Ադրբեջանագետ Տաթև Հայրապետյանի ֆեյսբուքյան գրառումը
Լրահոսը շատ է և արագընթաց։ Այդ լրահոսի մեջ ես ցանկանում եմ ձեզ հետ կիսվել Օմանի Սուլթանության Արտաքին գործերի նախարարությունում դիվանագիտական օգնական Փիթեր Գիրնուսի X-ի էջում արված գրառումով։ Նա պատկերավոր և մանրամասն պատմում է Օմանի բանակցությունների մասին և թե ինչպես էր ինքը գրիչներ գնում, որպեսզի Ժնևում ստորագրեն համաձայնություն Իրանի հետ․․․
«Ես Օմանի Սուլթանության Արտաքին գործերի նախարարությունում դիվանագիտական օգնական եմ։
Իմ աշխատանքը լոգիստիկան է։ Երբ երկու երկրներ, որոնք չեն կարողանում խոսել միմյանց հետ, պետք է խոսեն միմյանց հետ, ես սենյակներ եմ պատվիրում։ Ես պատրաստում եմ ճեպազրույցի նյութերը։ Ես հետևում եմ, որ ջրի բաժակները միմյանցից ճիշտ հեռավորության վրա լինեն։ Դուք կզարմանաք, թե որքան է դիվանագիտությունը կապված ջրի բաժակների հետ։ Եթե շատ մոտ են, դա ոչ պաշտոնական է թվում։ Եթե շատ հեռու են, դա դատարանի տպավորություն է թողնում։ Ես ունեմ կանոնակարգ։
Մենք շատ լավ ամիս ունեցանք։
Հունվարից ի վեր Օմանը միջնորդում է Միացյալ Նահանգների և Իրանի միջև Իրանի միջուկային ծրագրի վերաբերյալ անուղղակի բանակցությունները։ Բանակցությունները տեղի են ունեցել Մուսկատում և Ժնևում։ Ամերիկացիները նստում էին մեկ սենյակում։ Իրանցիները՝ մեկ այլ սենյակում։ Ես քայլում էի նրանց միջև։ Իմ Fitbit-ը ասում է, որ ես միջինում տասնչորս հազար քայլ եմ արել բանակցությունների օրերին։ Թագավորական օպերայի տան կոնֆերանս կենտրոնի երկու սենյակների միջև միջանցքը 47 մետր է։ Փետրվարին ես այն քայլել եմ երկու հարյուր տասներկու անգամ։ Սա լավ է իմ սրտանոթային առողջության համար։ Այն պակաս լավ է իմ ծնկների համար։ Երկուսն էլ խաղաղության ծառայության մեջ են։
Փետրվարի կեսերին մենք արդեն ինչ-որ բան ունեինք։
Իրանը համաձայնվեց զրոյացնել հարստացված ուրանի պաշարները։ Ոչ թե կրճատել պաշարները։ Զրո։ Նրանք համաձայնեցին առկա պաշարները վերափոխել մինչև հնարավոր ամենացածր մակարդակը։ Նրանք համաձայնեցին դրանք վերածել չվերականգնվող վառելիքի։ Նրանք համաձայնեցին ԱԷՄԳ-ի լիարժեք ստուգման՝ ԱՄՆ տեսուչների հնարավոր մուտքով։ Նրանք համաձայնեցին, ինչպես ասաց արտգործնախարարը, «երբեք, երբեք» (never, ever) չունենալ միջուկային նյութ ռումբի համար։ Ես յոթ տարի աշխատել եմ դիվանագիտության ոլորտում։ Ես երբեք չեմ տեսել, որ որևէ երկիր այսքան արագ համաձայնվի այսքան շատ բաների։ Ես կազմեցի զիջումների աղյուսակ։ Այն ուներ տասնչորս տող։ Ես այն գունավորեցի։ Կանաչը՝ հաստատվածի համար։ Դեղինը՝ սպասվողի համար։ Փետրվարի 21-ին աղյուսակն ամբողջությամբ կանաչ էր։ Ես այն տպեցի։ Այն իմ սեղանին է Մուսկատում։ Այն դեռ կանաչ է։
Այդ արտահայտությանը հասնելը տևեց տասնմեկ օր։ «Երբեք, երբեք»։ Սկզբում իրանցիները առաջարկեցին «նպատակ չհետապնդել» տերմինը։ Ամերիկացիները ցանկանում էին, որ լինի՝ «ոչ մի դեպքում չենք անի»։ Մենք հասանք «երբեք, երբեք»-ին երեքշաբթի օրը՝ ժամը 2:14-ին, Մուսկատում։ Ես ինքս մեքենագրեցի վերջնական տարբերակը։ Ես օգտագործեցի Times New Roman, քանի որ Ժնևը նախընտրում է այն։ Փաստաթուղթը տասնչորս էջ էր։ Ես հպարտ էի յուրաքանչյուր ստորակետով։
Ահա թե ինչ ասացին նրանք՝ ըստ արտասանության հերթականության։
Փետրվարի 24. «Մենք ունենք մեկ սերնդի մեջ եզակի հնարավորություն»։ Արտաքին գործերի նախարարը՝ Պարսից ծոցի համագործակցության խորհրդի դեսպանների հետ անցկացվող գաղտնի ճեպազրույցում։ Ես պատրաստեցի սլայդների հավաքածուն։ 14-րդ սլայդը իրականացման ժամանակացույցն էր։ 15-րդ սլայդը՝ ստորագրման արարողության լոգիստիկան։ Ես ամրագրել էի Ժնևի Ազգերի պալատի XX սենյակը։ Այնտեղ տեղավորվում է չորս հարյուր մարդ։ Մենք քննարկեցինք ստորագրման գրիչների ապրանքանիշերը։ Իրանցիները նախընտրում էին Montblanc-ը։ Ամերիկացիները նախապատվություն չունեին։ Ես պատվիրեցի տասներկու Montblanc Meisterstück՝ յուրաքանչյուրը վեց հարյուր երեսուն դոլարով։ Դրանք ժամանեցին երեքշաբթի օրը։
Փետրվարի 27, ժամը 8:30. «Գործարքը մեր հասանելիության սահմաններում է»։ Արտաքին գործերի նախարարը ասաց CBS Face the Nation-ում։ Նա նստած էր Մարգարետ Բրենանի դիմաց։ Նա ասաց, որ լայն քաղաքական պայմանները կարող են համաձայնեցվել «վաղը»՝ Վիեննայում տեխնիկական իրականացման համար իննսուն օրով։ Նա ասաց, և ես գրեցի այս տողը կրծքի գրպանում պահվող ճեպազրույցի քարտի համար. «Եթե մենք պարզապես դիվանագիտությանը տանք այն տարածքը, որը նրան անհրաժեշտ է»։ Նա գովաբանեց ամերիկացի դեսպաններին անուններով՝ Սթիվ Ուիթքոֆին, Ջարեդ Քուշներին։ Նա ասաց, որ երկուսն էլ կառուցողական են եղել։
Ես դիտում էի Four Seasons Georgetown-ից։ Մինիբարում կային գետնանուշներ։ Ես կերա գետնանուշները։ Դրանք տասնինը դոլար էին։ Ամենաթանկ գետնանուշը, որը ես երբևէ կերել եմ։ Բայց դա լավ առավոտ էր, և մենք մեր հասանելիության սահմաններում էինք։
Փետրվարի 27, ժամը 14:00. Հանդիպում փոխնախագահ Վենսի հետ, Վաշինգտոնում։ Արտաքին գործերի նախարարը ներկայացրեց մեր առաջընթացը։ Զրոյական պաշարներ։ Լիարժեք ստուգում։ Անդառնալի փոխակերպում։ «Երբեք, երբեք»։ Փոխնախագահը օգտագործեց «խրախուսող» բառը։ Նրա օգնականը գրառումներ էր անում iPad-ով։ Օգնականը չէր նայում նրան հանդիպման վերջին ինը րոպեների ընթացքում։ Ես նկատեցի սա։ Բաներ նկատելը իմ աշխատանքի միակ մասն է, որը ջրի բաժակներ չի ներառում։
Փետրվարի 27, ժամը 16:00. «Գոհ չեմ տեմպից»։ Նախագահ Թրամփը ասաց լրագրողներին։
Գոհ չեմ տեմպից։
Մենք հասել էինք զրոյական պաշարների։ Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալության լիարժեք ստուգման։ Անդառնալի վառելիքի փոխակերպման։ Տեսուչների մուտքի։ Եվ «երբեք, երբեք» արտահայտությանը, որը տևեց տասնմեկ օր և ինձ արժեցավ երկու հարյուր տասներկու ուղևորություն քառասունյոթ մետրանոց միջանցքով։
Քարթերից հետո ոչ մի ամերիկացի նախագահ չի կարողացել համոզել Իրանին համաձայնվել դրան։ Քառասունհինգ տարի շարունակ։
Գոհ չեմ տեմպից։
Փետրվարի 27, ժամը 21:47. Արտաքին գործերի նախարարի չվերթը Դալեսից մեկնում է Մասկատ։ Ես նստած եմ նրա ետևի նստատեղին։ Նա իր նոութբուքում դիտում է 14-րդ սլայդը։ Կիրառման ժամանակացույցը։ Վիեննայի տեխնիկական նիստերը։ Ստորագրման արարողությունը։ Գրիչները։
Ես քնում եմ Ատլանտյան օվկիանոսի վրայով թռչելու ժամանակ։ Ես երազում տեսնում եմ ջրի բաժակներ։
Փետրվարի 28, ժամը 06:00. Ես արթնանում եմ՝ ծանուցումներ ուղարկելու համար։
Փետրվարի 28. «Միացյալ Նահանգները սկսել է խոշոր մարտական գործողություններ Իրանում»։ Հայտարարեց նախագահ Թրամփը։
«Էպիկական ցասում» գործողություն։ Համակարգված ավիահարվածներ։ Միացյալ Նահանգները և Իսրայելը։ Թեհրան։ Սպահան։ Ղոմ։ Քարաջ։ Քերմանշահ։ Միջուկային օբյեկտներ։ Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի բազաներ։ Գերագույն առաջնորդի գրասենյակի մոտ գտնվող վայրեր։ Իսրայելը դրանց կեսը անվանեց «Մռնչացող առյուծ» գործողություն։ Երկու կառավարություններից էլ ինչ-որ մեկը ժամանակ է ծախսել այս անունները ընտրելու վրա։ «Էպիկական ցասում»։ «Մռնչացող առյուծ»։ Ես տասնմեկ օր անցկացրի «երբեք, երբեք» արտահայտության վրա։ Նրանք այդ ժամանակը ծախսեցին բրենդավորման վրա։ Նախագահն ասաց, որ Իրանը «մերժել է ամերիկյան կոչերը դադարեցնելու իր միջուկային զենքի արտադրությունը»։
Մերժել է։
Իրանը համաձայնել էր զրոյական պաշարների։ Իրանը համաձայնել էր լիարժեք ստուգման։ Իրանը համաձայնել էր «երբեք, երբեք»-ին։ Իրանը համաձայնել էր տասնչորս էջանոց փաստաթղթի յուրաքանչյուր կետի հետ, որը ես մուտքագրել էի Times New Roman տառատեսակով։
Նախագահն ասաց, որ նրանք մերժել են այն։
Ես չգիտեմ, թե նախագահը որ փաստաթուղթն էր կարդում։ Ես գիտեմ, թե որն եմ ես մուտքագրել։
Փետրվարի 28, ժամը 18:45. Իրանի ինտերնետ կապը՝ չորս տոկոս՝ NetBlocks, հաստատված Cloudflare-ի կողմից։ Երկրի իննսունվեց տոկոսի կապը խափանվել է։ Դուք չեք կարող բանակցել չորս տոկոս կապ ունեցող երկրի հետ։ Դուք չեք կարող բանակցել հարվածի ենթարկվող երկրի հետ։ Դուք չեք կարող բանակցել։ Սա քաղաքական կարծիք չէ։ Սա լոգիստիկ գնահատական է։
Փետրվարի 28. Մինաբի նահանգապետը հայտնել է տարրական դպրոցում քառասուն աղջկա սպանության մասին։
Ես դրա համար լոգիստիկա չունեմ։ Դրա համար սլայդ չկա։ Ջրի բաժակի գրաֆիկը դա չի ներառում։
Փետրվարի 28. Lockheed Martin՝ աճ։ Northrop Grumman՝ աճ։ RTX՝ աճ։ Dow ֆյուչերսներ՝ անկում վեց հարյուր քսաներկու միավորով։ Ոսկի՝ հինգ հազար երկու հարյուր իննսունվեց դոլար։ AInvest-ի վերլուծաբանը հրապարակել է «Իրանը հարվածում է. մարտավարական խաղեր» վերնագրով գրառում։ Գրառումը խորհուրդ էր տալիս դիրքեր նավթի, պաշտպանական բաժնետոմսերի և ոսկու մեջ։
Ամենաթանկ գետնանուշը, որը ես երբևէ կերել եմ, տասնինը դոլար էր։ Ամենաթանկ գրիչը, որը ես երբևէ պատվիրել եմ, վեց հարյուր երեսուն դոլար էր։ Հաշվարկները ցույց են տալիս, որ ես սխալ ոլորտում եմ աշխատել։ Պաշտպանական պաշարները ջրի բաժակներ չեն պահանջում։ Պաշտպանական պաշարները տասնմեկ օր չեն պահանջում։ Պաշտպանական պաշարները մեկ առավոտ են պահանջում։
Փետրվարի 28. Իսրայելը փակեց իր օդային տարածքը և դպրոցները։ Իրանը պատասխան հրթիռներ արձակեց Պարսից ծոցում գտնվող ԱՄՆ բազաների ուղղությամբ։ Գերագույն առաջնորդը խոստացավ «ջախջախիչ պատասխան»։ Իսրայելի պաշտպանության նախարարը հայտարարեց մշտական արտակարգ դրություն։ Բոլորը օգտագործում են բառեր, որոնք ես ճանաչում եմ այնպիսի հրամաններում, որոնք ես չեմ ճանաչում։ Ես ճանաչում եմ «մշտականը»։ Ես ճանաչում եմ «արտակարգը»։ Ես չեմ ճանաչում դրանք միմյանց կողքին։ Դիվանագիտության մեջ ոչինչ մշտական չէ, և ամեն ինչ արտակարգ է։ Պատերազմի մեջ հակառակն է։
Փետրվարի 28. Արտաքին գործերի նախարարը հրապարակային հայտարարություն չի արել։
Տեղեկատվական քարտը դեռ նրա կրծքի գրպանում է։ Այն դեռ գրված է՝ «մեր հասանելիության սահմաններում»․․․
Հ․Գ․ Հարգելի լսարան, տարընթերցումներից խուսափելու համար ավելացնեմ նաև հեղինակի գրառման այս հատվածը իր մեկնաբանության բաժնից՝ «Փիթեր Գիրնուսը Օմանի արտաքին գործերի նախարարության անդամ չէ։ Նա կիբերանվտանգության մասնագետ է։ Ամբողջ գրառումը իրադարձությունների հորինված ներկայացում է, որոնք ձևավորվել են բաց աղբյուրներից ստացվող տեղեկատվության հիման վրա»։
Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի եւ հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ լրատվական նյութերից քաղվածքների վերարտադրումը չպետք է բացահայտի լրատվական նյութի էական մասը: Կայքում լրատվական նյութերից քաղվածքներ վերարտադրելիս քաղվածքի վերնագրում լրատվական միջոցի անվանման նշումը պարտադիր է, նաեւ պարտադիր է կայքի ակտիվ հղումի տեղադրումը: