Lloyd’s List-ի՝ Ծովային լուրերի և վերլուծությունների ծառայության տվյալներով՝ Իրանը Հորմուզի նեղուցով տարանցիկ նավերի ստուգման և գրանցման նոր համակարգ է մշակում, անցնելով ռազմավարական ջրային ուղու «ընտրովի» շրջափակման, հաղորդում է Aljazeera-ն։
Ծովային լրատվական և վերլուծական ծառայությունը այս շաբաթ հաղորդել է, որ մի շարք երկրներ, այդ թվում՝ Հնդկաստանը, Պակիստանը, Իրաքը, Մալայզիան և Չինաստանը, ուղիղ բանակցություններ են վարում Թեհրանի հետ՝ նեղուցում նրա տարածքային ջրերով տարանցիկ անցնելու համար։
Նավերը մինչ այժմ «հաստատվել են» դեպք առ դեպք, սակայն, ըստ Lloyd’s List-ի, Իրանի Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը նավերի «վեթթինգի» համակարգ է մշակում։
«Նախապես հաստատված երթուղին օգտագործել ցանկացող նավերը նախապես պետք է Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսին (ԻՀՊԿ) մանրամասն տեղեկատվություն տրամադրեն թե՛ նավի սեփականատիրոջ, թե՛ բեռների նպատակակետի վերաբերյալ։
Այդ մանրամասները հաղորդվում են Իրանից դուրս գործող, Իրանի հետ կապված մի շարք անձանց միջոցով», – հաղորդել է Lloyd’s List-ը։
Այս շաբաթ Իրանի արտաքին գործերի նախարար Աբբաս Արաղչին հայտարարել է՝ «նեղուցը բաց է, բայց այն փակ է մեր թշնամիների համար», ինչը ազդարարում է ԻՀՊԿ-ի նախորդ հայտարարություններից հետո լարվածության թուլացման մասին: Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը հայտարարել էր, թե ջրային ճանապարհով անցնելու փորձ կատարող ցանկացած նավ կհրկիզվի։
Հորմուզի նեղուցով երթևեկությունը նվազել է 95 %-ով, այն բանից հետո, երբ երեք շաբաթ առաջ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները և Իսրայելը պատերազմ սկսեցին Իրանի դեմ, ինչը լուրջ հետևանքներ ունեցավ համաշխարհային էներգետիկ շուկաների համար։
Աշխարհի նավթի տարանցման մոտ մեկ հինգերորդն անցնում է Հորմուզի նեղուցով, որը Պարսից ծոցը միացնում է Օմանի ծոցին:
Ծովային տվյալները ցույց են տալիս, որ շրջափակումը սկսվելուց ի վեր մեծ թվով նավերի՝ հիմնականում Պակիստանի, Հնդկաստանի և Չինաստանի դրոշներով, հաջողվել է անցնել նեղուցով. չնայած վերջերս նավերի քանակը նվազել է հարձակման ռիսկի հետևանքով։
Որոշ նավեր անջատել են իրենց ավտոմատ նույնականացման համակարգը, մինչդեռ մյուսները, ըստ լրատվամիջոցների՝ իրենց չինական հավատարմագրերը փոխանցել են Իրանի իշխանություններին:
Վերջին օրերին Իրանի տարածքային ջրերով անցնող նոր «անվտանգ» միջանցք է բացվել, և ըստ Lloyd’s List-ի, առնվազն 9 նավ է անցել դրանով:
Lloyd’s List-ը հայտնել է, թե մեկ տանկեր, ըստ որոշ տեղեկությունների, 2 միլիոն դոլար է վճարել տարանցման իրավունքների համար, սակայն հայտնի չէ, արդյոք այլ նավեր նույնպե՞ս վճարել են նմանատիպ վճարներ։
Միջազգային առևտրի և ծովային իրավունքի փորձագետ Ալեքս Միլսը «Ալ Ջազիրա»-ին ասել է, որ նոր գրանցման համակարգը կարճաժամկետ լուծում է առաջարկում որոշ երկրների համար, բայց երկարաժամկետ հեռանկարում այն կարող է տնտեսական առումով իմաստ չունենալ։
«Իրանի առաջարկը՝ թույլ տալ նավերին անցնել իր ջրերով, մուտք գործել իր նավահանգիստներ և հայտարարագրել բեռների բոլոր նպատակակետերը, հետաքրքիր է։
Այն հակասում է իրանական ջրեր մտնելիս «մութ» մնալու երկար տարիներ կիրառված մոտեցմանը և նավերի համար անվտանգության լրացուցիչ ռիսկեր է ստեղծում ընթացիկ հակամարտության պայմաններում»,– – «Ալ Ջազիրա»-ին ասել է Միլսը և հավելել, թե «Հակամարտության շարունակման դեպքում որոշ ընկերությունների համար դա կարող է ընդունելի ռիսկ լինել»։
Նույնիսկ, եթե ընկերությունները համաձայնեն, ապահովագրողները կարող են չհամաձայնել, եթե զգան, որ ռիսկը դեռևս չափազանց բարձր է, ինչը ֆինանսական խոչընդոտ է ստեղծում նավագնացության համաշխարհային ընկերությունների համար։
«Եթե շահագործող ընկերությունները վստահ չզգան և տնտեսական օգուտներ չտեսնեն այս երթուղով ճանապարհորդելու համար, նավերը չեն շարժվի», – նշել է Միլսը։
«Ծովային մատակարարման շղթաները ամիսներ առաջ են պլանավորվում, ուստի նույնիսկ, եթե նեղուցը բացվի վաղը, երթուղիների, ամրագրումների և պատվերների ճշգրտումներն արդեն իսկ ամրագրված են։
Սա այն դեպքը չէ, երբ ընկերությունները կարող են պարզապես փոխել նավերի ուղղությունները: Հետևանքներն արդեն կանխորոշված են», – նկատել է Միջազգային առևտրի և ծովային իրավունքի փորձագետը։
Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի եւ հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ լրատվական նյութերից քաղվածքների վերարտադրումը չպետք է բացահայտի լրատվական նյութի էական մասը: Կայքում լրատվական նյութերից քաղվածքներ վերարտադրելիս քաղվածքի վերնագրում լրատվական միջոցի անվանման նշումը պարտադիր է, նաեւ պարտադիր է կայքի ակտիվ հղումի տեղադրումը: