Եվրասիական միջկառավարական խորհրդի պատրաստած հատուկ զեկույցում ներկայացվել են ԵԱՏՄ պայմանագրի գործողությունը Հայաստանի նկատմամբ դադարեցնելու կամ կասեցնելու հնարավոր իրավատնտեսական հետևանքները։ Փաստաթղթի համաձայն՝ ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու դեպքում Հայաստանը ավտոմատ կերպով կզրկվի Միության գործընկեր երկրների՝ Իրանի, Արաբական Միացյալ Էմիրությունների (ԱՄԷ), Սերբիայի, Վիետնամի և Մոնղոլիայի հետ գործող ազատ առևտրի ռեժիմից։
Ինչու է դա կարևոր. ԵԱՏՄ անդամակցությունը Հայաստանին թույլ է տալիս օգտվել Միության կողմից երրորդ երկրների հետ կնքված արտոնյալ առևտրային համաձայնագրերից։ Այդ ռեժիմների կորուստը նշանակում է մաքսատուրքերի վերականգնում և արտահանման/ներմուծման պայմանների վատթարացում Հայաստանի համար ռազմավարական նշանակություն ունեցող շուկաներում, մասնավորապես՝ հարևան Իրանի և Մերձավոր Արևելքի ու Ասիայի խոշոր առևտրային գործընկերների հետ։
Զեկույցի առանցքային մանրամասներն ու ռիսկերը.
-
Ազատ առևտրի ռեժիմների կորուստ.
-
Իրան. Հայաստանը կզրկվի ԵԱՏՄ-Իրան լայնամասշտաբ ազատ առևտրի պայմանագրով սահմանված արտոնյալ մաքսային դրույքաչափերից։
-
ԱՄԷ և Մոնղոլիա. Կդադարեն գործել ԵԱՏՄ-ԱՄԷ տնտեսական գործընկերության և ԵԱՏՄ-Մոնղոլիա առևտրային համաձայնագրերը։
-
Սերբիա և Վիետնամ. Հայկական ապրանքները կկորցնեն նաև սերբական ու վիետնամական շուկաներում տարիներ ի վեր գործող արտոնյալ մուտքի իրավունքը։
-
-
Իրավական մեխանիզմը. Երրորդ երկրների հետ ազատ առևտրի համաձայնագրերը կնքվել են ԵԱՏՄ՝ որպես միասնական մաքսային տարածքի և վերպետական կառույցի անունից։ Ուստի Միությունից դուրս գալու դեպքում Հայաստանը դուրս է մնում նաև այդ բազմակողմ առևտրային ցանցից։