Meta-ի գործադիր տնօրեն Մարկ Ցուկերբերգը ցուցմունք է տվել Լոս Անջելեսի շրջանի Գերագույն դատարանում՝ Meta-ի և YouTube-ի դեմ սոցիալական ցանցերից երեխաների կախվածության գործով, գրում է The Insider-ը։
Սա Միացյալ Նահանգներում անչափահասների, նրանց ընտանիքների, դպրոցական խորհուրդների և նահանգների գլխավոր դատախազների կողմից ներկայացված նմանատիպ դատական հայցերի շարքի առաջինն է: Հայցվորները պնդում են, որ սոցիալական ցանցերը կախվածություն են առաջացնում, նման ծխախոտին կամ առցանց խաղատներին: Ընկերությունները հերքում են մեղադրանքները:
Քալիֆորնիայի 20-ամյա բնակչուհին (գործի նյութերում նույնականացված է որպես K.G.M.) դատական հայց է ներկայացրել YouTube-ի, TikTok-ի, Snap-ի և Meta-ի դեմ՝ պնդելով, որ ընկերությունները մշակել են իրենց հավելվածները՝ խրախուսելու դրանց հարկադրական օգտագործումը, ինչը իր դեպքում հանգեցրել է դեպրեսիայի, անհանգստության, սննդային խանգարումների և ինքնավնասման: Հայցվորը համաձայնության է եկել Snap-ի և TikTok-ի հետ, որի պայմանները չեն բացահայտվում։
K.G.M.-ի փաստաբան Մարկ Լանիերի պնդմամբ՝ Instagram-ը և YouTube-ը ստեղծվել են որպես «թվային խաղատներ», որոնք շահույթ են ստանում կախվածությունից: Դատարանում ներկայացվել են Meta-ի և Google-ի ներքին փաստաթղթեր, որոնք համեմատում են տեխնոլոգիաները խաղամոլության, ծխախոտի և թմրանյութերի հետ: 2015 թվականի մի հուշագրում Ցուկերբերգը կոչ էր արել ղեկավարներին առաջնահերթություն տալ դեռահասների կողմից Meta հավելվածներում անցկացրած ժամանակի ավելացմանը: Մեկ այլ նամակում նշվում էր, որ 13 տարեկանից փոքր 4 միլիոն երեխա օգտագործում է Instagram-ը, չնայած նրանց արգելվում է հաշիվներ ստեղծել:
Meta-ն պնդում է, որ հայցվորի հոգեկան առողջության խնդիրները պայմանավորված են բռնությամբ և ընտանեկան դիսֆունկցիայով։ Ընկերությունը ներկայացրել է հայցվորի բժշկական գրառումները՝ ցույց տալու համար, որ սոցիալական ցանցերից կախվածությունը հոգեբանի հետ նրա հանդիպումների հիմնական նպատակը չէր։
Ցուկերբերգի պատասխանը կարճ է եղել։ Նա հերքել է մեղադրանքները՝ նշելով, որ ընկերությունը չի շահագործում խոցելի օգտատերերին և ձգտում է օգուտ բերել իր լսարանին։ Նա հավելել է, որ օգտատերերը շատ ժամանակ են անցկացնում Instagram-ում՝ ապրանքի արժեքի պատճառով։ Միլիարդատերը նաև կասկածի տակ դրել տասնամյակ առաջվա փաստաթղթերի վավերականությունը և ընդգծել, որ Meta-ն աշխատում է օգտատերերի տարիքը ստուգելու ուղղությամբ։
Դատավարությունը գրավել է իրավունքների երեխաների պաշտպանության կազմակերպությունների և տասնյակ ծնողների ուշադրությունը, որոնք պնդում են, որ իրենց երեխաներին վնաս են հասցրել կամ նույնիսկ սպանել սոցիալական ցանցերը: Դատարանի շենքի դիմաց ամբոխ է հավաքվել: Նախատեսվում է, որ լսումները կշարունակվեն մինչև մարտ ամիսը:
Լոս Անջելեսի այս դատական հայցի արդյունքը կծառայի որպես ուղեցույց դատավորների համար, որոնք քննարկում են հազարավոր նմանատիպ դատական հայցեր: Նման դատական հայցերից մեկում 29 նահանգների գլխավոր դատախազներ պահանջել են, որ Meta-ն անհապաղ փոխի իր գործելակերպը: Նրանք խնդրում են ջնջել 13 տարեկանից փոքր օգտատերերի բոլոր Instagram և Facebook հաշիվները, ջնջել նրանց մասին հավաքված տվյալները և անջատել այս տեղեկատվությունն օգտագործող ալգորիթմներն ու արհեստական բանականության գործիքները։
Սպառողների պաշտպանության մասին օրենքների համաձայն ներկայացված մեկ այլ դատական հայցում 18 նահանգների գլխավոր դատախազներ պահանջում են արգելել անչափահասներին օգտագործել սոցիալական ցանցերը դպրոցական ժամերին և գիշերը, անջատել «կախվածություն առաջացնող» գործառույթները, ինչպիսին են տեսանյութերի ավտոմատ նվագարկումը, և հեռացնել ֆիլտրերը, որոնք, նրանց պնդմամբ, աղավաղում են արտաքին տեսքի մասին ընկալումները:
Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի