Հայաստանի հարկային և առևտրային համակարգը կանգնած է լրջագույն թվային տրանսֆորմացիայի շեմին։ ՀՀ կառավարության առաջարկած «ՀՀ հարկային օրենսգրքում» համապատասխան փոփոխությունների և լրացումների նախագիծն այսօր հավանության արժանացավ Ազգային ժողովի Տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նիստում և կներկայացվի խորհրդարանի լիագումար նիստի քննարկմանը:
Նոր օրենսդրական փոփոխություններով նախատեսվում է, որ Հայաստանում առևտրի օբյեկտներն ու ծառայությունների մատուցման կետերը կկարողանան սպառողներին էլեկտրոնային ՀԴՄ (Հսկիչ-դրամարկղային մեքենա) կտրոններ տրամադրել ավանդական թղթային տարբերակի փոխարեն։
Ի՞նչ է փոխվում նախկին կարգավորումների համեմատ
Մինչ այժմ էլեկտրոնային ՀԴՄ կտրոնների կիրառությունը սահմանափակ էր. դրանք տրամադրվում էին միայն առցանց հարթակներից (կայքերից, հավելվածներից) գնումներ կատարելիս, ինչպես նաև տրանսպորտի և առողջապահական ծառայությունների դիմաց վճարելու դեպքում:
Այսուհետ, փոփոխությունների ուժի մեջ մտնելուց հետո, առևտրի և ծառայությունների ոլորտի մյուս բոլոր սուբյեկտները (ռեստորաններ, խանութներ, սպասարկման սրահներ և այլն) նույնպես իրավունք կստանան ընտրելու.
-
Տրամադրել ինչպես թղթային, այնպես էլ էլեկտրոնային կտրոններ,
-
Ամբողջությամբ հրաժարվել թղթային տարբերակից և անցնել բացառապես էլեկտրոնային ՀԴՄ կտրոնների։
Օպերատիվ հսկողություն և B2B գործարքների նոր հնարավորություն
Խորհրդարանում նախագիծը ներկայացնելիս ՀՀ Պետական եկամուտների կոմիտեի (ՊԵԿ) նախագահի առաջին տեղակալ Համլետ Սահակյանը մատնանշել է այս համակարգի գլխավոր տեխնիկական առավելությունը՝ տվյալների փոխանցման արագությունը։ Էլեկտրոնային կտրոնների դեպքում գործարքի մասին տեղեկատվությունը հարկային մարմնի թվային համակարգերին է հասնում գրեթե ակնթարթորեն։ Մինչդեռ գործող թղթային կտրոնների տվյալների արտացոլումը ՊԵԿ բազայում կարող է տևել 15 րոպեից մինչև երեք օր:
Հատկանշական է, որ էլեկտրոնային կտրոնները լայնորեն կիրառվելու են նաև $B2B$ (Business-to-Business)՝ կազմակերպությունների միջև իրականացվող վաճառքների ժամանակ։ Դրանք կունենան նույն իրավական հիմքերն ու կշիռը, ինչ թղթային կրիչները, պայմանով, որ կտրոնի վրա հստակ նշվեն ուղարկող և ստացող կողմերի հարկ վճարողի անունն ու ՀՎՀՀ-ն (Հարկ վճարողի հաշվառման համարը)։
Խորհրդարանի կողմից օրինագծի վերջնական ընդունման դեպքում, թվային ՀԴՄ-ների անցման համակարգը գործողության մեջ կդրվի 2027 թվականի հունվարի 1-ից՝ տնտեսվարողներին տալով բավարար ժամանակ սեփական ծրագրային ապահովումն ու ենթակառուցվածքները հարմարեցնելու համար։