Մեզ մոտ քաղաքական տեխնոլոգիան վաղուց պարզեցվել է մինչև մանկապարտեզի մակարդակ։
Մարդուն տալիս են մի հարց, որին «ոչ» պատասխանելու համար նա առնվազն պետք է գժի թուղթ ունենա։ Հետո նրա բնական «այո»-ն վերցնում ու օգտագործում են բոլորովին ուրիշ բանի տակ։
Օրինակ՝ հարց են տալիս․
Ուզո՞ւմ եք խաղաղություն։
Պատկերացրեք պատասխանը․
Չէ՛, իհարկե։ Պատերազմից պատերազմ ենք ապրել ու դեռ չենք կշտացել։ Խաղաղությունն էլ վտանգավոր բան է։
Հարց են տալիս․
Ուզո՞ւմ եք բարձր աշխատավարձ ու բարեկեցիկ կյանք։
Պատկերացրեք պատասխանը․
Ո՛չ, ոչ մի դեպքում։ Մեր երազանքն այն է, որ ամեն ամիս ընտանեկան ռազմավարություն մշակենք՝ հաց առնե՞նք, թե՞ կոմունալը վճարենք։
Հարց են տալիս․
Ուզո՞ւմ եք, որ ձեր երեխաներն ապահով ու բարեկեցիկ երկրում ապրեն, իսկ ընտանիքներում լինի սեր ու հարգանք։
Պատկերացրեք պատասխանը․
Բացարձակապես ո՛չ։ Ո՞ր ծնողը չի երազում երեխային մեծացնել, կրթել, հետո օդանավակայանում գրկել ու ասել՝ «դե գնա, բալես, իսկ ընտանիքում սեր ու հարգա՞նք։ Դա էլ ո՞ւմ է պետք։ Ո՞ր նորմալ մարդը կուզի, որ իր տանը մարդիկ իրար չծեծեն, իսկ ընտանիքի անդամները միմյանց հարգեն։
Հարց են տալիս․
Ուզո՞ւմ եք առանց վիզայի ճանապարհորդել։
Պատկերացրեք պատասխանը․
Չէ՛, իհարկե։ Մենք սիրում ենք հյուպատոսարաններ։ Սիրում ենք հերթեր, տեղեկանքներ, բանկային քաղվածքներ։ Առանձնապես հաճելի է շաբաթներով փաստաթուղթ հավաքել, որպեսզի վերջում ինչ-որ մեկը որոշի՝ երեք օր Փարիզում քայլելու արժանի՞ ես, թե՞ դեռ պիտի աշխատես քեզ վրա։
Եվ այս շարքը կարելի է անվերջ շարունակել։
Ուզո՞ւմ եք առողջ լինել։
Ուզո՞ւմ եք երկար ապրել։
Ուզո՞ւմ եք արդարություն։
Ուզո՞ւմ եք անվտանգություն։
Ուզո՞ւմ եք, որ ձեր երեխաները երջանիկ լինեն։
Վերջում կարելի է նույնիսկ հարցնել՝ ուզո՞ւմ եք, որ վաղն արևը ծագի։
Ու հետո հանդիսավոր հայտարարել, որ հասարակությունը գրեթե միաձայն հավանություն տվեց արևածագին։
Միայն մի փոքր հարց կա․ մինչև ո՞ւր ենք այսպես գնալու։
Որովհետև այս հարցերից գրեթե ոչ մեկը դեռ քաղաքական քննարկման իրական հարցը չէ։
Իրական հարցը սկսվում է այնտեղ, որտեղ վերջանում են գեղեցիկ բառերը և սկսվում են կոնկրետ որոշումները։
Հարցրեք ժողովրդին՝ կարդացե՞լ ես այն օրենքը, որի օգտին ստորագրում ես։ Գիտե՞ս՝ ինչ է փոխվում։ Գիտե՞ս՝ այդ օրենքը վաղը ինչպես կարող է կիրառվել հենց քո պետության և քո ընտանիքի նկատմամբ։
Այստեղ արդեն «այո»-ն այնքան ավտոմատ չի ստացվում։
Որովհետև «դեմ ե՞ս վատ արարքներին» և «կո՞ղմ ես այս կոնկրետ օրինագծին» երկու բոլորովին տարբեր հարցեր են։
Ճիշտ այնպես, ինչպես «ուզո՞ւմ ես խաղաղություն» և «կո՞ղմ ես խաղաղության հասնելու համար առաջարկվող այս կոնկրետ որոշմանը» նույն հարցը չեն։
Կամ՝ «ուզո՞ւմ ես առանց վիզայի ճանապարհորդել» և «համաձա՞յն ես դրա համար առաջարկվող այս կոնկրետ պայմաններին» նույն հարցը չեն։
Առաջին հարցերի պատասխանները գրեթե կանխորոշված են։
Երկրորդների դեպքում արդեն պետք է մի կողմ դնել գեղեցիկ բառերը, բացել փաստաթուղթը և կարդալ։
Ուստի, եթե իսկապես ուզում եք հասարակության կարծիքն իմանալ, մի հարցրեք՝ «խաղաղությո՞ւն եք ուզում, թե՞ պատերազմ», «բարեկեցությո՞ւն եք ուզում, թե՞ աղքատություն»։
Դրանց պատասխանները վաղուց կան։
Հրապարակեք այն, ինչ իրականում առաջարկում եք, և հարցրեք շատ պարզ․
կո՞ղմ եք, որ հենց սա դառնա օրենք, որոշում կամ պարտավորություն։
Այդ «այո»-ն արդեն ինչ-որ բան կնշանակի։
Որովհետև մարդու «այո»-ն պատկանում է այն հարցին, որը նրան տվել են, ոչ թե այն հարցին, որի տակ հետո դրել են այդ «այո»-ն։
Իսկ սերը, խաղաղությունը, հարգանքը, բարեկեցությունն ու մնացած գեղեցիկ բառերը հանգիստ թողեք։
Դրանց դեմ պայքարող չկա։
Վեճը գեղեցիկ բառերի շուրջ չէ։ Վեճը դրանց անունից առաջարկվող որոշումների շուրջ է։
Եվ այդ որոշումները վերնագրերով չեն կարդում։
Կարդում են մինչև վերջին մանրատառը։
Մհեր Ավետիսյան