Հայաստանում նախատեսվում է ներդնել «հակադարձ հիփոթեքի» և «ամուսնու բացառիկ իրավունքի» ինստիտուտները

Ազգային ժողովի ֆինանսավարկային և բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովը դրական եզրակացություն է տվել Քաղաքացիական օրենսգրքում և հարակից օրենքներում փոփոխություններ նախատեսող օրինագծերի փաթեթին: Ինչպես մայիսի 18-ի նիստում պարզաբանել է Կադաստրի կոմիտեի նախագահի տեղակալ Նանե Ղազարյանը, նախագծով առաջարկվում է ներդնել տարեցների սոցիալական ապահովության և գույքային իրավունքի կարգավորման երկու նոր գործիք:

1. «Հակադարձ հիփոթեքի» մեխանիզմը

Այս ինստիտուտը հանդիսանում է կենսաթոշակառուներին պատկանող անշարժ գույքի դրամայնացման (մոնետիզացման) եղանակ: Այն հնարավորություն կտա 63 տարեկան և բարձր տարիքի քաղաքացիներին բանակցել առևտրային բանկերի հետ սեփական բնակարանի գրավադրման շուրջ՝ կանոնավոր ցմահ եկամուտ ստանալու նպատակով:

Գործընթացի հիմնական դրույթները.

• Սեփականության պահպանում. Պայմանագրի գործողության ամբողջ ժամկետում տարեց քաղաքացին պահպանում է անշարժ գույքի նկատմամբ սեփականության և այնտեղ բնակվելու իրավունքը:

• Վարկի մարում. Ի տարբերություն ստանդարտ հիփոթեքի՝ վարկառուն ազատվում է մինչև կյանքի վերջ վարկը մարելու պարտավորությունից:

• Գնահատման փուլեր. Գույքի շուկայական արժեքը սահմանվում է անկախ գնահատողի կողմից, որի հավաստիությունը վերահսկվում է պետության կողմից, որից հետո միայն այն առաջարկվում է բանկին որպես գրավ:

• Գույքի անցումը բանկին. Շահառուի մահից հետո գույքի սեփականության իրավունքն անցնում է վարկային կազմակերպությանը: Բնակարանի վաճառքի պարագայում բանկը պարտավոր է ժառանգներին վճարել գույքի արժեքի մնացած մասը՝ միայն սեփական բոլոր ծախսերը մարելուց հետո:

2. «Ամուսնու բացառիկ իրավունքի» ինստիտուտ

Մեկ այլ օրենսդրական նորամուծությամբ առաջարկվում է փոխել համատեղ ձեռք բերված գույքի ժառանգության կարգը: Ամուսիններից մեկի մահվան դեպքում ընդհանուր գույքն ինքնաբերաբար ձևակերպվելու է որպես ողջ մնացած ամուսնու սեփականություն: Այս փոփոխությամբ վերանում է գույքն անմիջապես այլ ժառանգների միջև բաժանելու իրավական անհրաժեշտությունը. վերջիններս ժառանգության իրավունք կստանան միայն երկրորդ ծնողի մահից հետո:

Գործնական և տնտեսական ազդեցությունը Նախագծի հեղինակների հիմնավորմամբ՝ փոփոխությունները նպատակ ունեն լրացուցիչ ֆինանսական միջոցներ ապահովել սահմանափակ եկամուտներ և աճող կոմունալ ու կենցաղային ծախսեր ունեցող տարեցների համար՝ առանց նրանց բնակության վայրը փոխելու անհրաժեշտության: Միևնույն ժամանակ, գործիքի ներդրումը կպահանջի բանկային համակարգի կողմից երկարաժամկետ ռիսկերի վերահաշվարկ և իրավական հստակ երաշխիքների սահմանում՝ ժառանգների իրավունքների հնարավոր վեճերը բացառելու համար: