Գործադիր ժողովների կամ ստրատեգիական պլանավորման ընթացքում սա ծանոթ պատկեր է. ղեկավարը ներկայացնում է նոր նախագիծ կամ ուղղություն, հարցնում է՝ «Բոլորս համաձա՞յն ենք», և սենյակում գտնվողները գլխով են անում կամ լռում: Թվում է՝ թիմը միասնական է (aligned): Սակայն շաբաթներ անց նախագիծը սկսում է տապալվել, ի հայտ են գալիս ներքին դիմադրություններ, իսկ արդյունավետությունը գահավիժում է:
Բարի գալուստ «Կեղծ համախմբվածության թակարդ» (The False Alignment Trap): Սա ժամանակակից բիզնեսի ամենավտանգավոր ստրատեգիական ռիսկերից է, երբ արտաքին համաձայնությունը քողարկում է խորքային անհամաձայնությունն ու անվստահությունը:
1. Ի՞նչ է «Կեղծ համախմբվածությունը»
Կեղծ համախմբվածությունը տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ թիմի անդամները հրապարակայնորեն կամ պաշտոնապես հավանություն են տալիս որոշմանը, սակայն ներքուստ չեն հավատում դրա հաջողությանը, չեն հասկանում դրա իմաստը կամ չունեն անհրաժեշտ ռեսուրսներ այն իրագործելու համար:
Սա պարզապես «վատ հաղորդակցություն» չէ. սա կառավարման ճգնաժամ է, որտեղ կոնսենսուսի պատրանքը փոխարինում է իրական հանձնառությանը (commitment):
2. Ինչո՞ւ են թիմերը ընկնում այս թակարդը
Այս երևույթի արմատները հաճախ թաքնված են ընկերության մշակույթի մեջ.
• Հոգեբանական անվտանգության պակաս (Psychological Safety): Եթե կազմակերպությունում այլախոհությունը կամ հարցադրումները ընկալվում են որպես անհավատարմություն կամ «տոքսիկություն», աշխատակիցները կնախընտրեն լռել և պահպանել հարմարավետությունը:
• «Groupthink» (Խմբային մտածողություն): Որոշումներն արագ ընդունելու և կոնֆլիկտներից խուսափելու ցանկությունը ստիպում է թիմին կուրորեն հետևել մեծամասնությանը կամ լիդերին:
• Մակերեսային քննարկումներ: Երբ ստրատեգիան ներկայացվում է բարձր մակարդակով (high-level), բայց չեն հստակեցվում դրա կատարման դետալները, յուրաքանչյուրն այն յուրովի է հասկանում: Բոլորը համաձայն են վերնագրին, բայց ոչ բովանդակությանը:
• Իշխանության դինամիկան: Երբ ամենաազդեցիկ կամ բարձրագոռ ձայնն է որոշում թելադրում, մյուսները պարզապես նահանջում են՝ համարելով, որ իրենց կարծիքը ոչինչ չի փոխի:
3. Ինչպե՞ս է կեղծ համաձայնությունը սպանում բիզնեսը
Այս թակարդի հետևանքները թանկ են նստում ընկերությունների վրա.
• Դանդաղեցված իմպլեմենտացիա: Քանի որ թիմը իրականում նվիրված չէ գաղափարին, առաջադրանքները կատարվում են «իմիջիայլոց», առանց էնտուզիազմի:
• Ռեսուրսների վատնում: Միլիոնավոր դոլարներ և ամիսների աշխատանք են ներդրվում նախագծերում, որոնք ի սկզբանե դատապարտված էին, բայց ոչ ոք համարձակություն չունեցավ դա բարձրաձայնելու:
• Վստահության կորուստ: Երբ ձախողումը տեղի է ունենում, սկսվում է մեղավորների փնտրտուքը (blame game), ինչը քայքայում է թիմային ոգին:
4. Ինչպե՞ս ախտորոշել և կանխել թակարդը
Որպես առաջնորդ՝ դուք պետք է փնտրեք ոչ թե հեշտ համաձայնություն, այլ առողջ բախում (healthy conflict): Ահա մի քանի գործիք.
1. Խրախուսեք «Սնուցվող այլախոհությունը»: Քննարկումների ժամանակ նշանակեք մեկին, ում դերը կլինի «սատանայի փաստաբան» (Devil’s Advocate) հանդես գալը՝ նախագծի բոլոր թույլ կողմերն ու ռիսկերը վեր հանելու համար:
2. Փոխեք հարցադրման ձևը: «Բոլորս համաձա՞յն ենք» հարցի փոխարեն հարցրեք. «Եթե այս նախագիծը 6 ամսից ձախողվի, ապա ըստ ձեզ՝ ո՞րն է լինելու պատճառը» կամ «Ի՞նչն է ձեզ ամենից շատ անհանգստացնում այս պլանում»:
3. Անոնիմ հարցումներ խոշոր որոշումներից առաջ: Թույլ տվեք թիմին արտահայտել իրական մտահոգությունները անոնիմ կերպով, եթե կորպորատիվ մշակույթը դեռ բավականաչափ բաց չէ դեմ առ դեմ քննարկումների համար:
4. Համախմբում (Alignment) նշանակում է նաև «Disagree and Commit»: Կառավարման լավագույն սկզբունքներից մեկն է. թիմի անդամը կարող է հայտնել իր խիստ անհամաձայնությունը քննարկման փուլում, բայց երբ վերջնական որոշումը կայացվում է, նա ստանձնում է դրա իրագործման 100% պատասխանատվությունը:
Իրական համախմբվածությունը (True Alignment) հարթ ու անխոս գործընթաց չէ: Այն ձեռք է բերվում բանավեճերի, տարակարծությունների և բաց հաղորդակցության միջոցով: Խուսափե՛ք լռության հարմարավետությունից. երբեմն ամենաարժեքավոր բանը, որ կարող եք լսել ձեր թիմից, հարգալից «ես համաձայն չեմ»-ն է: