Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Հաքան Ֆիդանը, ամփոփելով Անթալիայի դիվանագիտական ֆորումի արդյունքները, հանդես է եկել տարածաշրջանային կոմունիկացիաների և հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների վերաբերյալ կարևոր հայտարարություններով։ Նախարարն ընդգծել է, որ այսպես կոչված «Զանգեզուրի միջանցքի» գործարկումը կենսական նշանակություն ունի Թուրքիայի համար՝ որպես տրանսպորտային և տնտեսական առանցքային երթուղի։
«Տարածաշրջանի կապերն ուժեղացնելու տեսանկյունից Թուրքիայի համար «Զանգեզուրի միջանցքը» շատ կարևոր է։ Այդ հարցով ԵՄ-ի հետ սերտ կապերի մեջ ենք։ Հենց խաղաղության համաձայնագիրը ստորագրվի, տարածաշրջանում մեծ ու դրական զարգացում կլինի»,- ասել է Ֆիդանը։ Ըստ Ֆիդանի՝ Անկարան մեծ հույսեր ունի, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության պայմանագիրը կստորագրվի հնարավորինս սեղմ ժամկետներում։ Նա նշել է, որ տարածաշրջանում կայունության հաստատումը ուղիղ ճանապարհ է դեպի տնտեսական բարգավաճում, ինչից հավասարապես կշահեն թե՛ Ադրբեջանը, թե՛ Թուրքիան և թե՛ Հայաստանը։ Թուրքիայի ԱԳ նախարարի այս հայտարարությունը վկայում է, որ «Թրամփի ուղու» թիվ մեկ շահառուն հենց Թուրքիան է, ընդ որում, նա ևս զերծ է մնում «Թրամփի ուղի» անվանելուց՝ ուղին կոչելով «Զանգեզուրի միջանցք»։
Այս ֆոնին ուշագրավ է Financial Times-ի հրապարակումը, թե Թուրքիան ընդլայնում է «Միջին միջանցքը»՝ այն ներկայացնելով որպես Հորմուզի նեղուցի այլընտրանք։ «Անկարան հույս ունի, որ Հայաստանի հետ սահմանի բացումից հետո այդ ճանապարհը կարող է դառնալ համաշխարհային առևտրային հանգույցի մաս»։ «Թուրքիան «կայունության կղզի» է դառնում՝ դիտարկվելով որպես էներգետիկ մատակարարումների փոխադրման անվտանգ երթուղի»,- անցած ամիս հայտարարել էր նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը։ «Միջին միջանցքով» նախատեսվում է Չինաստանը կապել Եվրոպայի հետ Կովկասի և Թուրքիայի միջոցով՝ ցամաքային ճանապարհով։ «Եվրոպա-Ասիա առևտուրը տարեկան կազմում է մոտ 3 տրիլիոն դոլար, և դրա 90 տոկոսն իրականացվում է ծովային ճանապարհով»,- ասել է Թուրքիայի նախկին վարչապետ Բինալի Յըլդըրըմը, ով այժմ ներգրավված է թուրքական առևտրային ուղիների առաջխաղացման ծրագրերում։
Ըստ նրա՝ ծովային ամենակարճ ճանապարհորդությունը տևում է մոտ 40 օր, մինչդեռ «Միջին միջանցքը»՝ ցամաքային ճանապարհը, որը Չինաստանը կապում է Եվրոպային՝ Կովկասի և Թուրքիայի միջոցով, կարող է տևել 12-15 օր։ Եվրոպացի պաշտոնյաները ոգևորությամբ են արձագանքում։ ԵՄ հանձնակատար Մարթա Կոսը այս տարի Թուրքիան որակեց որպես «կարևոր գործընկեր», իսկ «Միջին միջանցքի» ընդլայնման առաջարկը համարեց «խաղի կանոնները փոխող» նախագիծ»,– նշում է Financial Times-ը։ Ինչպես նկատեցիք, ՀՀ-ի և նրա շահերի մասին ոչինչ չկար։
Մոնիկա Կիրակոսյան