ԵՄ-ն վերջնագիր է ներկայացրել Կարիբյան ավազանի հինգ կղզի-պետություններին՝ պահանջելով մինչև 2028 թվականի հունիսի 1-ը փուլային կարգով դադարեցնել «քաղաքացիություն՝ ներդրումների դիմաց» ծրագրերը։
Եթե դա տեղի չունենա, այդ երկրների քաղաքացիները կկորցնեն Շենգենյան գոտի առանց վիզայի մուտք գործելու իրավունքը։ Այս մասին հայտնում է The Washington Post-ը։
Խոսքը վերաբերում է Անտիգուա և Բարբուդային, Դոմինիկային, Գրենադային, Սենթ Քիթս և Նևիսին, ինչպես նաև Սենթ Լյուսիային։
Այս ծրագրերը թույլ են տալիս օտարերկրացիներին ստանալ երկրի անձնագիր՝ տնտեսությունում առնվազն 200 հազար դոլարի ներդրում կատարելու դիմաց, օրինակ՝ անշարժ գույք ձեռք բերելով կամ պետական բյուջե ուղղակի վճարում անելով։ Այդ անձնագիրը հնարավորություն է տալիս առանց վիզայի մուտք գործել աշխարհի ավելի քան 140 երկիր, այդ թվում՝ եվրոպական պետություններ։
Հունիսին հինգ երկրներից յուրաքանչյուրը նամակ է ստացել ԵՄ իշխանություններից, որտեղ նշվում է, որ նման ծրագրերի գոյությունը հիմք է տալիս կասեցնելու առանց վիզայի ռեժիմը։ Եվրոպական հանձնաժողովի տվյալներով՝ ծրագրերի գործողության ամբողջ ընթացքում տրամադրվել է ավելի քան 100 հազար անձնագիր։ Դիմորդների զգալի մասը այն երկրների քաղաքացիներ են, որոնց բնակիչներին ԵՄ մեկնելու համար վիզա է պահանջվում։ Միևնույն ժամանակ, դիմում ներկայացնելու համար անձնական ներկայությունը պարտադիր չէ. միայն Անտիգուա և Բարբուդան է պահանջում, որ հավանական քաղաքացին այցելի երկիր։ Անձնագրերը սովորաբար տրամադրվում են մեկ տարվա ընթացքում, իսկ մերժումների բաժինը հազվադեպ է գերազանցում մի քանի տոկոսը։
«Կառավարությունների ղեկավարները վերահաստատում են իրենց պատրաստակամությունը կառուցողական մասնակցություն ունենալ այս գործընթացում և վստահություն են հայտնում, որ երկխոսության և համագործակցության միջոցով հնարավոր կլինի հասնել հավասարակշռված և երկարաժամկետ լուծումների», – ասվում է Կարիբյան երկրների կառավարությունների համատեղ հայտարարության մեջ։
Հինգ երկրների ղեկավարները հայտարարել են, որ մտադիր են մշակել «համատեղ պատասխան»։ Մոտ ժամանակներս նրանք նախատեսում են բարձր մակարդակի պատվիրակություն ուղարկել Բրյուսել՝ բանակցություններ վարելու նպատակով։ Արևելյան Կարիբյան պետությունների կազմակերպության ներկայացուցիչները պնդում են, որ ներդրումային միգրացիան տնտեսական քաղաքականության օրինական գործիք է։
The Washington Post-ը նշում է, որ Կարիբյան երկրների համար այս ծրագրերը պարզապես բիզնես չեն։ Արժույթի միջազգային հիմնադրամի տվյալներով՝ 2019-2023 թվականներին դրանցից ստացվող եկամուտները միջինում կազմել են այդ երկրների ՀՆԱ-ի 6.5%-ը։ Որոշ դեպքերում, օրինակ՝ Դոմինիկայում, 2022 թվականին այդ ցուցանիշը հասել է ՀՆԱ-ի 30%-ին։
2025 թվականին Եվրոպական միության դատարանը որոշել է, որ Մալթայում «ոսկե անձնագրերի» տրամադրման համակարգը հակասում է եվրոպական օրենսդրությանը և պարտավորեցրել է երկրին հրաժարվել այդ պրակտիկայից։ Ավելի վաղ Բրյուսելի ճնշման ներքո նմանատիպ ծրագրերը չեղարկել էին նաև Բուլղարիան և Կիպրոսը։