«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
interfax.ru-ն իր «Սերգեյ Մարկեդոնով. Մոսկվան կարող է Հայաստանի ընտրությունների ճանաչման առումով դադար վերցնել» վերնագրով հոդվածում հարցեր է հնչեցնում, թե ի՞նչ անակնկալներ կան Հայաստանի ընտրություններից, և որքա՞ն շուտ Մոսկվան կճանաչի ընտրությունների արդյունքները: Միջազգային հետազոտությունների միջազգային ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող և «Միջազգային վերլուծություն» ամսագրի գլխավոր խմբագիր Սերգեյ Մարկեդոնովն է այդ ամենի մասին խոսել interfax.ru-ի մեկնաբան Բորիս Գևորգյանի հետ զրույցում:
– Սերգեյ Միրոսլավովիչ, Հայաստանի խորհրդարանական ընտրությունները տեղի են ունեցել: Ի՞նչ էր սպասվում, և ո՞րն էր անակնկալը:
– Նիկոլ Փաշինյանի հաջողությունը սպասելի էր: Եվ այդ գնահատականը նրա նկատմամբ համակրանքի նշան չէ, ինչպես կարծում են որոշ մարդիկ՝ թե՛ Ռուսաստանում, թե՛ Հայաստանում: Ինչո՞ւ Փաշինյանը: Նախ՝ որովհետև նա ծանոթ է: Սա կարևոր է: Երբ մարդիկ սովոր են ինչ-որ բանի, փոփոխությունը միշտ առաջացնում է մտահոգություններ և ռիսկեր: Ավելին, հայ ժողովուրդը վերջին ութ տարվա ընթացքում բազմաթիվ փոփոխություններ է ապրել՝ «թավշյա հեղափոխությունը», երկրորդ և երրորդ Ղարաբաղյան պատերազմները, Ղարաբաղի հայաթափումը և այլն: Հետևաբար, ցանկացած նոր հնարավոր ռիսկ, նույնիսկ եթե արդարացված է, նույնիսկ եթե անհրաժեշտ է թվում, կասկածներ է առաջացնում սովորական մարդկանց մոտ։ Երկրորդ կարևոր կետը. իհարկե, մենք պետք է հիշենք, այսպես ասած, Փաշինյանի պոպուլիստական հմտությունը։ Նա օգտագործեց խաղաղության թեման, հանրության հոգնածությունը հակամարտությունից և շահագործեց այն։ Հաջողության երրորդ բաղադրիչը վարչական ռեսուրսն է. Փաշինյանն ուներ վարչական ռեսուրսի առավելությունը։ Եվ հետո կար որոշակի արտաքին ազդեցության լրացուցիչ գործոնը։ Ի վերջո, և՛ ԱՄՆ-ը, և՛ Եվրամիությունը, էլ չխոսենք Թուրքիայի և Ադրբեջանի մասին, գործնականում պատրաստ են աչք փակել ցանկացած խախտման և կառավարության հակառակորդների վրա գործադրվող կոշտ ճնշման վրա։
– Ինքը՝ Փաշինյանն, իր կուսակցության հաղթանակը անվանել է ընդդիմության ջախջախում։ Համաձա՞յն եք։
– Նա ակնհայտորեն չափազանցնում է։ Անձամբ ինձ համար սպասելի էր, որ դա հաղթանակ կլինի «ոչ թե նոկաուտով, այլ միավորներով»։ Որովհետև ութ տարվա ընթացքում կուտակվել է հանրային որոշակի հոգնածություն և հիասթափություն։ Եվ, իհարկե, կա փոփոխության որոշակի պահանջ։
– Հասկացա։ Իսկ ի՞նչն էր անսպասելի։
– Նախևառաջ «Ուժեղ Հայաստանի» հաջողությունը։ Ի վերջո, մեկ տարեկան էլ չեղած կուսակցությունը հասավ բավականին լավ արդյունքի։ Դա բավականին համեմատելի է, օրինակ՝ «Հայաստան» դաշինքի 2021 թվականի արդյունքի հետ։
– Իշխող մեծամասնությունը և ընդդիմությունն արդեն հայտնի են։ Կկարողանա՞ ընդդիմությունը դառնալ իրական ուժ և ազդել երկրի կյանքի վրա։
– Ահա թե ինչն է կարևոր. հիմա Կարապետյանը սկսում է հետաքրքիր դառնալ. նա որոշակի պնդում է արել և հիմա պետք է այն հիմնավորի։ Նա պետք է խորհրդարանում ցույց տա, որ իրոք ուժ է, որի հետ պետք է հաշվի նստել, և որ ինքը ունակ է կառուցողական համագործակցության իր ընդդիմադիր գործընկերների հետ։ Հայտնի է, որ Փաշինյանի հիմնական հենարանը գյուղական ընտրազանգվածն է, ավագ սերունդը։ Հետևաբար, սկզբունքորեն, նա կարող է պարտվել։ Այսինքն, դժվար է մրցակցել քաղաքային երիտասարդ սերնդի հետ. ի դեպ, Փաշինյանի դիրքը Երևանում այնքան էլ լավը չէ։
– Ռուս-հայկական հարաբերությունների ապագայի մասին։ Փաշինյանը ասել է, որ Հայաստանը մտադիր չէ խզել կապերը Ռուսաստանի հետ և նույնիսկ մտադիր է Մոսկվա այցելել։
– Ես կտարբերակեի ընտրական իրավիճակը այն բանից, ինչը կոչվում է ռեժիմ։ Հետխորհրդային տարածքում խնդրահարույց առաջնորդների առկայության դեպքում Մոսկվան միշտ ապահովել է որոշակի միջանցք և ցույց է տվել, որ որոշակի պայմաններում կարող է առաջ շարժվել։ Փաշինյանը, բնականաբար, չի շտապի խզել հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ մի քանի պատճառներով։ Մեկը զուտ պրագմատիկ է։ Նա հասկանում է, որ կայունությունը, այդ թվում՝ իր իշխանությունը, կախված է Ռուսաստանի հետ նորմալ շփումներից։ Եթե խզում լինի, նրա իշխանությունը կարող է երերալ։ «Ազատ Եվրոպայի» մասին կարգախոսները չեն կերակրի ո՛չ ընտրողներին, ո՛չ էլ էլիտային։
– Ինչպե՞ս է այդ ամենը տեղի ունենալու երկու կողմից էլ ասված ամեն ինչից հետո։
– Կարծում եմ՝ որոշակի դիվանագիտական սակարկություններ կլինեն։ Ավելին, հնարավոր է՝ որոշակի դադար տրվի ընտրությունները ճանաչելու հարցում։ Մինչ այժմ մենք տեսնում ենք, որ Մոսկվան չի շտապում: Կարծում եմ և՛ այցը, և՛ զրույցն անհրաժեշտ են։
– Այսպիսով, կարո՞ղ ենք ասել, որ Մոսկվան կօգտագործի այն լծակները, որոնց մասին զգուշացրել էր, եթե Հայաստանը ընտրի եվրոպամետ ուղղություն։
– Կարծում եմ՝ այդ ամենը կօգտագործվի։ Ի՞նչ կանի Փաշինյանը հաջորդիվ։ Կգնա՞ Բրյուսել։ Կհրավիրի՞ Զելենսկուն։ Ի՞նչ կարվի, որը կառուցողական կլինի ռուսական տեսանկյունից։
–Չե՞ք կարծում, որ ընդդիմությունը մի տեսակ մինի գունավոր հեղափոխություն կանի։
–Անկեղծ ասած, ես չեմ կարծում, որ իշխանափոխությունները լիովին միատեսակ են լինում։ Հեղափոխություն կազմակերպելու համար անհրաժեշտ է համակարգված նախապատրաստվել։ Պետք է ունենալ կուտակված լուրջ դժգոհություն։
–Դե, տասնյակ հազարավոր մարդիկ բողոքի ցույցեր անցկացրին Փաշինյանի դեմ։
–Իհարկե, նրանք դա արեցին, ընդ որում՝ մեկից ավելի անգամ։ Բայց մի բան է հանրահավաքների գնալը, և բոլորովին այլ բան՝ հեղափոխություն կազմակերպելը: Երբ կա քա ղա քա ցի ա կան բախ մ ա ն վտանգ, վերջին րոպեին երկու կողմն էլ, այսպես ասած, արգելակում են։ Հայ ժողովրդի մեջ կա ինքնապահպանման որոշակի բնազդ։ Բայց, կարծում եմ, նրանք կպայքարեն: Ընդդիմությունը առայժմ նախընտրում է իրավական շրջանակի կիրառումը։ Այնպես որ, կտեսնենք։
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում