https://arm.sputniknews.ru/20261026/inchpes-agrvodrvonnern-ognecin-shiraki-marzum-cvoreni-berqn-avelacnel-25-30-vov-108431408.html
Ինչպես ագրոդրոններն օգնեցին Շիրակի մարզում ցորենի բերքն ավելացնել 25-30%-ով
Ինչպես ագրոդրոններն օգնեցին Շիրակի մարզում ցորենի բերքն ավելացնել 25-30%-ով
Sputnik Արմենիա
Ցորենի դաշտերում դրոնները և թվային տեխնոլոգիաները օգնել են հրաժարվել թունաքիմիկատներից և սելիտրայից, իսկ խաղողի այգիներում՝ կրճատել ջրի ծախսը։ Հաջորդ քայլը… 26.10.2026, Sputnik Արմենիա
2026-10-26T08:56+0400
2026-10-26T08:56+0400
2026-10-26T08:56+0400
հայաստան
ցորեն
խաղող
բերք
գյուղատնտեսություն
վարդան ուռուտյան
«թվային գյուղատնտեսության հայկական ինստիտուտ» հիմնադրամ
https://cdn.am.imgsputniknews.ru/img/2354/98/23549873_0:89:1600:989_1920x0_80_0_0_7f68755e6cd77bfd5a263ac5c3e4aa6f.jpg.webp
ԵՐԵՎԱՆ, 26 հոկտեմբերի – Sputnik. Անօդաչու սարքերով ցորենի դաշտերի ճշգրիտ սրսկումը Շիրակի մարզում թույլ է տվել ավելացնել բերքատվությունը 25-30%-ով։ Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում այդ մասին պատմեց «Թվային գյուղատնտեսության հայկական ինստիտուտ» հիմնադրամի տնօրեն Վարդան Ուռուտյանը Երևանում ընթացող ՄԱԿ-ի կենսաբազմազանության հարցերով COP17 համաժողովի ընթացքում։Հիմնադրամը փորձնական ծրագիր է անցկացրել Շիրակի մարզի Անի խոշորացված համայնքի մի շարք հողատարածքներում։ Դաշտերի սրսկման համար ծանր տեխնիկայի փոխարեն օգտագործվել են ագրոդրոններ, որոնք նախ նկարել են տեղանքը, այնուհետև ծրագրային համալիրն օգնել է վերհանել բույսերի սթրեսի կամ աճի այլ խնդիրներ ունեցող տարածքները, որտեղ էլ, կետային ձևով կատարվել են սրսկումները։ Օդից կատարվող մշակության շնորհիվ դաշտի մեջ չի մտել ծանր տեխնիկա և անիվներով չի տրորել հողը և բերքը։Նա ընդգծում է, որ դրական արդյունքների հավաստիացման համար փորձերն անհրաժեշտ է շարունակել ևս երկու-երեք տարի։Կազմակերպությունը ճշգրիտ գյուղատնտեսության մեկ այլ ծրագիր է իրականացնում խաղողի 4 այգիներում (2-ը` Վայոց Ձորում են, մեկական՝ Արմավիրում և Արագածոտնում)։Անօդաչուներից նկարահանվել է այգիների «ջերմային քարտեզը», որը թույլ է տալիս գնահատել ոռոգման էֆեկտիվությունը։ Ոռոգումից հետո խաղողի վազերի ջերմաստիճանը պետք է փոքր-ինչ իջնի, ինչը երևում է ստացված քարտեզի վրա։ Եթե դա տեղի չի ունենում, դա ազդակ է՝ ստուգելու ոռոգման համաչափությունը, կաթիլային ոռոգման խողովակների ու կաթոցիկների սարքինությունը և այլն։ Բացի այդ, ջերմային ու մուլտիսպեկտրալ նկարահանումը թույլ է տալիս հետևել վազերի աճին և սթրեսի զոնաներին։Ոռոգումն օպտիմալացնելու համար այգիներում տեղադրվել են թվային եղանակային մինի-կայաններ, հողի խոնավության ու ջերմության տվիչներ։«Մեր հաշվարկները ցույց են տալիս, որ ճշգրիտ ոռոգման (այսինքն` ոռոգել որտեղ անհրաժեշտ է, երբ անհրաժեշտ է և որքան անհրաժեշտ է) պարագայում մեր այգեգործներն ու խաղողագործները կարող են 30-40%-ով ջուր խնայել։ Սա շատ դեպքերում նաև էլեկտրաէներգիա է խնայում ոռոգման պոմպերի համար, բայց խնդիրը միայն դա չէ։ Չափից ավելի ոռոգումը վատ է անդրադառնում բույսերի վրա՝ հողից տարալվացվում են սննդարար նյութերը, առաջ են գալիս սնկային հիվանդությունների ռիսկեր, իսկ հողը ենթարկվում է էրոզիայի։ Այս ամենից հնարավոր է խուսափել նոր տեխնոլոգիաների շնորհիվ», – ընդգծեց Ուռուտյանը։Եկող տարվանից հիմնադրամը նախատեսում է եղանակային կայանների տվյալների, ջերմային ու մուլտիսպեկտրալ պատկերների օգնությամբ կիրառել խաղողի հիվանդությունների մոդելավորում` վաղ հայտնաբերման և կանխարգելիչ սրսկումների նպատակով։ Վաղ և թիրախային հայտնաբերումը այստեղ ևս կօգնի կրճատել սրսկումների քանակը։Միջազգային հեղինակավոր գիտական հանդեսներում արդեն տպագրվել են բազմաթիվ հոդվածներ, որտեղ ներկայացված է ճշգրիտ գյուղատնտեսության էֆեկտը, այն է՝ 15-20%-ով ծախսերի նվազեցում և բերքատվության 20-25%-ով ավելացում։Նա եզրափակեց` հնարավոր է՝ գործնականում այդ ցուցանիշներն է՛լ ավելի բարձր լինեն։
2026
Լուրեր
am_HY
https://cdn.am.imgsputniknews.ru/img/2354/98/23549873_67:0:1491:1068_1920x0_80_0_0_2008474bbb77a5e4c417f8ebd2930d9c.jpg.webp
հայաստան, ցորեն, խաղող, բերք, գյուղատնտեսություն, վարդան ուռուտյան, «թվային գյուղատնտեսության հայկական ինստիտուտ» հիմնադրամ
հայաստան, ցորեն, խաղող, բերք, գյուղատնտեսություն, վարդան ուռուտյան, «թվային գյուղատնտեսության հայկական ինստիտուտ» հիմնադրամ
Ցորենի դաշտերում դրոնները և թվային տեխնոլոգիաները օգնել են հրաժարվել թունաքիմիկատներից և սելիտրայից, իսկ խաղողի այգիներում՝ կրճատել ջրի ծախսը։ Հաջորդ քայլը բույսերի հիվանդությունների վաղ հայտնաբերումն է, ինչը ևս կնվազեցնի թունաքիմիկատների ծախսը և սրսկման ծավալները։
Հիմնադրամը փորձնական ծրագիր է անցկացրել Շիրակի մարզի Անի խոշորացված համայնքի մի շարք հողատարածքներում։ Դաշտերի սրսկման համար ծանր տեխնիկայի փոխարեն օգտագործվել են ագրոդրոններ, որոնք նախ նկարել են տեղանքը, այնուհետև ծրագրային համալիրն օգնել է վերհանել բույսերի սթրեսի կամ աճի այլ խնդիրներ ունեցող տարածքները, որտեղ էլ, կետային ձևով կատարվել են սրսկումները։ Օդից կատարվող մշակության շնորհիվ դաշտի մեջ չի մտել ծանր տեխնիկա և անիվներով չի տրորել հողը և բերքը։
«Բացի այդ, մենք չենք օգտագործել քիմիկատներ, միայն կենսաբանական հեղուկ պարարտանյութեր ու աճի խթանիչներ՝ հագեցած միկրոտարրերով։ Ավելի մեծ ծավալների դեպքում հնարավոր է ծախսերն անգամ նվազեցնել՝ ավանդական մշակության համեմատ։ Այսինքն` «կանաչ» գյուղատնտեսությունը կարող է ավելի մատչելի լինել, քան սելիտրա, դիզվառելիք ու թունաքիմիկատներ օգտագործելը», – ասաց Ուռուտյանը` նշելով, որ գալիք գյուղատնտեսական սեզոնին այդ աշխատանքը կշարունակվի։
Նա ընդգծում է, որ դրական արդյունքների հավաստիացման համար փորձերն անհրաժեշտ է շարունակել ևս երկու-երեք տարի։
Կազմակերպությունը ճշգրիտ գյուղատնտեսության մեկ այլ ծրագիր է իրականացնում խաղողի 4 այգիներում (2-ը` Վայոց Ձորում են, մեկական՝ Արմավիրում և Արագածոտնում)։
Անօդաչուներից նկարահանվել է այգիների «ջերմային քարտեզը», որը թույլ է տալիս գնահատել ոռոգման էֆեկտիվությունը։ Ոռոգումից հետո խաղողի վազերի ջերմաստիճանը պետք է փոքր-ինչ իջնի, ինչը երևում է ստացված քարտեզի վրա։ Եթե դա տեղի չի ունենում, դա ազդակ է՝ ստուգելու ոռոգման համաչափությունը, կաթիլային ոռոգման խողովակների ու կաթոցիկների սարքինությունը և այլն։ Բացի այդ, ջերմային ու մուլտիսպեկտրալ նկարահանումը թույլ է տալիս հետևել վազերի աճին և սթրեսի զոնաներին։
Ոռոգումն օպտիմալացնելու համար այգիներում տեղադրվել են թվային եղանակային մինի-կայաններ, հողի խոնավության ու ջերմության տվիչներ։
«Մեր հաշվարկները ցույց են տալիս, որ ճշգրիտ ոռոգման (այսինքն` ոռոգել որտեղ անհրաժեշտ է, երբ անհրաժեշտ է և որքան անհրաժեշտ է) պարագայում մեր այգեգործներն ու խաղողագործները կարող են 30-40%-ով ջուր խնայել։ Սա շատ դեպքերում նաև էլեկտրաէներգիա է խնայում ոռոգման պոմպերի համար, բայց խնդիրը միայն դա չէ։ Չափից ավելի ոռոգումը վատ է անդրադառնում բույսերի վրա՝ հողից տարալվացվում են սննդարար նյութերը, առաջ են գալիս սնկային հիվանդությունների ռիսկեր, իսկ հողը ենթարկվում է էրոզիայի։ Այս ամենից հնարավոր է խուսափել նոր տեխնոլոգիաների շնորհիվ», – ընդգծեց Ուռուտյանը։
Եկող տարվանից հիմնադրամը նախատեսում է եղանակային կայանների տվյալների, ջերմային ու մուլտիսպեկտրալ պատկերների օգնությամբ կիրառել խաղողի հիվանդությունների մոդելավորում` վաղ հայտնաբերման և կանխարգելիչ սրսկումների նպատակով։ Վաղ և թիրախային հայտնաբերումը այստեղ ևս կօգնի կրճատել սրսկումների քանակը։
Միջազգային հեղինակավոր գիտական հանդեսներում արդեն տպագրվել են բազմաթիվ հոդվածներ, որտեղ ներկայացված է ճշգրիտ գյուղատնտեսության էֆեկտը, այն է՝ 15-20%-ով ծախսերի նվազեցում և բերքատվության 20-25%-ով ավելացում։
«Մնում է` մենք Հայաստանում ևս սովորենք ճիշտ կիրառել այս տեխնոլոգիաները, օգնենք մեր ֆերմերներին սահուն կերպով ներդնել դրանք, որպեսզի կարողանանք ստանալ նշված օգուտները», – ասաց Ուռուտյանը։
Նա եզրափակեց` հնարավոր է՝ գործնականում այդ ցուցանիշներն է՛լ ավելի բարձր լինեն։