Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի խորհուրդը հունիսի 16-ի նիստում որոշել է անփոփոխ թողնել դրամավարկային քաղաքականության տոկոսադրույքը՝ սահմանելով այն 6.5%: Այս մասին հունիսի 16-ին լրագրողների հետ հանդիպմանը հայտարարել է ՀՀ Կենտրոնական բանկի նախագահ Մարտին Գալստյանը։
«Այս քայլն ուղղված է գնաճային ճնշումների զսպմանը և միջնաժամկետ հատվածում 3% թիրախային ցուցանիշի շուրջ գնաճի կայունացմանը։ Որոշումը պայմանավորված է թե՛ ներքին շուկայում, թե՛ համաշխարհային տնտեսությունում առկա բարձր անորոշության պայմաններում տարաբնույթ ռիսկերը հավասարակշռելու անհրաժեշտությամբ»,- ընդգծել է ԿԲ նախագահը։ Նրա խոսքով՝ Հայաստանի ներքին տնտեսական իրավիճակը բնութագրվում է բարձր գնաճային միջավայրի պահպանմամբ։ 2026 թվականի մայիսին 12-ամսյա գնաճը կազմել է 4.2%՝ գերազանցելով թիրախային մակարդակը, իսկ գների ավելի կայուն միտումներն արտացոլող 12-ամսյա բնականոն գնաճի ցուցանիշն աճել է մինչև 5.1%:
«Գների աճին նպաստում են ներկրվող պարենային ապրանքների թանկացումն ու ներքին բարձր պահանջարկը։ Չնայած այն հանգամանքին, որ առաջին եռամսյակում երկրի տնտեսական աճը դանդաղել է մինչև 4%, ընդհանուր տնտեսական ակտիվությունը շարունակում է մնալ կայուն բարձր մակարդակում՝ 6-7%-ի սահմաններում»,- ասել է Գալստյանը։
Այս գործընթացի գլխավոր շարժիչ ուժերը շինարարության և ծառայությունների ոլորտներն են, որտեղ բարձր դինամիկան պահպանվում է պահանջարկի ընդլայնման հաշվին։ Կարգավորող մարմնի ղեկավարի խոսքով՝ տնտեսական աշխուժացման լրացուցիչ գործոն է դարձել զբոսաշրջության ոլորտը. տարվա առաջին հինգ ամիսներին զբոսաշրջիկների հոսքն աճել է շուրջ 20%-ով՝ հասնելով պատմական առավելագույնին։ Աշխատաշուկայում իրավիճակը կայունացել է, ընդ որում՝ մասնավոր հատվածում անվանական աշխատավարձերն աճում են չափավոր տեմպերով՝ մոտ 5%-ով, իսկ գործազրկության մակարդակը տատանվում է 12-13%-ի սահմաններում։
Կենտրոնական բանկի նախագահը նաև նշել է, որ աշխարհաքաղաքական անկայունությամբ պայմանավորված արտաքին միջավայրը լուրջ ռիսկեր է պարունակում հանրապետության տնտեսության համար։ Մերձավոր Արևելքում ձգձգվող հակամարտությունը էներգակիրների գները պահում է բարձր և տատանողական մակարդակում, ինչը վատթարացնում է համաշխարհային տնտեսության աճի հեռանկարները։ Նրա խոսքով՝ ընթացիկ տարվա առաջին եռամսյակում Հայաստանի հիմնական տնտեսական գործընկերները, ինչպիսիք են Ռուսաստանը և Եվրագոտին, կառուցվածքային խնդիրների խորացման պատճառով բախվել են տնտեսական անկման (շուրջ 0.2%-ի չափով)։ ԱՄՆ-ում պետական պարտավորությունների աճը երկարաժամկետ հեռանկարում բարձր տոկոսադրույքների պահպանման ռիսկեր է ստեղծում, ընդ որում՝ այնտեղ գնաճը հունիսին արագացել է մինչև 4.2%: Այս համապատկերում, ինչպես հիշեցրել է Մարտին Գալստյանը, Եվրոպական կենտրոնական բանկը հունիսի 11-ին արդեն իսկ բարձրացրել է իր տոկոսադրույքը 0.25 տոկոսային կետով (եվրոպական գնաճի մինչև 3.2% արագացման պատճառով)։
«Կշռադատված որոշում կայացնելու համար ՀՀ ԿԲ խորհուրդը մանրամասն վերլուծել է իրադարձությունների զարգացման երկու այլընտրանքային սցենար։ «Ա» սցենարը դիտարկում է գնաճային ռիսկերը, որոնց դեպքում համաշխարհային տոկոսադրույքների հետագա աճն ու երկրի ներսում առաջին անհրաժեշտության ապրանքների առաջանցիկ թանկացումը կարող են կտրուկ բարձրացնել բնակչության գնաճային սպասումները, ինչը կպահանջեր ավելի խիստ քաղաքականություն և տոկոսադրույքի բարձրացում։ «Բ» սցենարն արտացոլում է հակագնաճային ռիսկերը՝ կապված համաշխարհային տնտեսությունում պահանջարկի անկման կամ Ռուսաստանի կողմից ներմուծման պայմանների խստացման պատճառով հայ արտահանողների առջև ծառացած դժվարությունների հետ»,- պարզաբանել է կարգավորող մարմնի ղեկավարը։
Նա հավելել է, որ արտաքին շուկաներում գյուղատնտեսական և սննդի արդյունաբերության արտադրանքի իրացման խնդիրները կարող են հանգեցնել Հայաստանի ներսում առաջարկի ավելցուկի և եկամուտների անկման, ինչն էլ իր հերթին կպահանջեր տոկոսադրույքի նվազեցում։ ԿԲ նախագահի խոսքով՝ հավասարակշռելով այս հակադիր սպառնալիքները՝ կարգավորող մարմինն ամենախելամիտն է համարել ժամանակավորապես անփոփոխ թողնել վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի ներկայիս մակարդակը։
Եզրափակելով՝ Մարտին Գալստյանն ընդգծել է, որ Հայաստանի ֆինանսական շուկան Կենտրոնական բանկի քաղաքականությանը արձագանքել է հանգիստ և կանխատեսելի ձևով, իսկ շուկայի մասնակիցների շրջանում անցկացված հարցումները ցույց են տալիս, որ նրանց սպասումները գրեթե չեն փոխվել։ Փորձագետները կանխատեսում են, որ մոտակա ժամանակներս ներկա տոկոսադրույքը կպահպանվի, իսկ միջնաժամկետ հեռանկարում այն աստիճանաբար կնվազի մինչև 6.25%:
News.am