Մանասերյան. Հայաստանին անհրաժեշտ են արտահանման նոր ուղիներ՝ գոյություն ունեցող տնտեսական կապերի պահպանմանը զուգահեռ (ԲԱՑԱՌԻԿ)

 ԵՐԵՎԱՆ, 17 հունիսի․/ԱՌԿԱ/․Պրոֆեսոր, տնտեսագիտական գիտությունների դոկտոր Թաթուլ Մանասերյանը կարծում է, որ դեպի Ռուսաստան հայկական կարանտինային արտադրանքի արտահանման սահմանափակումների հնարավոր ազդեցության գնահատումը համալիր վերլուծություն է պահանջում, որը հաշվի կառնի ոչ միայն մատակարարումների ծավալները, այլև տնտեսական գործոնների ավելի լայն շրջանակ։

Մեկնաբանելով «ԱՌԿԱ» գործակալությանը նախօրեին Հայաստանի Կենտրոնական բանկի հնչեցրած գնահատականը, որի համաձայն՝ պոտենցիալ ազդեցության ենթակա արտահանման ծավալը կազմում է երկրի ՀՆԱ-ի մոտ 2%-ը, տնտեսագետը զարմանք հայտնեց այդ ցուցանիշի կապակցությամբ։

«Որտեղի՞ց են գալիս այդ թվերը։ Դա մեծ հարց է։ Չափազանց պրիմիտիվ է Հայաստանի տնտեսությանը հասցվող հնարավոր վնասի մասին դատել միայն 2%-ի ցուցանիշով»,- կարծում է նա։

Նրա խոսքով՝ տնտեսական աճի վրա արտահանման սահմանափակումների ազդեցության գնահատումը կախված է բազմաթիվ գործոններից և պահանջում է մանրամասն վերլուծություն՝ հաշվի առնելով իրավիճակի հետագա զարգացումը և առևտրի ու ներդրումների այլ ուղղությունների հաշվին հնարավոր կորուստները փոխհատուցելու տնտեսության կարողությունը։

Մանասերյանը վստահ է, որ նման սահմանափակումների հետևանքները պետք է դիտարկել երկարաժամկետ առևտրատնտեսական կապերի, սպառման շուկաների կառուցվածքի և բիզնեսի հարմարվելու հնարավորությունների համատեքստում։

Նա ասաց, որ ռուսական շուկան երկար տարիներ շարունակում է մնալ հայաստանյան արտադրողների համար առանցքային ուղղություններից մեկը, իսկ դեպի նոր շուկաներ կողմնորոշումը ժամանակ, ներդրումներ է պահանջում լոգիստիկայի և արտադրանքի առաջմղման գործում։

«Ո՛չ եվրոպացիները, ո՛չ թուրքերը, որոնք սպառման շուկաներ էին խոստանում, չեն կարող ամբողջությամբ փոխարինել ռուսական շուկային։ Դրա համար ժամանակ է պահանջվում։ Սպառողները պետք է ծանոթանան նոր արտադրանքին, պետք է ստեղծվեն մատակարարման և լոգիստիկայի նոր ուղիներ»,- նշեց Մանասերյանը։

Միևնույն ժամանակ, փորձագետն ընդգծեց Հայաստանի արտաքին առևտրի դիվերսիֆիկացման և արտահանման նոր ուղղությունների որոնման կարևորությունը՝ գոյություն ունեցող տնտեսական կապերի պահպանմանը զուգահեռ։ Որպես հեռանկարային շուկաներ նա նշեց տարածաշրջանի և Մերձավոր Արևելքի երկրները, ներառյալ Իրանն ու արաբական պետությունները։

«Նոր շուկաներ փնտրելն անհրաժեշտ է։ Բայց սկսել, իմ կարծիքով, պետք է տարածաշրջանից՝ արաբական երկրներից, առաջին հերթին Իրանից և այլ պետություններից։ Ես ավանդական գործընկերների հետ կապերը խզելու իմաստ չեմ տեսնում»,- հայտարարեց Մանասերյանը։

Հայաստանից ՌԴ արտադրանքի մատակարարումների սահմանափակումների մասին

Ռուսաստանը 2026 թվականի հունիսի 12-ից սահմանափակել է Հայաստանից ծագող և առաքվող ողջ կարանտինային ենթակա արտադրանքի ներմուծումը, ինչպես նաև դրա տարանցումը ՌԴ տարածքով դեպի ԵԱՏՄ պետություններ։

Ռոսսելխոզնադզորի կողմից մտցված սահմանափակումների տակ են հայտնվել, մասնավորապես, բանջարեղենը, միրգը, կանաչեղենը և ծաղկային արտադրանքը։ Ավելի վաղ ռուսական կարգավորողները սահմանափակումներ էին մտցրել նաև Հայաստանից «Ջերմուկ» հանքային ջրի և ալկոհոլային արտադրանքի առանձին տեսակների մատակարարումների վրա։

Ռոսսելխոզնադզորում սահմանափակումների պատճառ են անվանել Հայաստանից բուսական ծագման արտադրանքի և ծաղիկների մեջ «կարանտինային օբյեկտների համակարգված հայտնաբերումը»։ Նշվում է, որ արգելքը գործելու է մինչև առաքվող ապրանքների անվտանգության և հետագծելիության ապահովման կոնկրետ ալգորիթմի մշակումը։