տարվա ընթացքում ընդամենը մեկ-երկու գիրք են հրապարակում: Սա է այսօրվա հրատարակչական գործի վիճակագրական իրականությունը: Հիմա գանք ձեզ. Գոնե մեզ հետ հարցազրույցներում մշտապես դժգոհել եք մեր հասարակության գիրք չկարդալու վարքագծից: Ի վերջո, ձեր՝ հրատարակիչներիդ գերնպատակը, ձեր արտադրանքը իրացնելն ու կարդալը պետք է լինի: Վերջապես, ի՞ նչ պետք է անել, որ մարդիկ կարդան:
-Նախ, ուզում եմ շնորհակալությունս հայտնել ՀԱԱ հիմնադիր նախագահ Վահան Խաչատրյանին, նախագահ Մկրտիչ Կարապետյանին /2010թ.-ից/, երկար տարիներ հրատարակչի բեռը կրելու համար ու նաև գործընկերներիս՝ «Զանգակ», «Էդիտ պրինտ», «Նյումեգ», «Արևիկ», «Բուկինիստ», ԵՊՀ հրատարակչություններին, ինձ ցուցաբերած վստահության համար: Իսկ մենք ունենք չքնաղ ընթերցողներ, որոնք կարդում են ավելի շատ, և ավելի կարևոր գրքեր, քան աշխարհի որևէ երկրում կհանդիպենք: Սակայն այդ համայնքը շատ փոքր է, չի գերազանցում ազգաբնակչության մեկ տոկոսը: Ընթերցանություն սովորեցնելը շատ կարևոր է ոչ միայն պարզապես ընթերցելու առումով, այլ նաև հմտություն ունենալ արագ ընթերցելու: Սա, ի վերջո, կարևոր է պետության համար: Իսկ պետությանը անհրաժեշտ են մեծ մտածողներ, արագ մտածողներ, սուր միտք ունեցողներ և համակարգային մտածելակերպ ունեցողներ: Թվարկածս հմտությունները ձևավորում են գիրքը, ֆիլմը, երաժշտությունը …մի խոսքով արվեստի բոլոր ճյուղերը, բայց ամենակարևորը գիրքն է: Ասեմ, որ ընթերցանության պրոցեսը պարզապես անհրաժեշտ է ուղեղը մարզելու համար:
-Դուք այստեղ դեր ունե՞ք, եթե այո, ապա որն է:
-ԿԳՄՍ նախարարության կառույցներից մեկի՝ ԿԶՆԱԿ-ի հետ համաձայնության ենք եկել դպրոցների դասվարների հետ դասընթացներ կազմակերպելու, աշակերտներին ընթերցանության հմտություն փոխանցելու աշխատանքներում: Կրթության մասով փոխնախարարի հետ էլ պայմանավորվել ենք, որ առնվազն նորակառույց դպրոցները համալրվեն գեղարվեստական և հանրամատչելի գրքերով, իսկ ֆինանսների նախարարության հետ՝ մանկական առանձին գրքերի նույնականացման հարցի գործընթացը դարձնել էապես դյուրին: Ի՞նչ եմ ուզում ասել. Ես և իմ կոլեգաներից շատերը տասնամյակներ շարունակ փորձել ենք այս խնդիրները լուծել: Միայն մեր ջանքերը համատեղելով ու միավորվելով ենք կարող դրանք տեղից շարժել:
-Այս պահին ո՞րն է այդ թիվ մեկ խնդիրը, եթե, իհարկե, կա այդ մեկը:
-Ասեմ առաջին երեք կարևոր խնդիրները որոնք են.
ա/ Աշխարհն ունի միլիոնավոր գրքեր, օրինակ, գիտության ոլորտում: Իսկ գիտությունը օրեցօր բարդանում է, և որպեսզի մարդը կարողանա որևէ ոլորտում լինել իրապես գիտակ, նա պիտի կարդացած լինի հարյուրավոր գրքեր: Սա նշանակում է մեր դպրոցին անհրաժեշտ է աշակերտներին սովորեցնել ոչ միայն ընթերցել այլ արագ ընթերցել, ըմբռնումով ընթերցել:
բ/ Հայաստանում քննադատությունը հիմնականում սահմանափակվում է կենացներով կամ անեծքներով ու գրեթե չկան լուրջ վերլուծություններ: Մինչև յուրաքանչյուր ասպարեզում չլինի լուրջ քննադատություն, ոլորտը ճահճից դուրս չի գա, չի կարող մրցակցել աշխարհի հետ:
գ/ Այն օրը, երբ համայնքը հասկացավ, որ չոբանի խելացի որդին չարժի, որ չոբոն դառնա, այլ կրթվելով համայնքին կարող է ավելի պետքական ծառայություններ մատուցի, հենց այդ օրը ծնվեց գրադարան գաղափարը: Հայաստանի դպրոցական և համայնքային գրադարաններում, վերջին 35 տարում համակարգային համալրում չի իրականացվել: Ընդամենը 13 գրադարաններ են, որ պետությունից փոքր չափով գումար են ստանում գիրք գնելու համար, այն էլ այդ գումարով կարող ես գնել Հայաստանում մեկ տարում հրատարակվող գրքերի 20 տոկոսից ոչ ավելին:
-Մեզ մոտ գրքերը սարսափելի թանկ արժեն, այս միտքը տարիներ շարունակ անդադար հնչում է…
-Ձեր հարցին, հարցով պատասխանեմ՝ ինչի՞ց են թանկ, օրինակ՝ մատնահարդարի ծառայությունի՞ց, մեկ շիշ օղու՞ց, մեկ կիլոգրամ մսի՞ց… Հիմա պատասխանը՝ գրադարանը հենց այն վայրն է, որտեղ գիրքը դառնում է սարսափելի մատչելի, մնում է, որ համայնքները, պետությունը այդ գրքերը գնեն իրենց գրադարանների համար: Բայց սա անհրաժեշտ է և ոչ բավարար: Շատ կարևոր է, որ մենք բանիմաց, բարձր վարձատրվող գրադարանավարներ ունենանք:
-Վերադառնանք հրատարակչական գործին: Այլևս ձեր ղեկավարությամբ գործող ասոցիացիայում հավաքվել եք մեծ հրատարակչություններով, իսկ փոքրերը՞…
-Այն, ինչ անում է հրատարակիչների ասոցիացիան, նպաստում է նաև փոքրերին: Մենք շուկա ենք կառուցում, որտեղ ցանկացած հրատարակիչ կարող է իր խնդիրները լուծել: Շուտով կհայտարարենք, որ ցանկացած հրատարակչություն և գրավաճառ, որն ընդունում է մեր կանոնադրությունը, մեր բարոյական և որակական չափանիշները, կարող է համալրել ասոցիացիան, եթե իհարկե, պատրաստ է վճարել անդամավճար:
-ՀՀ վարչապետի տիկինը վաղուց ընթերցանություն և գիրք է գովազդում…
-Ես ողջունում եմ գրքին նպաստող ցանկացած նախաձեռնություն ու կարևորում այդ քայլը: Բայց այդ գործով պիտի զբաղվի պետության ողջ էլիտան:
Զրուցեց Սամվել ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԸ
Լուսանկարում՝ Արմեն Մարտիրոսյանը ՀԱԱ-ի իր գործընկերների հետ
Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի եւ հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ լրատվական նյութերից քաղվածքների վերարտադրումը չպետք է բացահայտի լրատվական նյութի էական մասը: Կայքում լրատվական նյութերից քաղվածքներ վերարտադրելիս քաղվածքի վերնագրում լրատվական միջոցի անվանման նշումը պարտադիր է, նաեւ պարտադիր է կայքի ակտիվ հղումի տեղադրումը: