Թաքեր Կարլսոնի հետ հարցազրույցում գերմանացի տնտեսագետ Ռիչարդ Վերները նշել է, որ նոր համաշխարհային ֆինանսական ճգնաժամը անխուսափելի է, և որ կառավարությունները պլանավորում են օգտագործել կենտրոնական բանկերի թվային արժույթները (CBDC) որպես լիակատար վերահսկողության գործիք։
Ակտիվների փուչիկը և դոլարի վերջը
Վերների խոսքով՝ ԱՄՆ-ում ձևավորվել է հսկայական փուչիկ, որը ներառում է անշարժ գույքի շուկան, ֆոնդային բորսաները և կրիպտոարժույթները։ Նա նշել է, որ ներկայիս գները «մի փոքր գերագնահատված են», և համակարգը շարժվում է դեպի դրամավարկային կարգի փոփոխություն։
Տնտեսագետը զուգահեռներ է անցկացրել պատմական կարևորագույն իրադարձությունների հետ՝ ոսկու ստանդարտի փլուզումը և 1971 թվականի «Նիքսոնյան ցնցումը»։ Նա ենթադրել է, որ ներկայիս փուլը «նավթադոլարային» համակարգի ապամոնտաժման նախապատրաստությունն է։
Մասնագետը կանխատեսել է գնաճի «երկրորդ ալիք», այն անվանելով դրամավարկային մոդելի փոփոխության «լավ քողարկում»։ Նա մեղադրել է կենտրոնական բանկերին 2020 թվականին անհիմն թվային արժույթներ թողարկելու մեջ, ինչը, նրա խոսքով, զուտ դրամավարկային որոշում էր՝ առանց տնտեսական հիմնավորման։
CBDC-ն որպես «թվային վերահսկողություն»
Տնտեսագետը հիմնական սպառնալիքը տեսնում է փողի թվային նույնականացման և ծրագրավորման մեջ: Վերները առաջարկել է CBDC հապավումը ընդլայնել մինչև «Կենտրոնական բանկի թվային վերահսկողություն»:
Ըստ նրա՝ նոր համակարգը թույլ կտա իշխանություններին միկրոկառավարել քաղաքացիների կյանքը՝
- սահմանափակել ծախսերը ժամանակի և վայրի միջոցով,
- արգելափակել «անպատշաճ» ապրանքների գնման գործարքները,
- վերահսկել բնակչության տեղաշարժը:
Վերները հիշեցրել է, որ մարդկությունը տասնամյակներ շարունակ օգտագործել է առևտրային բանկերի թվային փողը: CBDC-ի հետ կապված խնդիրը, նրա կարծիքով, հենց գործիքի կենտրոնացումն է իշխանությունների ձեռքում:
Նմանատիպ մտահոգություններ նախկինում հայտնել են նաև շուկայի այլ մասնակիցներ: 2024 թվականին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը խոստացել է «երբեք թույլ չտալ» CBDC-ի ստեղծումը՝ դրանք անվանելով «ազատության համար վտանգավոր սպառնալիք»:
Կանոնակարգող մարմինները, ինչպիսիք են ԵԿԲ-ն և Դաշնային պահուստային համակարգը, հերքում են լիակատար վերահսկողություն ներդնելու ծրագրերը: Բրյուսելը պնդում է, որ թվային եվրոն պարզապես կլրացնի կանխիկը, մինչդեռ Դաշնային պահուստային համակարգը շեշտում է թվային դոլար թողարկելու համար Կոնգրեսի հաստատման անհրաժեշտությունը։
Հիշեցնենք, որ 2026 թվականի ապրիլին Եվրոպական կենտրոնական բանկը ընտրեց թվային եվրոյի վճարման ստանդարտները։
Ֆինանսական տեխնոլոգիաների ոլորտի հրապարակումներն իրականացվում են Ինեկոբանկի աջակցությամբ։