Երևանի օդի և շրջակա միջավայրի աղտոտվածությունը վերջին տարիներին հասել է մտահոգիչ մակարդակի. Հրայր Կամենդատյան

Տնտեսագետ Հրայր Կամենդատյանի գրել է.

«Երևանի օդի և շրջակա միջավայրի աղտոտվածությունը վերջին տարիներին հասել է մտահոգիչ մակարդակի՝ դառնալով մայրաքաղաքի ամենալուրջ էկոլոգիական և առողջապահական մարտահրավերներից մեկը:

1. Աղտոտվածության հիմնական աղբյուրները

Շինարարության ծավալները և փոշին. Քաղաքում ընթացող լայնամասշտաբ շինարարությունները հաճախ իրականացվում են առանց փոշեճնշման պատշաճ նորմերի (քամուց պաշտպանող ցանցեր, ջրում, հողային աշխատանքների կանոնակարգում): Սա PM2.5 և PM10 պինդ մասնիկների առաջացման գլխավոր աղբյուրն է:

Տրանսպորտային ծանրաբեռնվածությունը. Ավտոմեքենաների քանակի կտրուկ աճը, հին տրանսպորտային միջոցների շահագործումը (առանց կատալիզատորների կամ անսարք արտանետման համակարգերով) և խցանումները հանգեցնում են ազոտի օքսիդների (NO_x) և ածխածնի օքսիդի (CO) մեծ արտանետումների:

Կանաչ տարածքների սղությունը. Կանաչ գոտիների, զբոսայգիների և քաղաքը պաշտպանող անտառաշերտերի (օրինակ՝ Նորքի զանգվածի կանաչ գոտու) կրճատումը թուլացրել է քաղաքի «բնական ֆիլտրման» համակարգը:

Աշխարհագրական դիրքը. Երևանը գտնվում է կոտլետանման գոգավորությունում, ինչը հատկապես աշնանն ու ձմռանը նպաստում է օդային մասաների տեղկայմանը (ինվերսիա)՝ թույլ չտալով արտանետումներին ցրվել:

Աղբավայրերը և թափոնների կառավարումը. Նուբարաշենի աղբավայրում պարբերաբար բռնկվող հրդեհներն ու աղբի տեսակավորման բացակայությունը լրացուցիչ թունավոր նյութեր են արտանետում մթնոլորտ:

2. Լուծման համալիր ուղիները

Երևանի օդի որակի բարելավումը պահանջում է ինչպես վարչարարական ու օրենսդրական, այնպես էլ քաղաքաշինական և ենթակառուցվածքային լուծումներ.

Ա. Շինարարական նորմերի խստացում

Պարտադիր չափորոշիչներ. Շինհրապարակներում ջրային փոշեճնշման համակարգերի, բրեզենտե ծածկոցների և անվադողերի լվացման կետերի պարտադիր կիրառում:

Խիստ վերահսկողություն. Կանոնները խախտող շինարարական ընկերությունների նկատմամբ շոշափելի ֆինանսական պատժամիջոցների սահմանում:

Բ. Տրանսպորտային համակարգի բարեփոխում

Հանրային տրանսպորտի զարգացում. Էլեկտրական տրանսպորտի (տրոլեյբուսներ, էլեկտրոբուսներ) և մետրոպոլիտենի ցանցի ընդլայնում՝ անհատական մեքենաներից կախվածությունը նվազեցնելու համար:

Տեխնիկական վերահսկողություն. Ավտոմեքենաների արտանետումների իրական (ոչ ձևական) տեխզննման համակարգի ներդրում:

Էլեկտրամոբիլների խրախուսում. Էլեկտրական շարժիչով տրանսպորտային միջոցների համար լիցքավորման ենթակառուցվածքների զարգացում և արտոնությունների պահպանում:

Գ. Կանաչապատում և բնապահպանական գոտիներ

Բուֆերային անտառաշերտեր. Քաղաքամերձ հատվածներում և բլուրների վրա (Նորք, Երաբլուր, Հաղթանակի պարկի հարակից տարածքներ) անտառպաշտպան գոտիների վերականգնում:

Ֆունկցիոնալ կանաչապատում. Սովորական ծառատունկի փոխարեն՝ փոշին և աղմուկը արդյունավետ կլանող, տեղական կլիմային դիմակայուն ծառատեսակների տնկում:

Դ. Թափոնների կառավարում

Նուբարաշենի աղբավայրի մեկուսացում. Ժամանակակից սանիտարական աղբավայրի կառուցում և աղբի վերամշակման գործարանի հիմնում:

Աղբի տեսակավորում. Բնակչության շրջանում աղբի տեսակավորման մշակույթի ձևավորում և համապատասխան աղբամանների ցանցի ընդլայնում:

Ե. Մոնիտորինգ և թափանցիկություն

Օդի որակի իրական ժամանակում մոնիտորինգ. Քաղաքի բոլոր վարչական շրջաններում տվիչների (սենսորների) ցանցի տեղադրում և տվյալների հանրայնացում, որպեսզի քաղաքացիներն ու պատկան մարմինները տեսնեն իրական պատկերը»:

Leave a comment