Ֆրանսիայում դպրոցականների նախաձեռնած բողոքի շարժումն ընդլայնվել է՝ ընդգրկելով ուսանողներին ու արհմիություններին։ Բախումների, հրկիզումների և հարյուրավոր տուժածների ֆոնին իշխանությունները հայտնվել են լուրջ ճնշման տակ։
Ֆրանսիայի տարբեր քաղաքներում զանգվածային ցույցերին մասնակցել է մոտ 161,500 մարդ։ Բողոքի ակցիաներն ուղեկցվել են անկարգություններով, ոստիկանության հետ բախումներով և ուսումնական հաստատությունների փակմամբ, հայտնում է BBC-ին:
Հոկտեմբերի 13-ին Ֆրանսիայի ամբողջ տարածքում տասնյակ հազարավոր քաղաքացիներ, հիմնականում համալսարանների ուսանողներ և արհմիությունների ներկայացուցիչներ, մասնակցել են ավագ դպրոցների աշակերտների բողոքի շարժմանն աջակցող ցույցերին, որոնց մասնակցիների քանակն ավելի քան կրկնակի գերազանցել է նախորդ հինգշաբթի անցկացված համազգային բողոքի ակցիաների մասնակիցների թիվը։
Փարիզում միաժամանակ կազմակերպվել է երկու առանձին ցույց, որոնցից մեկը վերածվել է զանգվածային անկարգությունների։ AFP գործակալության փոխանցմամբ՝ դիմակավորված ցուցարարները հրկիզել են ավտոմեքենաներ, փորձել ճանապարհներին բարիկադներ կառուցել և տարբեր առարկաներ նետել իրավապահների ուղղությամբ։
Իրավիճակը լարվել է նաև Լիոնում, որտեղ, ինչպես և Ֆրանսիայի մայրաքաղաքում, բողոքի ակցիաների կազմակերպիչները կորցրել են իրադարձությունների նկատմամբ վերահսկողությունը։ Ոստիկանությունը ստիպված է եղել կիրառել ջրցան մեքենաներ և արցունքաբեր գազ՝ անկարգությունները զսպելու նպատակով։
Փարիզի Սեն Դենի արվարձանում անցկացված ցույցի մասնակիցների թվում լրագրողները նկատել են շվեդ բնապահպան ակտիվիստ Գրետա Թունբերգին։ Վերջինս իր մասնակցությունը բացատրել է այն հանգամանքով, որ «իրենցից գողանում են ապագան»։
Ցուցարարներին իր աջակցությունն է հայտնել նաև ընդդիմադիր ծայրահեղ ձախ «Չհպատակված Ֆրանսիա» (LFI) կուսակցությունը։ Քաղաքական ուժի առաջնորդ, Ֆրանսիայի նախագահի պաշտոնի հավակնորդ Ժան Լյուկ Մելանշոնը նույնպես մասնակցել է Փարիզում կազմակերպված բողոքի ակցիաներին։
Ֆրանսիական ոստիկանության հրապարակած տեղեկությունների համաձայն՝ բազմահազարանոց երթեր են անցկացվել նաև Նանտում, Լիոնում, Լանսում, Ստրասբուրգում, Թուլուզում, Բորդոյում և Մարսելում։
Ավագ դպրոցների աշակերտների բողոքի շարժումը սկիզբ է առել սեպտեմբերի վերջին՝ Փարիզում, սակայն կարճ ժամանակահատվածում տարածվել է Ֆրանսիայի գրեթե բոլոր շրջաններում։ Այդ ընթացքում հրկիզվել են տասնյակ դպրոցներ, իսկ հարյուրավոր կրթական հաստատություններ դադարեցրել են գործունեությունը։ Դրանցից շատերը շենքերին հասցված լուրջ վնասների պատճառով փակվել են անորոշ ժամանակով։
Բողոքի ակցիաների և դրանց ուղեկցող բախումների հետևանքով տուժել են հարյուրավոր ուսուցիչներ, ոստիկանության աշխատակիցներ և ցուցարարներ։
Միաժամանակ Ֆրանսիայի հասարակության մի հատված ոստիկանությանը մեղադրել է անչափահասների նկատմամբ անհամաչափ ուժ կիրառելու մեջ։ Բողոքի ցույցերից մեկի ընթացքում դեռահասներից մեկը կորցրել է ձեռքի դաստակը՝ բարձրացնելով ոստիկանության կիրառած լուսաձայնային նռնակը։ Մեկ այլ անչափահաս կորցրել է աչքը։
Իրավապահ մարմինները ներքին ծառայողական քննություններ են նախաձեռնել ցուցարարների նկատմամբ բռնության կիրառման վերաբերյալ ներկայացված 34 հաղորդումների հիման վրա։
Այդուհանդերձ, Ֆրանսիայի տարբեր քաղաքներում նկարահանված բազմաթիվ տեսանյութերում երևացել է նաև, թե ինչպես են դեմքերը ծածկած դեռահասների խմբերը հետապնդել ոստիկաններին, նրանց ուղղությամբ նետել քարեր և հրկիզող խառնուրդով շշեր, ինչպես նաև շրջել ոստիկանական ավտոմեքենաները։
Ֆրանսիայի ներքին գործերի նախարարությունը պնդել է, որ բազմաթիվ դեպքերում իրավապահների գործողությունները պայմանավորված են եղել ինքնապաշտպանության անհրաժեշտությամբ։
Երկրի կրթության նախարարության տվյալներով՝ բողոքի շարժման ընթացքում վնասվածքներ է ստացել ուսումնական հաստատությունների ընդհանուր առմամբ 147 աշխատակից։ Միայն հոկտեմբերի 13-ին փակվել է 214 կրթական հաստատություն, որոնց գերակշիռ մասը վարժարաններ են։
Ուսանողական L’Union Étudiante արհմիությունը հայտարարել է, որ ցուցարարների հետ համերաշխություն հայտնելու նպատակով ամբողջ երկրում դադարեցվել է համալսարանների 90 տոկոսի աշխատանքը։
Սկզբնական շրջանում դպրոցականների պահանջները հիմնականում վերաբերել են կրթության պայմանների բարելավմանը։ Նրանք պահանջել են վերանորոգել դպրոցական շենքերը, համալրել ուսուցչական անձնակազմը և կրճատել ուսումնական օրվա տևողությունը։
Սակայն մի քանի շաբաթ շարունակված բողոքի գործողությունների ընթացքում, իշխանությունների գնահատմամբ, ցուցարարները հսկայական վնաս են հասցրել ինչպես իրենց կրթական հաստատություններին, այնպես էլ ուսումնական գործընթացի բնականոն կազմակերպմանը։
Հոկտեմբերի 12-ին Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը ցուցարարներին զսպվածության կոչ է արել՝ ընդգծելով, որ նրանց բարձրացրած խնդիրները «պահանջում են ժամանակ, խորհրդակցություններ, քննարկում և հարգանք»։
Բողոքի շարժման արագ ընդլայնումը լուրջ քաղաքական մարտահրավեր է դարձել ոչ միայն Մակրոնի համար, որի նախագահության ժամկետը մոտենում է ավարտին, այլև երկրի ապագա ղեկավարի։ Ֆրանսիայի հաջորդ նախագահը կընտրվի ընդամենը կես տարի անց՝ 2027 թվականի ապրիլին նախատեսված նախագահական ընտրություններում։
Միևնույն ժամանակ առաջիկա շաբաթ օրը Ֆրանսիայի ամբողջ տարածքում նախատեսված են նոր զանգվածային ցույցեր՝ ուղղված կյանքի արժեքի կտրուկ բարձրացման դեմ։ Արհմիություններն ու ուսանողական կազմակերպությունները հույս են հայտնել, որ երկու առանձին բողոքի շարժումները կմիավորվեն՝ ձևավորելով ավելի լայն հասարակական ընդվզում։
Ֆրանսիայում շարունակվող անկարգությունները համընկել են Մակրոնի կենտրոնամետ կառավարության՝ պետական ծախսերի կրճատում նախատեսող բյուջեն խորհրդարանում հաստատելու փորձերի հետ։
Իրավիճակն ավելի է բարդացրել երկրի պետական պարտքի շարունակական աճը, որը մտահոգություններ է առաջացրել պարտատոմսերի շուկայում և լրացուցիչ ճնշում գործադրել Ֆրանսիայի իշխանությունների վրա։