Գնումների զամբյուղի բռնակները, վճարային տերմինալները և սառնարանների դռները կարող են միկրոօրգանիզմներ պահել, բայց միշտ չէ, որ միայն մակերեսներն աղտոտում առաջացնում։ Սուպերմարկետներում հիմնական ռիսկը կապված է առանց լրացուցիչ մշակման սպառվող սննդի, ոչ պատշաճ պատրաստման և պահպանման պայմանների հետ։ «Իզվեստիա»-ին ասել է մանրէաբան Վերա Բոնդարչուկը։
Մասնագետի խոսքով՝ հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնել պատրաստի սննդին՝ աղցաններին, սենդվիչներին, նախուտեստներին, սառը մսամթերքին և պանիրներին։ Նման արտադրանքը սովորաբար սպառվում է առանց լրացուցիչ ջերմային մշակման, ուստի եթե պատրաստման, փաթեթավորման կամ պահպանման պայմանները չեն պահպանվում, սննդի հետ միասին կարող են փոխանցվել աղիքային վարակներ առաջացնող հարուցիչներ։
«Եթե նման արտադրանքը աղտոտվում է պատրաստման, փաթեթավորման կամ պահպանման ընթացքում, այն կարող է մարդկանց փոխանցել նորովիրուս, սալմոնելա, կամպիլոբակտեր, շիգելա կամ աղիքային ցուպիկի պաթոգեն տեսակներ», – բացատրել է Բոնդարչուկը։
Մասնագետը նշել է, որ պատրաստի ուտեստը երկար ճանապարհ է անցնում մինչև սպառողը. հումքը հասցվում է արտադրական օբյեկտ, այնուհետև արտադրանքը լվանում, կտրատում, խառնում, փաթեթավորում, սառեցնում, տեղափոխում, ստանում խանութում և միայն դրանից հետո է առաջարկվում վաճառքի: Հետևաբար միշտ չէ, որ գնման վայրը համընկնում է աղտոտման վայրի հետ։
Բոնդարչուկը նշել է, որ սնունդ պատրաստելիս աշխատակիցների ձեռքերը, ինչպես նաև սարքավորումների, դանակների, կտրատման տախտակների և տարաների վիճակը կարևոր դեր են խաղում: Եթե անպատշաճ կերպով պահվի, մանրէները կարող են բազմանալ, նույնիսկ եթե արտադրանքը փչացած տեսք չունի։ Հատկապես վտանգավոր իրավիճակ է առաջանում, երբ սնունդ պատրաստող կամ փաթեթավորող անձը հիվանդ է աղիքային վարակով: Մասնագետի խոսքով՝ նորովիրուսի և մի շարք այլ վարակների դեպքում հարուցիչը կարող է փոխանցվել պարզ շղթայով՝ զուգարանից օգտվելուց հետո անբավարար լվացված ձեռքերը, պատրաստի սնունդ ուտելը՝ վարակելով անձին։ Այնուամենայնիվ, ձեռնոցներ կրելը չի երաշխավորում անվտանգությունը։ Եթե ձեռնոցներ կրող աշխատակիցը վերցնում է հեռախոսը, դիպչում դռներին կամ սարքավորումներին, ապա վերադառնում է սննդին, աղտոտումը կարող է շարունակել տարածվել։
Խոհանոցային խանութներում լրացուցիչ ռիսկեր են կապված դանակների, կտրատիչների, աքցանների և այլ սարքավորումների հետ։ Եթե սարքավորումները վատ են ախտահանված, աղտոտումը կարող է տարածվել մեկ ապրանքից մյուսը։ Մասնագետը խորհուրդ է տվել հատուկ ուշադրություն դարձնել հում մսին ու թռչնամսին։ Վնասված փաթեթավորումը կամ թափված հեղուկը կարող է հեղուկ թափել ձեր ձեռքերի, գնումների զամբյուղի և այլ սննդամթերքի վրա։ Հետևաբար, խանութում լավագույնն է առանձնացնել հում միսը եփած սննդից, իսկ տանը օգտագործել առանձին դանակներ և կտրատման տախտակներ։
Վերա Բոնդարչուկն ընդգծել է, որ հում թռչնամիս չպետք է լվանալ պատրաստելուց առաջ, քանի որ ցայտերը կարող են աղտոտումը փոխանցել լվացարանին, սեղանին, ամաններին և այլ սննդամթերքի։ Բաց սառցախցիկները նույնպես պահանջում են զգույշություն. հաճախորդները կարող են սննդին դիպչել իրենց ձեռքերով կամ ընդհանուր սպասքով, և եթե ջերմաստիճանը ճիշտ չպահպանվի, սննդի վերին շերտը կարող է մասամբ հալչել։
Այնուամենայնիվ, գնումների զամբյուղի բռնակները, վճարային տերմինալները և սառնարանի դռները աղիքային վարակների հիմնական աղբյուրը չեն։ Բժշկի խոսքով՝ կարևորը մակերեսին միկրոօրգանիզմների առկայությունը չէ, այլ հետագա մուտքի ուղին։ «Եթե դուք վերցնում եք գնումների զամբյուղը, ապա սկսում եք ուտել ձեռքերով կամ դիպչում եք շուրթերին, հարուցիչը կարող է մտնել ձեր բերանը։ Ուտելուց առաջ լվացեք ձեռքերը, և այս փոխանցման ուղին կխափանվի», – բացատրել է մասնագետը։
Փոքր երեխաների ծնողները պետք է հատկապես զգոն լինեն հիգիենայի հարցում։ Երեխաները կարող են բռնվել գնումների զամբյուղի մակերեսներից, դիպչել խաղալիքներին, ապա ձեռքերը դնել բերանը, ինչը մեծացնում է վարակի ռիսկը։
Գնումներից հետո մասնագետը խորհուրդ է տալիս ձեռքերը լվանալ օճառով և ջրով՝ ուտելուց և սնունդ պատրաստելուց առաջ։ Ձեռքերի ախտահանիչը, ասում է նա, պետք է օգտագործվի միայն որպես լրացում, այլ ոչ թե որպես փոխարինող՝ ձեռքերի պատշաճ լվացման համար։
Կարևոր է նաև խուսափել վնասված փաթեթավորմամբ կամ հալեցված սառեցված ապրանքներով սնունդ գնելուց, ինչպես նաև ստուգել պատրաստի սննդի պիտանելիության ժամկետները և պահպանման պայմանները։
Եթե սնունդ ուտելուց հետո ունենում եք կրկնվող փսխում, լուծ, բարձր ջերմություն, ուժեղ թուլություն կամ ջրազրկման նշաններ, մի՛ անտեսեք դա որպես սննդային տարածված խանգարում։ Նման ախտանիշները կարող են լինել վիրուսային կամ մանրէային աղիքային վարակի նշաններ։