ՀՀ կառավարությունն իր հուլիսի 16-ի նիստում ընդունել է որոշում, որով նախատեսվում է 65 միլիոն 222 հազար դրամով ավելացնել «Հարավկովկասյան երկաթուղի» (ՀԿԵ) ընկերությանը տրամադրվող սուբսիդիայի չափը։ Այս ֆինանսական հատկացումն ուղղվելու է երկաթուղային ուղևորափոխադրումների կազմակերպման հետևանքով ընկերության կրած վնասների մասնակի փոխհատուցմանը։
Ըստ ներկայացված հիմնավորումների՝ 2026 թվականին (2025 թվականի գործունեության արդյունքներով) վճարման ենթակա սուբսիդիայի ընդհանուր գումարը կազմել է 312 միլիոն 211 հազար դրամ։ Սակայն Հայաստանի Հանրապետության 2026 թվականի պետական բյուջեով այդ նպատակի համար նախապես սահմանվել էր 246 միլիոն 989 հազար դրամ, ինչի հետևանքով առաջացել էր 65 միլիոն 222 հազար դրամի կրեդիտորական պարտք։
Կառավարության որոշմամբ կատարվող սուբսիդիայի ավելացումը պետական բյուջեի համար լրացուցիչ ծախսային պարտավորություններ չի առաջացնի։ Սա պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ նշված գումարը վճարվում է ՀԿԵ ընկերության կողմից պետական բյուջե փոխանցվող կոնցեսիոն վճարին համարժեք սահմաններում։ Մասնավորապես՝ 2025 թվականի համար հաշվարկված 312 միլիոն 211 հազար դրամի կոնցեսիոն վճարն ընկերությունն ամբողջությամբ փոխանցել է պետական բյուջե սույն տարվա հունիսի 4-ին, և ներկայիս որոշմամբ պարզապես իրականացվում է այդ միջոցների ներքին վերաբաշխում։
Ստորև ներկայացված է սուբսիդավորման ֆինանսական ցուցանիշների կառուցվածքը.
|
Ֆինանսական ցուցանիշի անվանումը |
Գումարի չափը (ՀՀ դրամ) |
Կարգավիճակը / Գործառույթը |
|
Փաստացի հաշվարկված սուբսիդիա (2025 թ. արդյունքներով) |
312,211,000 |
Վճարման ենթակա ընդհանուր գումար |
|
Պետական բյուջեով նախատեսված սահմանաչափ |
246,989,000 |
Նախնական հաստատված ֆինանսավորում |
|
Առաջացած կրեդիտորական պարտք |
65,222,000 |
Մարվում է սույն որոշմամբ |
|
ՀԿԵ կողմից վճարված կոնցեսիոն վճար (հունիսի 4, 2026 թ.) |
312,211,000 |
Ֆինանսավորման սուբսիդար աղբյուր |
Պատճառահետևանքային կապը
Ուղևորափոխադրումների ոլորտում առկա սոցիալական սակագների և բարձր ինքնարժեքի միջև բացասական տարբերությունը հանդիսացել է պատճառ, որ ՀԿԵ-ն կրի ֆինանսական վնասներ, որոնք կոնցեսիոն պայմանագրով պարտավոր է մասնակի փոխհատուցել պետությունը։ Պետական բյուջեով նախատեսված միջոցների անբավարարությունն իր հերթին հանդիսացել է պատճառ կրեդիտորական պարտքի ձևավորման համար, որի չեզոքացման նպատակով գործադիրն իրականացրել է կոնցեսիոն վճարների համարժեք վերաբաշխում։
Գործնական ազդեցությունը
Գործնական գետնի վրա այս որոշումը թույլ կտա ապահովել երկաթուղային ենթակառուցվածքների անխափան աշխատանքն ու երկաթուղային ուղևորափոխադրումների անընդհատությունը՝ առանց պետական բյուջեի վրա լրացուցիչ հարկաբյուջետային ճնշում գործադրելու։ Հաշվեկշռված այս մեխանիզմը հանդիսանում է երաշխիք, որ կոնցեսիոն պայմանագրով ստանձնած պետական պարտավորությունները կատարվում են ժամանակին, ինչն ամրապնդում է պետություն-մասնավոր գործընկերության իրավական հիմքերը։