Հաշմանդամության աշխատանքային կենսաթոշակի համար պահանջվող ստաժը կախված է տարիքից՝ 2 տարուց մինչև 10 տարի։ Օրինակ՝ 30 տարեկանին բավական է 5 տարվա աշխատանքային ստաժ։ Կենսաթոշակը 2026 թվականի ապրիլի 1-ից չի կարող պակաս լինել 46 000 դրամից, և մինչև 14 տարվա ստաժի դեպքում հենց այդքան էլ նշանակվում է։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, կանոնները սահմանված են «Պետական կենսաթոշակների մասին» օրենքի 12-րդ, 15-րդ և 29-րդ հոդվածներով։
Որքա՞ն ստաժ է պետք ըստ տարիքի
Օրենքի 12-րդ հոդվածի համաձայն՝ հաշմանդամության աշխատանքային կենսաթոշակ նշանակվում է, եթե հաշմանդամություն սահմանելու կամ կենսաթոշակի համար դիմելու ժամանակ անձն ունեցել է հետևյալ աշխատանքային ստաժը.
մինչև 23 տարեկան՝ 2 տարի,
23-ից մինչև 26 տարեկան՝ 3 տարի,
26-ից մինչև 29 տարեկան՝ 4 տարի,
29-ից մինչև 32 տարեկան՝ 5 տարի,
32-ից մինչև 35 տարեկան՝ 6 տարի,
35-ից մինչև 38 տարեկան՝ 7 տարի,
38-ից մինչև 41 տարեկան՝ 8 տարի,
41-ից մինչև 44 տարեկան՝ 9 տարի,
44 տարեկանից բարձր՝ 10 տարի։
Եթե հաշմանդամությունը աշխատանքային վնասվածքի կամ մասնագիտական հիվանդության հետևանք է, կենսաթոշակ նշանակվում է՝ անկախ ստաժի տևողությունից։ Այդ դեպքում, եթե անձն ունի աշխատանքային գործունեությամբ զբաղվելու կարողության 3-րդ աստիճանի սահմանափակում, հաշմանդամության ամբողջ ժամանակահատվածը մինչև տարիքային կենսաթոշակի տարիքը հաշվառվում է աշխատանքային ստաժում։
Կենսաթոշակը նշանակվում է հաշմանդամության ամբողջ ժամանակահատվածի համար, բայց ոչ ավելի, քան մինչև օրենքով սահմանված կարգով կենսաթոշակ ստանալու իրավունքը դադարեցնելը։
Ուսումն ու երեխայի խնամքը հաշվվո՞ւմ են
Պահանջվող ստաժի մեջ չեն հաշվառվում 29-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված ժամանակահատվածները, այդ թվում՝ ուսումնական հաստատություններում (բացառությամբ հանրակրթականի) առկա (ցերեկային) ուսումը, ծնողներից մեկի կողմից մինչև երեխայի 2 տարին լրանալը նրան խնամելը, հաշմանդամություն ունեցող երեխային մինչև 18 տարին լրանալը խնամելը և գործազրկության նպաստ ստանալու ժամանակահատվածը։
Սակայն եթե պահանջվող աշխատանքային ստաժն արդեն կա, մինչև տարիքային կենսաթոշակի իրավունք տվող տարիքն ընկած այդ ժամանակահատվածները նույնպես հաշվառվում են ստաժում, օրինակ՝ ուսումը՝ 6 տարուց ոչ ավելի, իսկ մինչև 2 տարեկան երեխաների խնամքը՝ ընդհանուր 6 տարուց ոչ ավելի։ Դրանք կարող են մեծացնել կենսաթոշակի չափը, սակայն 1974 թվականին և դրանից հետո ծնվածների դեպքում 2014 թվականից հետո ընկած ժամանակահատվածները հաշվառվում են միայն անձնական գործակցում։
Որքա՞ն է կենսաթոշակը
Հաշմանդամության կենսաթոշակի չափը հաշվարկվում է աշխատանքային կենսաթոշակի ընդհանուր բանաձևով։ 15-րդ հոդվածի համաձայն՝ այն հիմնական կենսաթոշակի և կենսաթոշակի աշխատանքային մասի գումարն է։ Հիմնական կենսաթոշակը 34 000 դրամ է, առաջին 10 տարվա յուրաքանչյուր տարին արժե 950 դրամ, դրանից հետո՝ 500 դրամ, և աշխատանքային մասը բազմապատկվում է անձնական գործակցով։
Հաշվարկված կենսաթոշակը չի կարող պակաս լինել նվազագույն կենսաթոշակից, որը 2026 թվականի ապրիլի 1-ից 46 000 դրամ է։ Եթե ամբողջ ստաժը հաշվառվում է, օրինակ՝ մինչև 1974 թվականը ծնվածների դեպքում, արդյունքում.
2-ից 14 տարվա ստաժ՝ 46 000 դրամ,
15 տարի՝ 46 600 դրամ,
20 տարի՝ 49 950 դրամ,
30 տարի՝ 57 400 դրամ։
Օրինակ՝ 2026 թվականին 30 տարեկան անձը ծնվել է 1996 թվականին, ուստի նրա 2014 թվականից հետո ձեռք բերված ստաժը կենսաթոշակի չափը հաշվարկելիս հաշվառվում է միայն անձնական գործակցում։ Եթե մինչև 2014 թվականը նա ստաժ չունի, բանաձևով կստացվի միայն հիմնական կենսաթոշակը՝ 34 000 դրամ, բայց կնշանակվի նվազագույնը՝ 46 000 դրամ։
Ի՞նչ պետք է իմանալ 1974 թվականին և դրանից հետո ծնվածներին
15-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ 1974 թվականի հունվարի 1-ին և դրանից հետո ծնված անձանց կենսաթոշակի չափը հաշվարկելիս ստաժում հաշվառվում են միայն մինչև 2014 թվականի հունվարի 1-ն ընկած ժամանակահատվածները, բացառությամբ անձնական գործակիցը հաշվարկելու դեպքի։ Այդ պատճառով, եթե մինչև 2014 թվականը անձի ստաժը փոքր է կամ չկա, նրա կենսաթոշակը գործնականում կլինի նվազագույն չափով՝ 46 000 դրամ։
Իսկ եթե ստաժը չի բավարարում
Եթե անձը կենսաթոշակի իրավունք չունի, նա կարող է դիմել հաշմանդամության նպաստի համար՝ «Պետական նպաստների մասին» օրենքի 30-րդ հոդվածով։
Ամփոփում
Ամփոփելով՝ հաշմանդամության կենսաթոշակի համար պահանջվող աշխատանքային ստաժը 2-ից 10 տարի է՝ կախված տարիքից, աշխատանքային վնասվածքի դեպքում ստաժ չի պահանջվում, ուսումն ու երեխայի խնամքը պահանջվող ստաժում չեն հաշվառվում, բայց պահանջվող ստաժի առկայության դեպքում ավելացվում են ստաժին, իսկ կենսաթոշակը 2026 թվականի ապրիլի 1-ից չի կարող պակաս լինել 46 000 դրամից, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։