ՄԱԿ-ի Պարենի համաշխարհային ծրագրի (ՊՀԾ) կողմից հրապարակված «2026թ․ պարենային ապահովության և խոցելիության գնահատման» (ՊԱԽԳ) տվյալներով՝ Հայաստանում արձանագրվել են դրական տնտեսական և սոցիալական տեղաշարժեր: «Արմենպրես»-ի փոխանցմամբ՝ ՄԱԿ-ի Գլոբալ հաղորդակցության վարչության տարածած հաղորդագրության մեջ նշվում է, որ Հայաստանի ողջ տարածքում անցկացված ուսումնասիրությունը բարելավման միտումներ է արձանագրել նախորդ՝ 2024 թվականի համեմատ։
Հետազոտության ծավալը և թիրախը
Գնահատմանն ընդհանուր առմամբ մասնակցել է Երևանի և Հայաստանի բոլոր մարզերի 4,210 տնային տնտեսություն: Հետազոտությունը վերլուծել է տեղական բնակչության և Լեռնային Ղարաբաղից տեղահանված հայերի շրջանում պարենային ապահովության իրավիճակը, դրա դինամիկան և հստակեցրել առավել խոցելի խմբերի առանձնահատկությունները:
Առանցքային ցուցանիշների փոփոխությունը (2024 vs 2026)
Ըստ զեկույցի՝ Հայաստանում պարենային ապահովության ցուցանիշները զգալի փոփոխություններ են կրել.
|
Ցուցանիշ |
2024 թ. |
2026 թ. |
Միտում |
|
Պարենային ապահով տնային տնտեսություններ |
26% |
33% |
📈 Աճ |
|
Պարենով չապահովված տնային տնտեսություններ |
20% |
18% |
📉 Նվազում |
|
Կանանց գլխավորությամբ անապահով տնային տնտեսություններ |
23% |
21% |
📉 Նվազում |
Չնայած այս դրական միտումներին՝ զեկույցն արձանագրում է, որ Հայաստանում մոտավորապես 550,000 մարդ դեռևս շարունակում է մնալ պարենային անապահովության մակարդակում, իսկ սահմանային շեմին գտնվողները խոցելի են տնտեսական հնարավոր ցնցումների նկատմամբ:
«Այս արդյունքները ցույց են տալիս, որ Հայաստանը շարժվում է դրական ուղղությամբ։ Տնային տնտեսությունների շրջանում պարենային ապահովության աճը համակցվում է սոցիալ-տնտեսական վերականգնման ողջունելի միտումներով»,- նշել է Հայաստանյան գրասենյակի ղեկավար և ՊՀԾ ներկայացուցիչ Լեյլա Մելիուն:
Տեղահանված բնակչության ինտեգրումը
2026 թվականի ՊԱԽԳ-ը տեղահանված բնակչության շրջանում արձանագրել է երկարաժամկետ սոցիալ-տնտեսական ինտեգրման լայնածավալ միտումներ.
-
Հայաստանում մնալու պլաններ. Տեղահանված հարցվողների 83%-ը մտադիր է մնալ Հայաստանում՝ 2024 թվականի 63%-ի համեմատ:
-
Զբաղվածություն. Տեղահանված տնային տնտեսությունների 76%-ն այժմ ունի առնվազն մեկ աշխատող անդամ: 2024 թվականին այս ցուցանիշը կազմում էր 47.6%:
Գործիքակազմի փոխանցումը պետությանը
2020 թվականից ի վեր ՊՀԾ-ի գնահատումները հիմք են հանդիսացել ՀՀ կառավարության և միջազգային դոնորների ծրագրերի համար: Որպես ինստիտուցիոնալ կարողությունների փոխանցման մաս՝ ՊՀԾ-ն ընդլայնում է համագործակցությունը ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի հետ՝ մինչև 2028 թվականը ՊԱԽԳ գործիքակազմը, մեթոդաբանությունները և տեխնիկական փորձառությունը պետական մարմիններին ամբողջությամբ փոխանցելու նպատակով: