ԱՄՆ կատարած աշխատանքային այցի ընթացքում ՀՀ բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության և արհեստական բանականության նախարար Դավիթ Թադևոսյանի ղեկավարած պատվիրակությունն այցելել է NVIDIA ընկերության կենտրոնակայան, հանդիպել են ընկերության փոխնախագահ Ռև Լեբարեդյանի և ղեկավար կազմի այլ ներկայացուցիչների հետ։
Բանակցությունների հիմնական թեմաներից է եղել Հայաստանի և NVIDIA-ի միջև համագործակցության ընդլայնման հնարավորությունները։
Կողմերն անդրադարձել են ֆիզիկական արհեստական բանականության, առաջադեմ հաշվողական համակարգերի ու ենթակառուցվածքների, ինչպես նաև նոր ձևավորվող տեխնոլոգիական ուղղությունների շրջանակում համատեղ աշխատանքի հնարավորություններին։
Հայկական կողմը ներկայացրել է Հայաստանը արհեստական բանականության և բարձր տեխնոլոգիաների տարածաշրջանային առաջատար կենտրոններից մեկը դարձնելու ռազմավարական տեսլականը։ Պատվիրակության անդամները մանրամասնել են ոլորտի զարգացման առաջնային ուղղությունները՝ անդրադառնալով նաև անհրաժեշտ տեխնոլոգիական միջավայրի և ենթակառուցվածքների ստեղծման նպատակով արդեն իրականացվող նախաձեռնություններին։
Հանդիպման ընթացքում առանձնակի կարևորություն է տրվել արհեստական բանականության համակարգերի զարգացման համար անհրաժեշտ հաշվողական հզորությունների հասանելիության ընդլայնմանը։ Քննարկվել են տվյալների արդյունավետ մշակման և վերլուծության հնարավորությունները, ինչպես նաև ֆիզիկական արհեստական բանականության, թվային սիմուլյացիաների և մոդելավորման բնագավառներում ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառման հեռանկարները։
Կողմերն անդրադարձել են նաև Firebird AI և Eleveight AI նախաձեռնությունների հաջող իրականացմանը։ Ընդգծվել է, որ այդ նախագծերը կարևոր ներդրում են ունեցել Հայաստանում արհեստական բանականության ոլորտի էկոհամակարգի ձևավորման և առաջընթացի գործում՝ միաժամանակ ցուցադրելով հայկական տեխնոլոգիական մշակումների հիմքով ստեղծված լուծումների ներուժը։
Քննարկման մասնակիցները դիտարկել են արդեն ձեռք բերված արդյունքները հետագա զարգացման հիմք դարձնելու տարբերակները։ Մասնավորապես, ուշադրություն է դարձվել առաջադեմ արհեստական բանականության տեխնոլոգիաների, այդ թվում՝ ֆիզիկական արհեստական բանականության համակարգերի նախագծման, գործնական կիրառության և առևտրայնացման ուղղություններով գործընկերային հարաբերությունների խորացմանը։
Հայաստանի պատվիրակությունը NVIDIA-ի ներկայացուցիչներին ծանոթացրել է նաև ֆիզիկական արհեստական բանականության զարգացման յոթնամյա պետական ծրագրին, որը ՀՀ կառավարությունը հաստատել է 2026 թվականի նոյեմբերի 5-ին։
Նախաձեռնության առանցքում ARPI կենտրոնն է, որը գործում է Arcs AI Lab հետազոտական միջավայրում։ Կենտրոնը հիմնադրվել է Հայկական գիտնականների միության՝ Armenian Society of Fellows (ASOF) նախաձեռնությամբ։
Յոթնամյա ծրագիրն ուղղված է ֆիզիկական արհեստական բանականության տեխնոլոգիաների համակողմանի զարգացմանը։ Դրա առաջնահերթություններից են ռոբոտաշինությունը, շրջակա միջավայրի ընկալման տեխնոլոգիաները, ավտոմատ կառավարման համակարգերը, ինչպես նաև այնպիսի խելացի լուծումների ստեղծումը, որոնք կարող են փոխազդել ֆիզիկական աշխարհի հետ և ինքնուրույն գործողություններ իրականացնել իրական միջավայրում։
ARPI կենտրոնի գործունեության միջոցով նախատեսվում է ընդլայնել Հայաստանի գիտահետազոտական, նորարարական և տեխնոլոգիական ներուժը՝ արագ զարգացող այս բնագավառում։ Ծրագիրը միաժամանակ միտված է նոր գործընկերային կապերի հաստատմանը համաշխարհային առաջատար տեխնոլոգիական կազմակերպությունների և գիտահետազոտական կենտրոնների հետ՝ նպաստելով միջազգային գիտական ու տեխնոլոգիական համագործակցության ակտիվացմանը։
Առանձին քննարկման առարկա են դարձել Հայաստանի գիտահետազոտական կազմակերպությունների, տեխնոլոգիական ընկերությունների և ոլորտի մասնագիտական համայնքի մասնակցության հնարավորությունները։ Դիտարկվել են դրանց ներգրավման տարբերակները նորարարական արհեստական բանականության լուծումների ստեղծման, փորձարկման, կատարելագործման և հետագա առևտրայնացման գործընթացներում։
ՀՀ բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության և արհեստական բանականության նախարար Դավիթ Թադևոսյանը կարևորել է միջազգային առաջատար տեխնոլոգիական ընկերությունների հետ կայուն գործընկերային հարաբերությունների ձևավորումն ու ամրապնդումը։
Նրա գնահատմամբ՝ նման համագործակցությունները կարող են էական խթան հանդիսանալ Հայաստանի տեխնոլոգիական էկոհամակարգի շարունակական զարգացման համար։ Դրանք կարող են նպաստել բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների ներգրավմանը, նորարարական նախաձեռնությունների իրականացման համար բարենպաստ պայմանների ստեղծմանը և միջազգային տեխնոլոգիական արժեշղթաներում Հայաստանի դերակատարության ու մրցունակության բարձրացմանը։
Հանդիպման արդյունքներով հայկական պատվիրակությունն ու NVIDIA-ի ներկայացուցիչները համաձայնության են եկել շարունակել մասնագիտական երկխոսությունն ու քննարկումները։ Կողմերը պայմանավորվել են հաջորդ հանդիպումը կազմակերպել Երևանում անցկացվելիք DigiTec 2026 տեխնոլոգիական միջոցառման շրջանակում։