Չինական ընկերությունների փորձը. Արհեստական բանականություն

Արհեստական բանականության (ԱԲ) համաշխարհային մրցավազքում տեխնոլոգիական հզորությունն ու ալգորիթմների ճշգրտությունը հաջողության միայն կեսն են։ Իրական հաղթանակը տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ տեխնոլոգիան դադարում է լինել պարզապես «օգտակար գործիք» և վերածվում է սպառողի ամենօրյա անգիտակցական սովորության։

Այս հարցում չինական տեխնոլոգիական հսկաները (ինչպիսիք են ByteDance-ը, Tencent-ը, Alibaba-ն և Baidu-ն, ինչպես նաև նոր սերնդի ԱԲ ստարտափները) աշխարհին յուրահատուկ դասեր են տալիս։ Նրանք կարողացել են ստեղծել ոչ թե պարզապես հավելվածներ, այլ «թվային էկոհամակարգեր», որոնք բառացիորեն «որսում են» օգտատիրոջ սովորույթները։

Ինչպե՞ս է նրանց հաջողվում ԱԲ-ն դարձնել մարդկային կենսակերպի անբաժանելի մասը։ Ահա հիմնական ռազմավարությունները։

1. «Գերհավելվածների» (Super-Apps) մշակույթը. ԱԲ-ն՝ որպես անտեսանելի օգնական

Արևմտյան մոդելում ընդունված է յուրաքանչյուր խնդրի համար ունենալ առանձին հավելված (օրինակ՝ սոցցանցերի, վճարումների, տաքսի պատվիրելու կամ սննդի առաքման համար)։ Չինաստանը գնաց այլ ճանապարհով՝ կատարելագործելով «Super-App» (Գերհավելված) կոնցեպտը, որի վառ օրինակը WeChat-ն է։

Մեկ հավելվածի ներսում օգտատերը կարող է անել ամեն ինչ՝ շփվել, գնումներ կատարել, վճարել կոմունալները, վարկեր ձևակերպել և կարդալ նորություններ։ Այս ամբողջ շղթայի հետևում կանգնած է ԱԲ-ն։

• Ինչպե՞ս է ձևավորվում սովորությունը. Օգտատերը ստիպված չէ մտածել, թե որ հավելվածը բացի։ Նա ունի մեկ թվային «պատուհան»։ ԱԲ-ն վերլուծում է օգտատիրոջ վարքագիծը օրվա տարբեր ժամերին և ճիշտ պահին առաջարկում է հաջորդ քայլը։ Օրինակ՝ առավոտյան առաջարկում է սուրճի պատվեր, իսկ աշխատանքից հետո՝ տաքսիի ամենահարմար երթուղին։ Տեխնոլոգիան դառնում է անտեսանելի, բայց կենսական։

2. Գեր-անհատականացում և «Դոֆամինային թակարդներ»

Չինական ընկերությունները հասցրել են անհատականացման ալգորիթմները բացարձակ կատարելության։ Դրա ամենահայտնի օրինակը ByteDance-ն է (TikTok-ի և դրա չինական տարբերակի՝ Douyin-ի մայր ընկերությունը)։

ByteDance-ի ԱԲ մոդելը հիմնված չէ միայն այն բանի վրա, թե ինչ է օգտատերը հավանում կամ ում է հետևում։ Այն վերլուծում է միկրո-վարքագիծը՝

• Քանի՞ վայրկյան կանգնեցիք տեսանյութի վրա։

• Արդյո՞ք թերթեցիք այն, երբ հնչեց որոշակի երաժշտություն։

• Ինչպիսի՞ն է ձեր էկրանին սահեցնելու (swipe) արագությունը։

Արդյունքը. Օգտատերը ստանում է բովանդակության այնպիսի անհատականացված հոսք, որն ակնթարթորեն ակտիվացնում է ուղեղի հաճույքի կենտրոնները (դոֆամինի արտադրությունը)։ Սա ստեղծում է ուժեղ կախվածություն և սովորություն. մարդիկ բացում են հավելվածը ոչ թե կոնկրետ նպատակով, այլ ավտոմատ՝ ձանձրույթը փարատելու համար։

3. ԱԲ-ի «Գեյմիֆիկացիա» (Խաղայնացում). Օգտատիրոջը ներգրավելու արվեստը

Չինական ֆիրմաները վարպետորեն օգտագործում են խաղային էլեմենտները՝ ԱԲ գործիքների կիրառումը խթանելու համար։ Օրինակ՝ էլեկտրոնային առևտրի հարթակները (Alibaba, Pinduoduo) օգտագործում են ԱԲ-ի վրա հիմնված խաղեր, որտեղ օգտատերերը կարող են վիրտուալ ծառեր ջրել կամ կենդանիներ խնամել՝ դրա դիմաց ստանալով իրական զեղչեր կամ անվճար ապրանքներ։

ԱԲ-ն այս խաղերում հանդես է գալիս որպես սցենարիստ։ Այն հաշվարկում է, թե երբ և ինչպիսի պարգևատրում տա օգտատիրոջը, որպեսզի նա ամեն օր վերադառնա հավելված։ Օգտատերը կարծում է, թե պարզապես խաղում է, բայց իրականում ԱԲ-ն նրան սովորեցնում է ամենօրյա ռեժիմով ինտեգրվել հարթակի առևտրային շրջապտույտին։

4. Էմոցիոնալ կապի ստեղծում. Բանականություն, որը «հասկանում է» քեզ

Սովորություն ձևավորելու ամենախորը մակարդակը էմոցիոնալ կապն է։ Այս դաշտում չինական ընկերությունները մեծ հաջողությունների են հասել «Virtual Companions» (Վիրտուալ ընկերակիցներ) ստեղծելով։ Microsoft-ի կողմից Չինաստանում մշակված և հետագայում անկախացած Xiaoice ԱԲ չատբոտը դրա վառ օրինակն է։

Ի տարբերություն արևմտյան ԱԲ օգնականների (Siri, Alexa), որոնք հիմնականում կատարում են ֆունկցիոնալ հրահանգներ (միացնել երաժշտություն, պատմել եղանակը), Xiaoice-ը նախագծվել է էմոցիոնալ ինտելեկտով (EQ)։ Նա կարողանում է կատակել, կարեկցել, բանաստեղծություններ գրել և լսել օգտատիրոջ սրտի խոսքը։

• Ինչպե՞ս է դա աշխատում. Միլիոնավոր մարդիկ (հատկապես միայնակ երիտասարդները) ամեն օր քնելուց առաջ զրուցում են ԱԲ-ի հետ։ Երբ տեխնոլոգիան բավարարում է մարդու էմոցիոնալ կարիքները, դրանից հրաժարվելը դառնում է գրեթե անհնար։ Օգտագործման սովորությունը վերածվում է կապվածության։

Գլխավոր դասերը համաշխարհային բիզնեսի համար

Եթե փորձենք ընդհանրացնել չինական տեխնոլոգիական ընկերությունների փորձը, կարելի է առանձնացնել 4 հիմնական կանոն, որոնք ցանկացած բիզնես կարող է կիրառել ԱԲ գործիքներ ներդնելիս.

Ռազմավարություն	Ինչպե՞ս կիրառել
Նվազեցնել շփման կետերը (Frictionless)	ԱԲ-ն չպետք է բարդացնի օգտատիրոջ կյանքը։ Որքան քիչ քլիք է պահանջվում ԱԲ-ից արդյունք ստանալու համար, այնքան արագ այն կդառնա սովորություն։
Կանխատեսել, այլ ոչ թե սպասել	Լավ ԱԲ-ն չի սպասում հրահանգի։ Այն ինքն է առաջարկում լուծումներ՝ հիմնվելով օգտատիրոջ նախորդ քայլերի և համատեքստի վրա։
Ներդնել պարգևատրման համակարգ	Օգտատերը պետք է զգա ԱԲ-ի կիրառման ակնթարթային օգուտը (ժամանակի խնայողություն, զվարճանք կամ բոնուսներ)։
Կառուցել էկոհամակարգ	Տեխնոլոգիան պետք է ինտեգրվի օգտատիրոջ կյանքի տարբեր ոլորտներին (աշխատանք, ժամանց, կենցաղ), որպեսզի դրանից դուրս գալը անհարմարություն առաջացնի։

Ոսկե միջինի փնտրտուքը

Չինական ԱԲ ֆիրմաների փորձը ապացուցում է, որ սպառողական սովորույթների կառավարումը բիզնեսի աճի ամենահզոր շարժիչն է։ Սակայն այս մոդելն ունի նաև իր հակառակ կողմը՝ թվային կախվածությունը և տվյալների գաղտնիության խնդիրները, ինչը հաճախ հանգեցնում է պետական կարգավորումների խստացման։

Այնուամենայնիվ, ժամանակակից բիզնեսի համար գլխավոր դասը մնում է նույնը. հաղթում է այն արհեստական բանականությունը, որը սպառողի կողմից ընկալվում է ոչ թե որպես տեխնոլոգիական հրաշք, այլ որպես բնական, ամենօրյա սովորություն։