Նոյեմբերի 1-ից փոխվում են անձնագրի և նույնականացման քարտի ստացման կանոնները։ Նույնականացման քարտը դառնում է հիմնական փաստաթուղթը, դիմումը ներկայացվում է առցանց, փոխվում են ժամկետներն ու արժեքը։ Այս նյութում ամփոփել ենք ութ կանոն, որոնք պետք է իմանալ նախքան դիմելը։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, կանոնները սահմանված են 2026 թվականի մայիսի 11-ին ընդունված «Անձը հաստատող փաստաթղթի մասին» ՀՕ-210-Ն օրենքով և «Պետական տուրքի մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին ՀՕ-215-Ն օրենքով։ Երկուսն էլ ուժի մեջ են մտնում էլեկտրոնային միասնական հարթակի գործարկման մասին լիազոր մարմնի հայտարարությունից հետո տասներորդ օրը, բայց ոչ ուշ, քան 2026 թվականի նոյեմբերի 1-ը։ Նոր օրենքի ուժի մեջ մտնելով ուժը կորցնում են անձնագրի և նույնականացման քարտերի մասին 2011 թվականի օրենքները։
Կանոն 1. 16 տարեկանից նույնականացման քարտը պարտադիր է
Նոր օրենքի 3-րդ հոդվածով 16 տարին լրացած քաղաքացու համար նույնականացման քարտ ունենալը պարտադիր է, և նրան անձնագիր տրամադրվում է միայն նույնականացման քարտ ունենալու դեպքում։ Այսինքն՝ նախ ստանում եք քարտը, հետո՝ անձնագիրը։
Մինչև 16 տարեկանների համար կանոնն այլ է. անձնագիր կարելի է ստանալ անկախ տարիքից և առանց քարտի, իսկ նույնականացման քարտը վեց տարեկանից մինչև 16 տարեկանը ստացվում է կամավոր։
Կանոն 2. Քարտը՝ 5 տարով, անձնագիրը՝ 3, 5 կամ 10 տարով
Նույնականացման քարտը տրվում է հինգ տարի վավերականության ժամկետով։ Անձնագրի ժամկետը կախված է տարիքից. մինչև վեց տարեկանին՝ երեք տարի, վեցից մինչև 16 տարեկանին՝ հինգ տարի, 16 տարին լրացածին՝ 10 տարի։
Կանոն 3. Անձնագիրը՝ 28 650, քարտը՝ 5 950 դրամ
ՀՕ-215-Ն օրենքով անձնագրի պետական տուրքը բազային տուրքի 28.65-ապատիկն է, իսկ նույնականացման քարտինը՝ 5.95-ապատիկը։ Բազային տուրքը 1 000 դրամ է, ուստի անձնագիրը կարժենա 28 650 դրամ, իսկ քարտը՝ 5 950 դրամ։
Կառավարությունն իրավունք է ստացել անձանց որոշ խմբերի համար սահմանել աջակցություն՝ տուրքի ամբողջական կամ մասնակի վճարման ձևով։ Ո՞ր խմբերի, օրենքը չի նշում։
Կանոն 4. Դիմումը՝ առցանց, պատասխանը՝ 14-րդ աշխատանքային օրը
Օրենքի 10-րդ հոդվածով անձը հաստատող փաստաթուղթ ստանալու համար դիմում եք էլեկտրոնային միասնական հարթակով։ Հարթակը ստուգում է ձեր տվյալների համապատասխանությունը բնակչության պետական ռեգիստրին, ապա վճարում եք պետական տուրքը և ամրագրում այցը։
Այցի ժամանակ հանձնում եք կենսաչափական տվյալները, և 14-րդ աշխատանքային օրը էլեկտրոնային փոստով կամ կարճ հաղորդագրությամբ ստանում եք ծանուցում՝ փաստաթուղթը տրամադրելու կամ մերժելու մասին։ Արտերկրում դիմելիս ծանուցումը գալիս է 14-րդից 45-րդ աշխատանքային օրը։
Կանոն 5. Գործող փաստաթղթերը չեն փոխվում մինչև ժամկետի ավարտը
Նոյեմբերի 1-ին ձեր գործող անձնագիրը կամ քարտը անվավեր չեն դառնում. մինչև նոր օրենքը տրված փաստաթղթերը շարունակում են գործել մինչև իրենց ժամկետի ավարտը։
Միաժամանակ օրենքի 16-րդ հոդվածի 5-րդ մասն ասում է. նոր օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո «անձը հաստատող փաստաթուղթ ձեռք բերելու դեպքում» մինչ այդ տրված փաստաթղթերը «կորցնում են իրենց ուժը»։ Ձևակերպումից ուղղակիորեն չի երևում՝ խոսքը միայն նույն տեսակի փաստաթղթի մասին է, թե բոլորի։ Ուստի, եթե նախատեսում եք ճամփորդել գործող անձնագրով, նոր նույնականացման քարտ ստանալուց առաջ ճշտեք լիազոր մարմնում։ Նոր անձնագիր ստանալիս կարող եք պահանջել, որ հինը ձեզ վերադարձնեն դակված վիճակում.
Կանոն 6. Պատրաստ փաստաթուղթը վերցրեք 12 ամսում
Եթե փաստաթուղթը տրամադրելու մասին ծանուցումն ստանալուց հետո 12 ամսվա ընթացքում այն չեք վերցնում, փաստաթուղթն օրենքի ուժով համարվում է ուժը կորցրած, առանց որևէ որոշման։ Այսինքն՝ վճարված տուրքով պատրաստված փաստաթուղթը կարող է այդպես էլ չծառայել ձեզ։
Կանոն 7. Կորե՞լ է. հայտնում եք հարթակով
Եթե անձնագիրը կամ քարտը կորել կամ հափշտակվել է, այդ մասին հայտնում եք էլեկտրոնային միասնական հարթակով, իսկ արտերկրում՝ նաև դիվանագիտական ծառայության մարմնին։ Այդ հայտարարության հիման վրա փաստաթուղթը ճանաչվում է ուժը կորցրած։
Եթե մնացել եք առանց անձնագրի և քարտի, կարող եք ստանալ ժամանակավոր վկայական, որը գործում է մինչև նոր փաստաթուղթ ստանալը և նախատեսված է միայն Հայաստանի տարածքում օգտագործելու համար.
Կանոն 8. Չե՞ք կարող անձամբ դիմել. ո՞վ կարող է դիմել ձեր փոխարեն
16 տարին լրացած անձը դիմում է անձամբ, սակայն օրենքը բացառություններ է նախատեսում։ Եթե հաշմանդամության, առողջական վիճակի, շարժվելու կամ կոգնիտիվ ունակության ժամանակավոր կամ մշտական կորստի պատճառով անձամբ դիմել չեք կարող, ձեր փոխարեն կարող են դիմել մերձավոր ազգականները՝ հայրը, մայրը, ամուսինը, զավակը, քույրը, եղբայրը, տատը կամ պապը, ինչպես նաև Միասնական սոցիալական ծառայության աշխատակիցները։ Դիմումին կցվում են բժշկական հաստատության տված համապատասխան փաստաթղթերը։
Մինչև 16 տարեկան երեխայի համար դիմում է նրա օրինական ներկայացուցիչը, իսկ ազատազրկման դատապարտված կամ կալանավորված անձի փոխարեն՝ համապատասխան հիմնարկի վարչակազմը։
Ամփոփում
Ամփոփելով՝ նոյեմբերի 1-ից 16 տարին լրացածի համար նույնականացման քարտը պարտադիր է, և անձնագիր տրվում է միայն քարտ ունենալու դեպքում, քարտը տրվում է հինգ տարով, անձնագիրը՝ տարիքից կախված երեք, հինգ կամ 10 տարով, անձնագիրը կարժենա 28 650 դրամ, քարտը՝ 5 950 դրամ, դիմումը ներկայացվում է առցանց հարթակով, իսկ պատասխանը գալիս է 14-րդ աշխատանքային օրը, գործող փաստաթղթերը գործում են մինչև ժամկետի ավարտը, պատրաստ փաստաթուղթը պետք է վերցնել 12 ամսում, կորստի մասին հայտնում եք հարթակով, իսկ անձամբ դիմել չկարողանալու դեպքում ձեր փոխարեն կարող է դիմել մերձավոր ազգականը, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։