Եվրոպական միությունը նախապատրաստում է շտապ առևտրային աջակցության փաթեթ Հայաստանի համար՝ նպատակ ունենալով մեղմել Մոսկվայի կողմից սահմանված տնտեսական պատժամիջոցների հետևանքները: Ինչպես հայտնում է հեղինակավոր Financial Times պարբերականը՝ հղում անելով իր դիվանագիտական աղբյուրներին, այս քայլն արվում է Հարավային Կովկասում Բրյուսելի և Մոսկվայի միջև ազդեցության լուրջ մրցակցության ֆոնին։
Ինքնավար առևտրային միջոցներ. Ի՞նչ է առաջարկում Եվրահանձնաժողովը
Ծրագրերին մոտ կանգնած չորս աղբյուրների փոխանցմամբ՝ Եվրահանձնաժողովը մշակում է այսպես կոչված ինքնավար առևտրային միջոցներ (ATMs), որոնք նախատեսում են հայկական սննդամթերքի և գյուղմթերքի համար սահմանված մաքսատուրքերի միակողմանի նվազեցում կամ վերացում:
Այս նախաձեռնությունը Բրյուսելի պատասխանն է հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրություններից առաջ Ռուսաստանի կողմից հայկական ապրանքների նկատմամբ կիրառված արգելքներին: Հիշեցնենք, որ Մոսկվան «բուսասանիտարական» պատրվակով արգելել էր հայկական ծաղիկների, իսկ այնուհետև՝ հանքային ջրի, գինու, կոնյակի, մրգերի, բանջարեղենի և ձկան ներմուծումը ՌԴ: Բրյուսելում վստահ են, որ սա ուղղակի ճնշում էր Երևանի արևմտամետ կառավարության վրա:
«Հիմա հենց ճիշտ ժամանակն է ակտիվանալու և Հայաստանին սատարելու՝ ցույց տալով, որ մենք կարող ենք լինել հուսալի գործընկեր: Նրանք ընկերների կարիք ունեն… իսկ մենք պետք է պաշտպանենք մեր հարևանությունը», — FT-ին հայտնել է ԵՄ բարձրաստիճան պաշտոնյաներից մեկը:
Թիրախում 20 ապրանքախումբ է. Որո՞նք են հիմնական խոչընդոտները
Աջակցության փաթեթը, որի ուժի մեջ մտնելու համար անհրաժեշտ կլինի ԵՄ անդամ երկրների մեծամասնության և Եվրոպական խորհրդարանի հավանությունը, կներառի ռուսական էմբարգոյի տակ հայտնված շուրջ 20 ապրանքախմբերի մեծ մասը: Այս ապրանքների ընդհանուր արժեքը տարեկան կազմում է մոտ 420 միլիոն եվրո:
Եվրահանձնաժողովի մամուլի քարտուղար Օլոֆ Գիլը հաստատել է տեղեկությունը՝ նշելով. «Հանձնաժողովը կառաջարկի ինքնավար առևտրային միջոցներ, որպեսզի օգնի հայաստանյան ավելի մեծ թվով ընկերությունների՝ մուտք գործել ԵՄ շուկայի նոր հնարավորություններ, և աջակցի երկրի տնտեսության ամենից շատ տուժած ոլորտներին»:
Այնուամենայնիվ, գործընթացը բախվում է մի քանի բարդ խնդիրների.
-
Կոնյակի հարցը. Հայկական կոնյակը արտահանման հիմնական հենասյուներից է, սակայն դրա մուտքը ԵՄ շուկա բարդանում է Ֆրանսիայի կողմից սեփական «Կոնյակ» (Cognac) աշխարհագրական նշման պաշտպանության խիստ քաղաքականությամբ:
-
Լոգիստիկա. Դեպի ծով ելք չունեցող Հայաստանի համար շուտ փչացող գյուղմթերքը Վրաստանի կամ Թուրքիայի տարածքով ԵՄ հասցնելը տեխնիկապես բարդ է և թանկ:
-
ԵԱՏՄ անդամակցություն. Հայաստանի անդամակցությունը Ռուսաստանի գլխավորած Մաքսային միությանը (ԵԱՏՄ) զգալիորեն սահմանափակում է Եվրոպական միության հնարավորությունները՝ Երևանի հետ լիարժեք արտոնյալ առևտրային համաձայնագրեր կնքելու հարցում:
Ռիչարդ Կիրակոսյան. «Սա միջանկյալ, բայց կարևոր քայլ է»
Երևանում գործող «Տարածաշրջանային հետազոտությունների կենտրոնի» (RSC) հիմնադիր Ռիչարդ Կիրակոսյանը նշում է, որ ընտրություններից առաջ ԵՄ կողմից հատկացված $50 մլն-ի շտապ օգնությունը (որով արագ գնվեցին բանջարեղենն ու ծաղիկները) ցույց տվեց, որ Մոսկվայի տնտեսական ճնշումը ձախողվեց, և Փաշինյանի կուսակցությունը հաղթեց ընտրություններում:
Այդուհանդերձ, վերլուծաբանը նախազգուշացնում է, որ հայկական առևտրում ռուսական ահռելի ազդեցության ֆոնին ԵՄ այս քայլերը կլինեն սոսկ «ժամանակավոր կամ սահմանափակ» լուծում. «Սա բավարար չէ ռուսական գերիշխանությունը լիովին փոխհատուցելու համար, ուստի խոսքն ավելի շուտ միջանկյալ քայլի մասին է»,- հավելել է նա:
Հավելենք, որ ԵՄ ընդլայնման հարցերով եվրահանձնակատար Մարտա Կոսը նախատեսում է հաջորդ ամսվա սկզբին այցելել Հայաստան՝ հարցը տեղում քննարկելու համար: