ՀՀ վարկային շուկան աճում է արագ տեմպերով․ ովքե՞ր են վարկ վերցնում և որտեղ է կենտրոնացած 7.8 տրլն դրամը
Սա 2024 թվականի համադրելի ցուցանիշի նկատմամբ արձանագրել է 22.9% աճ, ինչը վկայում է վարկային շուկայի շարունակական ընդլայնման, տնտեսական ակտիվության պահպանման և բանկային համակարգի բարձր լիկվիդայնության մասին։Դրամային և արտարժութային կառուցվածքԸնդհանուր վարկային պորտֆելի կառուցվածքում՝
5,291,102 մլն դրամ բաժին է ընկնում ՀՀ դրամով վարկերին
2,512,111 մլն դրամ՝ արտարժույթով վարկերին
Այսպիսով, վարկային պորտֆելի շուրջ 68%-ը դրամային է, իսկ մոտ 32%-ը՝ արտարժութային։Դրամային վարկերի գերակշռությունը մի քանի կարևոր ազդակ է տալիս.
Դոլարիզացիայի աստիճանի նվազում
Փոխարժեքային ռիսկերի նվազեցում տնտեսության համար
Կենտրոնական բանկի դրամավարկային քաղաքականության արդյունավետության բարձրացում
Վերջին տարիներին ՀՀ ԿԲ-ի կողմից դրամայնացման խթանումը, տոկոսադրույքային քաղաքականությունն ու կարգավորումները աստիճանաբար մեծացրել են դրամային վարկերի մասնաբաժինը։Ոլորտային բաշխվածություն․ ովքե՞ր են հիմնական վարկառուներըՎարկերի բաշխվածությունն ըստ ոլորտների ցույց է տալիս տնտեսության կառուցվածքային առանձնահատկությունները։Արդյունաբերություն – 728,301 մլն դրամ
ՀՀ դրամով՝ 252,261 մլն
Տարադրամով՝ 476,040 մլն
Արդյունաբերության ոլորտում արտարժութային վարկերը էապես գերակշռում են։ Սա բնական է, քանի որ ոլորտը մեծապես կախված է ներմուծվող հումքից և արտահանման գործունեությունից։ Արտարժութային եկամուտ ունեցող ընկերությունների համար արտարժութային վարկավորումը համեմատաբար ռացիոնալ ընտրություն է։Գյուղատնտեսություն – 404,505 մլն դրամ
ՀՀ դրամով՝ 319,515 մլն
Տարադրամով՝ 84,990 մլն
Գյուղատնտեսությունում գերակշռում են դրամային վարկերը։ Սա պայմանավորված է ոլորտի ներքին շուկայական ուղղվածությամբ և պետական աջակցության ծրագրերով, որոնք հիմնականում իրականացվում են դրամով։Շինարարություն – 859,952 մլն դրամ
ՀՀ դրամով՝ 329,578 մլն
Տարադրամով՝ 530,373 մլն
Շինարարությունը շարունակում է մնալ վարկային ակտիվության խոշոր ուղղություններից մեկը։ Այստեղ արտարժութային վարկերի բարձր մասնաբաժինը կարող է պայմանավորված լինել ինչպես ներմուծվող նյութերի բարձր բաժնով, այնպես էլ արտարժույթով եկամուտ ստացող հաճախորդների ակտիվությամբ։Տրանսպորտ և կապ – 154,533 մլն դրամ
ՀՀ դրամով՝ 53,638 մլն
Տարադրամով՝ 100,895 մլն
Այս ոլորտում նույնպես արտարժութային վարկավորումը գերակշռում է, ինչը բնորոշ է միջազգային բեռնափոխադրումների և լոգիստիկ գործունեության համար։Ֆինանսական և ապահովագրական գործունեություն – 613,392 մլն դրամ
ՀՀ դրամով՝ 496,946 մլն
Տարադրամով՝ 116,446 մլն
Այս ոլորտում հակառակ պատկերն է՝ զգալիորեն գերակշռում են դրամային վարկերը։ Սա խոսում է ներքին ֆինանսական շուկայի խորացման և դրամային գործիքների զարգացման մասին։Առևտուր – 732,649 մլն դրամ
ՀՀ դրամով՝ 284,879 մլն
Տարադրամով՝ 447,770 մլն
Առևտրի ոլորտում արտարժութային վարկերը բարձր են, քանի որ ներմուծման ծավալներն ավանդաբար մեծ են։Սպասարկում – 836,816 մլն դրամ
ՀՀ դրամով՝ 261,993 մլն
Տարադրամով՝ 574,824 մլն
Սպասարկման ոլորտում արտարժութային վարկերի մեծ մասնաբաժինը կարող է կապված լինել զբոսաշրջության, ՏՏ ծառայությունների և արտաքին շուկաների հետ աշխատող ընկերությունների ակտիվությամբ։Սպառողական և հիփոթեքային վարկեր․ տնային տնտեսությունների բարձր ակտիվությունՍպառողական վարկեր – 1,807,520 մլն դրամ
ՀՀ դրամով՝ 1,719,167 մլն
Տարադրամով՝ 88,353 մլն
Սպառողական վարկերը կազմում են ընդհանուր պորտֆելի զգալի մասը։ Դրամային գերակշռությունը գրեթե ամբողջական է, ինչը նվազեցնում է տնային տնտեսությունների փոխարժեքային ռիսկերը։Հիփոթեքային վարկեր – 1,665,545 մլն դրամ
ՀՀ դրամով՝ 1,573,123 մլն
Տարադրամով՝ 92,422 մլն
Հիփոթեքային շուկան շարունակում է պահպանել բարձր ակտիվություն։ Դրամային վարկերի բարձր մասնաբաժինը կարևոր կայունացնող գործոն է անշարժ գույքի շուկայի համար։Ի՞նչ է ասում 22.9% աճը տնտեսության մասինՎարկերի գրեթե 23% աճը կարող է պայմանավորված լինել մի քանի գործոններով.
Տնտեսական ակտիվության բարձր մակարդակ
Բնակչության եկամուտների աճ
Բիզնեսի ներդրումային ծրագրերի ընդլայնում
Բանկային համակարգի մրցակցային միջավայր
Հիփոթեքային և պետական խթանող ծրագրեր
Միևնույն ժամանակ, արագ վարկային աճը պահանջում է զգոնություն, քանի որ չափազանց արագ ընդլայնումը կարող է առաջացնել վարկային ռիսկեր, ակտիվների գների «գերտաքացում» կամ գույքային շուկայի անհավասարակշռություն։Ռիսկեր և հեռանկարներԴրական ազդակներ
Դրամայնացման բարձր մակարդակ
Տնտեսության ճյուղային ակտիվություն
Տնային տնտեսությունների ֆինանսական ներգրավվածություն
Հնարավոր ռիսկեր
Արտարժութային պարտավորությունների բարձր մասնաբաժին որոշ ոլորտներում
Շինարարության և սպառողական վարկերի արագ աճ
Գլոբալ տնտեսական անորոշություններ2025 թվականի արդյունքներով Հայաստանի բանկային համակարգը շարունակում է մնալ տնտեսության շարժիչ ուժերից մեկը։7.8 տրլն դրամից ավելի վարկային պորտֆելը և գրեթե 23% տարեկան աճը վկայում են ֆինանսական միջավայրի ակտիվության մասին։ Միաժամանակ, դրամային վարկերի գերակշռությունը կառուցվածքային կայունության կարևոր ցուցիչ է։
Առաջիկա տարիներին կարևոր կլինի պահպանել հավասարակշռությունը աճի և ռիսկերի կառավարման միջև՝ ապահովելով կայուն և երկարաժամկետ զարգացում։