Բիզնեսի հաջողության մասին խոսելիս մենք սովորաբար պատկերացնում ենք դինամիկ թիմեր, բրեյնսթորմինգներ և միասնական հաղթանակներ։ Սակայն իրականությունն այն է, որ ցանկացած մեծ շրջադարձի, ռիսկային նախագծի կամ նորարարության հետևում կանգնած է միայնակ մեկը, ով պետք է կայացնի վերջնական որոշումը։
«Առաջնորդի մենակությունը» (Leadership Loneliness) ժամանակակից կորպորատիվ հոգեբանության ամենաքիչ քննարկվող, բայց ամենատարածված ֆենոմեններից է։ Ինչո՞ւ է նոր ուղիներ հարթելը միշտ կապված մենակության հետ, և որքա՞ն է դրա իրական գինը։
1. Պատասխանատվության ասիմետրիան. Թիմը գաղափարներ է տալիս, առաջնորդը՝ կրում հետևանքները
Ժամանակակից բիզնեսում «դեմոկրատական կառավարումը» թրենդային է։ Ղեկավարները խորհրդակցում են թիմի հետ, լսում մենթորներին, վերլուծում տվյալները։ Սակայն երբ գալիս է X պահը՝ ստորագրել պայմանագիրը, թե՞ ոչ, փոխել ընկերության ուղղությունը, թե՞ մնալ հին հունի մեջ, խորհրդատուները հետ են քաշվում։
Վերլուծություն. Որոշում կայացնողը հայտնվում է մի վակուումում, որտեղ հնարավոր չէ պատասխանատվությունը պատվիրակել (delegate) ուրիշին։ Եթե որոշումը ձախողվի, դա կլինի ղեկավարի ձախողումը։ Եթե հաջողվի, դա կլինի թիմի հաղթանակը։ Այս անհամաչափությունը ստեղծում է հոգեբանական մեծ ճնշում։
2. Ինչո՞ւ են նորարարները միշտ «մենակ» սկսում
Նոր ուղի հարթել նշանակում է անել մի բան, որը հակասում է գոյություն ունեցող ստատուս-քվոյին (status quo)։
Չըմբռնված լինելու ռիսկը: Երբ Սթիվ Ջոբսը հեռացնում էր ստեղնաշարը հեռախոսներից, կամ երբ Իլոն Մասկը պնդում էր, որ հրթիռները պետք է բազմակի օգտագործման լինեն, շատերը դա անվանում էին խենթություն։ Նորարարի միտքը միշտ առաջ է անցնում ժամանակից, ուստի սկզբնական շրջանում նրանք չունեն համախոհների բանակ։
Կուրության քողը պատռելը: Ինչպես նկարում պատկերված մարդը, ով ծածկել է դեմքը քարտեզով՝ փորձելով կենտրոնանալ, առաջնորդը հաճախ ստիպված է լինում անջատվել արտաքին «աղմուկից» (շուկայի կարծրատիպերից, կասկածամիտներից), որպեսզի տեսնի իրական ուղղությունը։
3. Մենակության գինը. Ի՞նչ է վճարում բիզնես-ռահվիրան
Այս մենակությունը անվճար չէ։ Առաջնորդները վճարում են բարձր գին.
Էմոցիոնալ այրում (Burnout): Անընդհատ սեփական կասկածների հետ մենակ մնալը սպառում է ներքին ռեսուրսները։
Տեղեկատվական մեկուսացում: Երբեմն ղեկավարները, չցանկանալով տագնապ տարածել թիմում, թաքցնում են խնդիրները՝ ամբողջ սթրեսը վերցնելով իրենց վրա։
Սխալվելու վախի պարալիչ: Երբ գիտես, որ քո թիկունքում մարդկանց ճակատագրեր ու ֆինանսներ են, մենակությունը կարող է կաթվածահար անել որոշում ընդունելու ունակությունը։
Ինչպե՞ս հարթել նոր ուղիներ՝ առանց «մոլորվելու»
Եթե դուք այն մարդն եք, ով բիզնեսում կայացնում է վերջնական որոշումները, ապա մենակությունից ամբողջությամբ փախչել չեք կարող, բայց կարող եք այն դարձնել արդյունավետ գործիք։
1 Ստեղծեք «Վստահելի էկոհամակարգ» (Peer Groups): Ձեզ անհրաժեշտ են մարդիկ, ովքեր ձեր ընկերությունից չեն, բայց անցնում են նույն ճանապարհով (այլ գործադիր տնօրեններ, բիզնես-քոուչներ)։ Մեկը, ում հետ կարող եք լինել անկեղծ ու խոցելի։
2 Տվյալների վրա հիմնված բնազդ (Data-driven Intuition): Մենակությունը վտանգավոր է, երբ որոշումը կայացվում է միայն էմոցիաներով։ Քարտեզը (տվյալները) պետք է լինի ձեր ձեռքին, բայց ուղղությունը ընտրեք դուք։
3 Ընդունեք անորոշությունը որպես աշխատանքային պայման: Նոր ուղի հարթողները նրանք չեն, ովքեր երաշխիքներ ունեն։ Նրանք այն մարդիկ են, ովքեր սովորել են գործել քայլ առ քայլ՝ նույնիսկ ամպամած երկնքի տակ։
Բիզնեսի նոր ուղիները հարթում են նրանք, ովքեր ունեն խիզախություն՝ մնալու սեփական որոշման հետ դեմ առ դեմ։ Մենակությունը առաջնորդության թուլությունը չէ, դա դրա անդրադարձն է։ Եվ երբ հաջորդ անգամ կկանգնեք երկընտրանքի առաջ՝ ձեռքներդ քարտեզին, հիշեք՝ ամենամեծ հայտնագործությունները արվել են այն ժամանակ, երբ նավապետերը լքել են հայտնի ջրերը և ուղղություն վերցրել դեպի անհայտություն։