Եվրոպական հանձնաժողովն առաջարկել է ամբողջ Եվրամիության տարածքում ընդունել երեխաների առցանց պաշտպանության մասին օրենքը՝ EU Kids Act-ը, որը, ի թիվս այլ դրույթների, կարգելի մինչև 13 տարեկան երեխաների մուտքը սոցիալական ցանցեր, գրում է Meduza-ն։
Kids Act-ի հիմնական դրույթները․
- 13 տարեկանից փոքր երեխաները չեն կարողանա օգտվել սոցիալական ցանցերից, սակայն նրանց հասանելի կլինեն հատուկ իրենց համար մշակված ծառայություններ՝ ծնողների կամ խնամակալների կողմից կառավարվող հաշիվների միջոցով։
- 13-15 տարեկան դեռահասների համար առաջարկվում է սոցիալական ցանցերում սահմանել ծնողական վերահսկողություն․ երեխաները կկարողանան օգտվել դրանցից հատուկ իրենց համար ստեղծված «մինի-օգտահաշիվների» միջոցով, որոնք կապված կլինեն ծնողների հաշիվներին։ Նման «մինի-օգտահաշիվների» համար հասանելի ծառայությունները պետք է ունենան ներկառուցված անվտանգության միջոցներ՝ անծանոթների հետ շփումների սահմանափակում և էկրանային ժամանակի սահմանափակում՝ օրական մինչև մեկ ժամ։
- Սոցիալական ցանցերում սեփական էջերը դեռահասները կկարողանան ստեղծել միայն 15 տարեկանից։
Օրենքը նաև մի շարք պահանջներ է սահմանում 18 տարեկանից փոքր օգտատերերին հասանելիություն տրամադրող բոլոր առցանց ծառայությունների համար։ Դրանց թվում են սոցիալական ցանցերը, տեսանյութերի հարթակները, առցանց խաղերը, արհեստական բանականությամբ աշխատող ուղեկիցները և չաթ-բոթերը։
Նման ծառայություններում, ի թիվս այլնի, արգելվելու է «կախվածություն առաջացնող գործառույթների» օգտագործումը։ Անչափահասների պրոֆիլները լռելյայն պետք է լինեն փակ, իսկ աշխարհագրական տեղադրության որոշման, տեսախցիկի և խոսափողի հասանելիությունը՝ անջատված։
Բացի այդ, երեխաներին հասանելի առցանց ծառայություններն ու հավելվածների խանութները պետք է ստուգեն օգտատիրոջ տարիքը՝ միաժամանակ պահպանելով նրա գաղտնիությունը։ Նախաձեռնության համաձայն՝ խոշոր առցանց հարթակների մատակարարները պետք է ապացուցեն, որ իրենց ծառայություններն անվտանգ են դեռևս մշակման փուլում։
Օրենքը ներկայացվել է Եվրոպական խորհրդարանի և ԵՄ խորհրդի քննարկմանը։ Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը, ներկայացնելով օրենքը, նշել է, որ «կան բազմաթիվ ապացույցներ այն վնասի մասին, որը սոցիալական ցանցերը հասցնում են զարգացող ուղեղին և անձին»։ Նրա խոսքով՝ եվրոպացիների մինչև 92%-ը աջակցում է երեխաների և դեռահասների համացանցում պաշտպանության ուժեղացմանը։
Աշխարհում առաջին երկիրը, որտեղ երեխաների և դեռահասների կողմից սոցիալական ցանցերի օգտագործման սահմանափակում է սահմանվել, Ավստրալիան է։ Այնտեղ մինչև 16 տարեկան երեխաների համար սոցիալական ցանցերից օգտվելու արգելքն ուժի մեջ է մտել 2025 թվականի վերջին։
Նման սահմանափակումներ փորձում էին ընդունել նաև Ֆրանսիայում, սակայն երկրի Սահմանադրական խորհուրդը արգելափակել է նախաձեռնությունը՝ համարելով, որ մինչև 15 տարեկան երեխաների համար սոցիալական ցանցերի օգտագործումն արգելող օրենքը խախտում է խոսքի ազատությունը։
Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի