«Ազատ Քվե» դիտորդական առաքելությունը հրապարակել է ՀՀ ԱԺ 2026 թվականի ընտրությունների կարճաժամկետ դիտարկման զեկույցը
«Ազատ Քվե» դիտորդական առաքելությունը ամփոփել է ՀՀ Ազգային ժողովի 2026 թվականի հունիսի 7-ի ընտրությունների ընթացքում Տավուշի, Լոռու և Շիրակի մարզերում իրականացված դիտորդական առաքելության արդյունքները։
Զեկույցը ներառում է ընտրության օրվա ընթացքում իրականացված դիտարկումների հիման վրա արձանագրված փաստերը, ընտրական գործընթացի տարբեր փուլերում գրանցված հիմնական դիտարկումներն ու խախտումները, դրանց վերլուծությունը, ինչպես նաև ընտրական գործընթացների թափանցիկության, հաշվետվողականության և արդյունավետության բարձրացմանն ուղղված առաջարկությունները։
Երեք մարզերում իրականացված կարճաժամկետ դիտարկումը ցույց է տալիս, որ դիտարկված տեղամասերում չեն արձանագրվել քվեատուփի լցոնման, բազմակի քվեարկության, ֆիզիկական բռնության կամ արդյունքների միտումնավոր կեղծման դեպքեր։ Այնուամենայնիվ, արձանագրված խախտումները վկայում են համակարգային բնույթի մի քանի խնդիրների մասին.
1․ Հրապարակայնության և վերահսկելիության պակաս՝ պայմանավորված զգալի թվով տեղամասերում տեսանկարահանման միջոցների բացակայությամբ և առանց հրապարակված նորմատիվ հիմքի կիրառվող ընտրողական մոտեցմամբ։
2․ Ընտրողի ընտրական իրավունքի կամայական սահմանափակումներ՝ և՛ քվեարկության ընթացքում (կտրոնի կորուստ, Ձև 9 տեղեկանքի տեխնիկական խոչընդոտ), և՛ փակման պահին (20:00-ի դրությամբ տեղամասում գտնվող ընտրողների չթույլատրում)։
3․ Դիտորդների գործունեության խոչընդոտում՝ ճնշման դրսևորումներ, ագրեսիվ վարքագիծ և գրանցամատյանում արձանագրումների կատարումից հրաժարում, ինչը մի շարք դեպքերում պահանջել է առաքելության ղեկավարության, իրավաբանի կամ ԿԸՀ-ի ուղղակի միջամտություն։
4․ Հանձնաժողովների անդամների ոչ բավարար պատրաստվածություն՝ հատկապես ամփոփման փուլում (կտրոնների, կնիքների, դրոշմանիշների հաշվառում, քվեաթերթիկների վավերականության որոշում)։
5․ Վստահված անձանց ոչ իրավաչափ միջամտություն՝ ընտրողների ուղղորդում, կուտակումների առաջացում, հաշվարկին միջամտություն և հանձնաժողովների որոշումների վրա ազդելու փորձեր։
6․ Մատչելիության խնդիրներ՝ հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար թեքահարթակների բացակայություն մի շարք տեղամասերում։
Արձանագրված խախտումների հիման վրա «Ազատ Քվե» դիտորդական առաքելությունը ներկայացրել է մի շարք առաջարկություններ, որոնք վերաբերում են օրենսդրական և նորմատիվ փոփոխություններին, ընթացակարգային և կազմակերպչական բարելավումներին, դիտորդների իրավունքների պաշտպանությանը, հաշվետվողականությանը և արագ արձագանքին։
Զեկույցի հեղինակները վստահ են, որ այն կնպաստի ընտրական գործընթացների վերաբերյալ փաստահեն հանրային քննարկումների խթանմանը և կծառայի որպես օգտակար ռեսուրս ընտրական համակարգի շարունակական բարելավման համար։
Զեկույցի ամբողջական տարբերակին կարող եք ծանոթանալ ստորև՝
ԱԶԱՏ ՔՎԵ
Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի եւ հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ լրատվական նյութերից քաղվածքների վերարտադրումը չպետք է բացահայտի լրատվական նյութի էական մասը: Կայքում լրատվական նյութերից քաղվածքներ վերարտադրելիս քաղվածքի վերնագրում լրատվական միջոցի անվանման նշումը պարտադիր է, նաեւ պարտադիր է կայքի ակտիվ հղումի տեղադրումը: