Ձեր ավտոմեքենան շուտով ձեր մասին գրեթե ամեն ինչ կիմանա։ Բայց ո՞ւմ բաժին կհասնեն այդ տվյալները

Ավտոմեքենան փոխադրամիջոցից վերածվում է անձնական ԱԲ-օգնականի (արհեստական բանականությամբ օգնականի). այն կկարողանա հիշել տիրոջ հանգամանքներն ու սովորությունները, ծրագրել ուղևորությունները, տեղափոխել հանդիպումները, համակարգել ընտանեկան գործերը և ինքնուրույն կատարել հանձնարարություններ։ Բայց որքան ավելի խելացի է դառնում մեքենան, այնքան ավելի շատ անձնական տեղեկատվություն է ստիպված լինում վստահել նրան։ Եվ հարցն արդեն միայն այն չէ, թե որքան լավ է ավտոմեքենան պաշտպանում այդ տվյալները, այլ նաև այն, թե ուրիշ ով է մուտք ստանում դրանց։

Ավտոարտադրողներն ակտիվորեն զարգացնում են ներկառուցված ԱԲ-ասիստենտները։ General Motors-ը, Ford-ը, Rivian-ը, Mercedes-Benz-ը և BMW-ն ներդնում են համակարգեր, որոնք պետք է ավտոմեքենայի հետ փոխգործակցությունը դարձնեն ավելի բնական և անհատականացված։ Այնուամենայնիվ, այս մրցավազքն ունի ոչ հաճելի կողմ. կապակցված (միացված) մեքենաներն արդեն իսկ տվյալներ են հավաքում տեղադիրքի և վարման ոճի մասին, իսկ նոր ԱԲ-համակարգերը կարող են մուտք ստանալ տերերի օրացույցներին, կոնտակտներին, ժամանակացույցին և ամենօրյա սովորություններին։

Արդյունքում, ավտոմեքենան պոտենցիալ կերպով կկարողանա իմանալ ոչ միայն այն, թե ուր եք գնում, այլև թե ինչու, ում հետ եք պատրաստվում հանդիպել և ինչ եք ծրագրում անել տեղ հասնելուց հետո, պատմում է Axios-ը։

Նավիգատորից մինչև անձնական քարտուղար

Ժամանակակից ավտոմեքենայական ասիստենտներն աստիճանաբար դուրս են գալիս մուլտիմեդիայի և նավիգացիայի ձայնային կառավարման սահմաններից։ Նրանց խնդիրն է դառնալ լիարժեք օգնականներ, որոնք հասկանում են տիրոջ կյանքի համատեքստը։

Օրինակ՝ GM-ի նոր OnStar ԱԲ-ասիստենտը թույլ կտա մեքենայի հետ շփվել սովորական լեզվով, կառավարել դրա ֆունկցիաները, ստուգել տեխնիկական վիճակը և համակարգել ընտանեկան գործերը, այդ թվում՝ երեխաների ետևից գնալը։ Համակարգը կկարողանա հաշվի առնել տիրոջ ժամանակացույցը և օգնել ամենօրյա խնդիրներում։

Rivian-ն ավելի հեռուն է գնում անձնական արտադրողականության ուղղությամբ։ Նրա ասիստենտը կկարողանա տեղափոխել հանդիպումները և երթուղի կազմել դեպի նշանակված ժամը։ Հիշողության լրացուցիչ ֆունկցիան համակարգին թույլ կտա հիշել սիրելի վայրերը, ռեստորանները և սովորական երթուղիները։

Սա իսկապես կարող է ավտոմեքենան դարձնել ավելի հարմարավետ։ Ստիպված չեք լինի ամեն անգամ ասիստենտին բացատրել, թե սովորաբար ուր եք գնում, ձեռքով հասցեներ փնտրել կամ ինքնուրույն վերադասավորել ժամանակացույցը։ Բայց անհատականացման համար ստիպված եք վճարել տեղեկատվությամբ։

Հանդիպումը տեղափոխելու համար համակարգին անհրաժեշտ է մուտք դեպի օրացույց։ Սիրելի ռեստորանները հիշելու համար՝ ուղևորությունների պատմություն և նախասիրություններ։ Ընտանեկան գործերը համակարգելու համար՝ տեղեկություններ ընտանիքի մյուս անդամների ժամանակացույցի և երթուղիների մասին։

Այսպիսով, ավտոմեքենան աստիճանաբար մուտք է ստանում տվյալներին, որոնք նախկինում գտնվում էին տարբեր հավելվածներում և սարքերում։ Ընդ որում, ԱԲ-ասիստենտը պոտենցիալ կերպով կկարողանա ոչ միայն պահպանել դրանք, այլև ինքնուրույն գործել տիրոջ անունից։

Հենց այստեղ էլ հարմարավետությունը վերածվում է գաղտնիության հիմնախնդրի։ Սխալմամբ ուղարկված հաղորդագրությունը, բացահայտված տեղեկությունը հանդիպման մասին կամ անզգույշ կատարված հանձնարարությունը կարող են ունենալ շատ ավելի լուրջ հետևանքներ, քան ոչ ճիշտ ընտրված երթուղին։

Ավտոմեքենաներն արդեն իսկ տվյալներ են փոխանցում երրորդ անձանց

Խնդիրը չի սահմանափակվում ապագայի ԱԲ-ասիստենտներով։ Կապակցված ավտոմեքենաները վարորդների մասին տեղեկություններ են հավաքում արդեն այսօր, և դրանք երրորդ կողմի ընկերություններին փոխանցելու պրակտիկան լուրջ հարցեր է առաջացնում։

Հատկապես հայտանշական է GM-ի դեպքը։ Ընկերությունը համաձայնել է վճարել 220 միլիոն դոլար՝ վարորդների վարքագծի և տեղադիրքի մասին տվյալները բրոքերներին ոչ պատշաճ փոխանցելու մեղադրանքների հետ կապված պահանջները կարգավորելու համար։ Reuters-ի տվյալներով՝ այդ տեղեկություններն այնուհետև հայտնվում էին ապահովագրական ընկերությունների մոտ։ Ընդ որում, վարորդական տվյալների հետ GM-ի վարվելակերպի վերաբերյալ դատական քննությունները շարունակվում են։

ԱՄՆ-ի Հյուսիսարևելյան համալսարանի հետազոտությունը, որն անցկացվել է Consumer Reports-ի հետ համատեղ, ցույց է տվել, թե որքան լայնորեն կարող են տարածված լինել նման կապերը։ Ստուգված 21 ավտոմեքենայից 19-ը Wi-Fi-ի միջոցով միացել են երրորդ կողմի սերվերներին։ Հետազոտողներին չի հաջողվել ճշգրիտ պարզել, թե հատկապես ինչ տվյալներ են փոխանցվել յուրաքանչյուր դեպքում, սակայն նրանք հայտնաբերել են նաև մեկ այլ խնդիր. ավտոմեքենաների կառավարման համար նախատեսված շատ հավելվածներ գովազդային և վերլուծական ընկերություններին ուղարկում էին զգայուն տեղեկատվություն։

Փոխանցվող տեղեկությունների թվում էին ավտոմեքենաների նույնացուցիչները, էլեկտրոնային փոստի հասցեները, հեռախոսահամարները և տեղադիրքի ճշգրիտ տվյալները։

Ստացվում է, որ նույնիսկ եթե բուն ավտոարտադրողը խոստանում է հոգատարությամբ վերաբերվել անձնական տեղեկատվությանը, շղթայում մնում են հավելվածների մշակողները, թվային ծառայությունների մատակարարները և այլ գործընկերներ։ Մեքենայի տերը կարող է նույնիսկ չիմանալ, թե քանի կազմակերպություն է պոտենցիալ կերպով ստանում տեղեկություններ իր ուղևորությունների մասին։

Նմանատիպ խնդիր արդեն առաջացել էր ավտոմոբիլային արդյունաբերության սահմաններից դուրս։ Meta-ի Muse ԱԲ-ասիստենտը մտահոգություններ էր առաջացրել այն պատճառով, թե որքան հեշտությամբ անձնական տեղեկատվությանը մուտք ունեցող համակարգերը կարող են բացահայտել տվյալներ, որոնք օգտատերը չէր պատրաստվում կիսել։ Ավտոմեքենայում ռիսկերը կարող են ավելի զգալի լինել. խոսքը մարդու տեղաշարժերի և ամենօրյա կյանքի մասին տվյալների մշտական հոսքի մասին է։

Ավտոարտադրողները խոստանում են ավելի շատ վերահսկողություն

Աճող մտահոգությունների ֆոնին ընկերությունները փորձում են համոզել գնորդներին, որ նրանց անձնական տեղեկատվությունը պաշտպանված է։

GM-ը պարզեցրել է իր գաղտնիության քաղաքականության բացատրությունները, ավելացրել է տվյալների փոխանցման կառավարման կարգավորումներ և խոստացել է երրորդ անձանց չվաճառել ավտոմեքենաների մասին նույնականացնող տեղեկատվությունը։ Ընկերությունը նաև հայտարարում է, որ OnStar նոր ասիստենտը ձայնային հրահանգների մեծ մասը կմշակի անմիջապես մեքենայի ներսում՝ առանց դրանք ամպային տիրույթ ուղարկելու։ Ավելի բարդ հարցումները նախատեսվում է մշակել Google Gemini մոդելի՝ GM-ի կողմից վերահսկվող տարբերակի օգնությամբ։

Ford-ն իր հերթին ներկայացրել է Privacy Promise նոր ծրագիրը։ Ընկերությունը խոստանում է բրոքերներին չվաճառել հաճախորդների վարման մասին տվյալները, ընդգծում է թափանցիկության կարևորությունը և հայտարարում է, որ ձգտում է նվազագույնի հասցնել տեղեկատվության հավաքագրումն ու փոխանցումը, օգտագործել ապանույնականացում և ստուգել իր մատակարարների պրակտիկան։

Այնուամենայնիվ, կա կարևոր վերապահում. նման խոստումները պարտադիր չէ, որ տարածվեն բոլոր երրորդ կողմի հավելվածների և ծառայությունների վրա, որոնք աշխատում են ավտոմեքենայի ներսում։

Բացի այդ, գաղտնիության բարելավման մասին հայտարարությունները միշտ չէ, որ նշանակում են տվյալների հավաքագրման բուն մեթոդների փոփոխություն։ Ինչպես Axios-ի հետ զրույցում ընդունել է Ford-ի գաղտնիության հարցերով տնօրեն Քրիստին Ջոնսը, նոր ծրագիրը չի փոխում ընկերության գոյություն ունեցող պրակտիկան. այն լոկ նկարագրում է դրանք ավելի հասկանալի լեզվով։

Այսպիսով, վարորդին առաջարկում են ավելի շատ տեղեկատվություն այն մասին, թե ինչպես են օգտագործվում իր տվյալները, բայց դա դեռևս չի երաշխավորում դրանց նկատմամբ լիարժեք վերահսկողություն։

Կարելի է անջատել կապը և վերադառնալ 1980-ականներ

Անձնական տեղեկատվությունը պաշտպանելու ամենածայրահեղ եղանակը ավտոմեքենայի կապակցված ծառայությունները լիովին անջատելն է։ Ford-ում նման մոտեցումը նույնիսկ նկարագրում են որպես անցում «1980-ականների ռեժիմին»։

Բայց նման որոշումն ունի իր գինը։ Տվյալների փոխանցման հետ մեկտեղ կարող են դադարել աշխատել այն ֆունկցիաները, որոնց համար շատերն էլ գնում են ժամանակակից ավտոմեքենաները՝ տեղադիրքի հաշվառմամբ նավիգացիան, մեքենայի որոնումը մեծ ավտոկայանատեղիում, վարորդին աջակցող որոշ համակարգեր և կապակցված այլ հնարավորություններ։

Օրինակ՝ Ford BlueCruise-ը, որն ապահովում է երթևեկությունը որոշակի պայմաններում առանց ղեկը մշտապես պահելու, կախված է թվային ծառայություններից և ավտոմեքենայի տվյալներից։ Իսկ GM-ի ապագա OnStar ասիստենտը կկարողանա ավտոմատ կերպով երթուղի կազմել դեպի հաջորդ հանդիպումը միայն այն դեպքում, եթե վարորդը նրան մուտք տրամադրի դեպի օրացույց։

GM-ի ներկայացուցիչները պնդում են, որ ընկերությունը պատրաստ է հաշվի առնել օգտատերերի ընտրությունը։ Ծրագրային ապրանքների կառավարման գործադիր տնօրեն Մայքլ Վոլստրոմի խոսքով՝ եթե մարդը չի ցանկանում կիսվել որոշակի տեղեկություններով, համակարգը կաշխատի այն տվյալների հետ, որոնք նա թույլատրել է օգտագործել։

Այնուամենայնիվ, գործնականում գաղտնիության կարգավորումների կառավարումը ամենևին էլ միշտ չէ, որ հեշտ է ստացվում։ Axios-ի նյութում լրագրողը փորձել է փոխել գաղտնիության պարամետրերը 2025 թվականի Ford Maverick-ում, որն նույնիսկ չունի առաջադեմ ԱԲ-ֆունկցիաներ և BlueCruise։ Տվյալների հավաքագրումն անջատելու փորձի ժամանակ համակարգը զգուշացրել է. «Բոլոր ծառայությունները, որոնց անհրաժեշտ են ավտոմեքենայի տվյալները, կդադարեն աշխատել»։

Օրինաչափ հարց է առաջանում. արժե՞ արդյոք հրաժարվել արտադրողին ախտորոշիչ տեղեկություններ փոխանցելուց, եթե դրանք կարող են պիտանի լինել սպասարկման և անսարքությունների ժամանակին հայտնաբերման համար։ Իսկ եթե մեկ պարամետրի անջատումը շոշափում է Միանգամից մի քանի ֆունկցիա, որքանո՞վ գիտակցված կլինի առհասարակ նման ընտրությունը։

Կա նաև ավելի պարզ խնդիր. վարորդների մեծ մասը ուշադիր չի ուսումնասիրի տասնյակ կարգավորումներ։ Մարդիկ շտապում են, ցանկանում են րոպե առաջ սկսել ուղևորությունը և հաճախ պարզապես սեղմում են «Ուղարկել» կամ «Ընդունել»՝ չխորանալով պայմանների մեջ։ Նույնիսկ նրանք, ովքեր պատրաստ են հասկանալ գաղտնիության պարամետրերը, պարտադիր չէ, որ կարողանան ազդել երրորդ կողմի հավելվածների կողմից տեղեկատվության հավաքագրման վրա։

Հարմարավետություն, որի համար ստիպված եք վճարել անձնական տեղեկատվությամբ

Ավտոմեքենայական ԱԲ-ասիստենտները խոստանում են նկատելիորեն փոխել վարման սովորական փորձառությունը։ Մեքենան կկարողանա հաշվի առնել ժամանակացույցը, հիշել նախասիրությունները, օգնել ընտանեկան գործերի կազմակերպման հարցում և ինքնուրույն կատարել ամենօրյա հանձնարարությունների մի մասը։ Բայց դրա համար նա ստիպված կլինի տիրոջ մասին իմանալ շատ ավելին, քան պահանջվում է սովորական նավիգատորին։

Գլխավոր խնդիրը ոչ թե այն է, որ ավտոմեքենան ինքնին ինչ-որ տվյալներ է հավաքում, այլ այն, թե հատկապես ինչ տեղեկություններ է ստանում, ուր են դրանք փոխանցվում, ով կարող է դրանցից օգտվել և որքանով է տերը հեշտությամբ ունակ սահմանափակել մուտքը։ Ընդ որում, ավտոարտադրողի խոստումները միշտ չէ, որ ընդգրկում են մեքենայի թվային էկոհամակարգի բոլոր մասնակիցներին։

Առայժմ ոլորտը վարորդներին առաջարկում է ընտրություն անհատականացված ֆունկցիաների և ավելի խիստ գաղտնիության միջև, բայց այդ ընտրությունը մնում է ոչ հեշտ. տեղեկատվության փոխանցումից հրաժարվելը կարող է օգտատիրոջը զրկել օգտակար հնարավորություններից, իսկ համաձայնությունը՝ մուտք բացել նրա ամենօրյա կյանքի մանրամասներին։

Ի վերջո, հարցն այն չէ, թե կկարողանա՞ արդյոք ավտոմեքենան դառնալ ավելի խելացի։ Այն արդեն շարժվում է այդ ուղղությամբ։ Հարցն այն է, թե որքան անձնական տեղեկատվություն է մարդը պատրաստ վստահել նրան, և ուրիշ ով կկարողանա նայել այդ թվային կենսագրության մեջ։