Ֆրանսիական ոստիկանությանը հաջողվել է գտնել հայտնի իմպրեսիոնիստ Պիեռ Օգյուստ Ռենուարի երկու կտավները, որոնք շուրջ մեկ ամիս առաջ անհետացել էին Կան սյուր Մերում գործող նկարչի թանգարանից։ Այս տեղեկությունը հաստատել են քաղաքի վարչակազմի ներկայացուցիչները։
Խոսքը 1910 թվականին ստեղծված «Մադամ Կոլոննա Ռոմանո» և 1886 թվականի «Երիտասարդ կինը ջրհորի մոտ» ստեղծագործությունների մասին է։ Քաղաքապետարանի հաղորդած տեղեկությունների համաձայն՝ արվեստի գործերը հայտնաբերվել են հոկտեմբերի 8-ին, հայտնում է BBC-ն:
Կան սյուր Մերի քաղաքապետ Բրիան Մասոնը, անդրադառնալով կտավների հայտնաբերմանը, ընդգծել է դրանց բացառիկ նշանակությունը քաղաքի պատմության և մշակութային ժառանգության համար։
«Այս երկու կտավները շատ ավելին են, քան պարզապես արվեստի ստեղծագործություններ։ Դրանք մեր քաղաքի պատմության, մեր մշակութային ժառանգության և այն ավանդի մի մասն են, որն Օգյուստ Ռենուարը թողել է Կան սյուր Մերին»,– հայտարարել է քաղաքապետը։
Ոստիկանության հրապարակած պաշտոնական տեղեկություններում չեն ներկայացվել այն հանգամանքները, որոնց պայմաններում հաջողվել է գտնել գողացված նկարները։ Միաժամանակ Nice-Matin պարբերականը, հղում անելով իր աղբյուրներին, հայտնել է, որ կտավները հայտնաբերվել են Ֆրանսիայի տարածքում գտնվող ավտոտնակներից մեկում, սակայն Պրովանս–Ալպեր–Լազուր ափ տարածաշրջանի սահմաններից դուրս։
Նույն պարբերականի տեղեկություններով՝ Ռենուարի երկու ստեղծագործություններն էլ, նախնական գնահատականներով, պահպանվել են լավ վիճակում։
Շաբաթվա սկզբին արդեն հայտնի է դարձել, որ Նիսի ոստիկանությունը ձերբակալել է գողությանը հնարավոր առնչություն ունեցող վեց անձի։
Nice-Matin-ի փոխանցմամբ՝ կասկածյալների ձերբակալություններն իրականացվել են Ֆրանսիայի տարբեր հատվածներում՝ Ծովափնյա Ալպեր, Վար, Էրո և Դու դեպարտամենտներում։ Դրանք համապատասխանաբար գտնվում են Պրովանս–Ալպեր–Լազուր ափ, Օքսիտանիա և Բուրգունդիա–Ֆրանշ Կոնտե տարածաշրջաններում։
BFMTV հեռուստաալիքի տվյալներով՝ ձերբակալվածներից երկուսը կասկածվում են անմիջականորեն թանգարանից նկարները գողանալու մեջ։
Հետաքննության վերաբերյալ Nice-Matin-ի հրապարակած տեղեկությունները վկայում են, որ ձերբակալվածները, ամենայն հավանականությամբ, կազմակերպված հանցավոր խմբավորման անդամներ են եղել և կատարել են տարբեր դերեր։ Նրանց թվում են նաև երկու անձինք, որոնք ենթադրաբար անմիջական մասնակցություն են ունեցել թանգարանի կողոպուտին։
Գողությունը տեղի է ունեցել սեպտեմբերի 8-ի վաղ առավոտյան։ Երկու հանցագործները կտրել են Կան սյուր Մերում գտնվող Ռենուարի թանգարանի տարածքը շրջապատող մետաղալարե ցանկապատը, այնուհետև կոտրել են պատուհաններն ու ներխուժել շենք։
Նկարները պատերից հանելու համար նրանք օգտագործել են էլեկտրական սղոց՝ կտրելով կտավներն ամրացնող հարմարանքները։
Հանցագործների սկզբնական նպատակը եղել է Ռենուարի չորս ստեղծագործությունների հափշտակությունը։ Դրանք են 1905 թվականի «Կոկոն կարդում է», 1910 թվականի «Մադամ Կոլոննա Ռոմանոյի դիմանկարը», 1895 թվականի «Մադամ Սթիվեն Պիշոնի դիմանկարը» և 1886 թվականի «Երիտասարդ կինը ջրհորի մոտ» կտավները։
Սակայն հետագայում պարզվել է, որ գողերը չեն կարողացել իրենց հետ տանել բոլոր չորս աշխատանքները։ Փախուստի ընթացքում նրանք թանգարանի այգում թողել են «Կոկոն կարդում է» և «Մադամ Սթիվեն Պիշոնի դիմանկարը» նկարները։
Գողության օրը Կան սյուր Մերի քաղաքապետ Բրիան Մասոնը լրագրողների հետ զրույցում գողացված ստեղծագործությունների ընդհանուր արժեքը գնահատել է մոտ 9 միլիոն եվրո կամ 10․5 միլիոն ամերիկյան դոլար։
Այդ գնահատականը ներկայացվել է այն ժամանակ, երբ ենթադրվել է, թե թանգարանից անհետացել է երեք կտավ։ Քաղաքապետը, սակայն, չի մանրամասնել, թե ինչ հաշվարկների կամ մասնագիտական գնահատումների հիման վրա է որոշվել այդ գումարը։
Թանգարանը բացվել է 1960 թվականին՝ այն կալվածքի տարածքում, որտեղ անվանի նկարիչն անցկացրել է իր կյանքի վերջին 11 տարին։
Հաստատության հավաքածուում ընդգրկված է Ռենուարի 12 գեղանկար, որոնք 1995 թվականին Փարիզի Օրսե թանգարանը փոխանցել է Կան սյուր Մերին։ Բացի գեղանկարներից, այստեղ պահպանվում են նաև արվեստագետի հեղինակած տասնյակ քանդակներ։
Կտավների գողությունից կարճ ժամանակ անց լրատվամիջոցներում տեղեկություններ են հայտնվել, որ հափշտակված աշխատանքներից մեկի՝ «Երիտասարդ կինը ջրհորի մոտ» ստեղծագործության նկատմամբ սեփականության պահանջ են ներկայացնում փարիզյան պատկերասրահի նախկին սեփականատեր Յադվիգա Զակի ժառանգները։
Յադվիգա Զակը զոհվել է 1944 թվականին Օսվենցիմի համակենտրոնացման ճամբարում։
ART News-ի տեղեկություններով՝ դեռևս մեկ տարի առաջ արվեստի ստեղծագործությունների վերադարձի և սեփականության իրավունքների վերականգնման հարցերով զբաղվող կանադական Mondex Corporation ընկերությունը դիմել է Ֆրանսիայի կառավարությանը՝ պահանջելով Ռենուարի տվյալ կտավը վերադարձնել Զակի ընտանիքին։
Պարբերականի ներկայացրած տեղեկությունների համաձայն՝ Յադվիգա Զակը 1928 թվականին Փարիզում հիմնել է Galerie Zak արվեստի պատկերասրահը, որտեղ ցուցադրել է ժամանակակից եվրոպացի և հարավամերիկացի նկարիչների աշխատանքները։
Նա ամուսնացած է եղել ռուս-լեհական ծագմամբ նկարիչ Եվգենի Զակի հետ։
1941 թվականին նացիստները բռնագրավել են Յադվիգա Զակի տունը, պատկերասրահը և նրան պատկանող արվեստի բոլոր ստեղծագործությունները։ Երեք տարի անց՝ 1944 թվականին, նա և որդին սպանվել են Օսվենցիմում։
Օրսե թանգարանի համադրող Պոլ Պերենը հաստատել է, որ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին «Երիտասարդ կինը ջրհորի մոտ» կտավը սեփականատերերից առգրավվել է գերմանական Otto կազմակերպության կողմից։
Այդ կազմակերպությունը զբաղվել է արվեստի ստեղծագործությունների ձեռքբերմամբ սև շուկայում։
«Երիտասարդ կինը ջրհորի մոտ» և «Մադամ Կոլոննա Ռոմանո» նկարներն ունեն MNR՝ Musees Nationaux Recuperation կարգավիճակ։
Այդ կարգավիճակը վերաբերում է այն մշակութային արժեքներին, որոնք Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին հափշտակվել են նացիստների կողմից, իսկ 1945 թվականից հետո վերադարձվել են Ֆրանսիա։
Վերջին ամիսներին եվրոպական թանգարաններում, այդ թվում՝ Ֆրանսիայի մշակութային հաստատություններում, գողությունների դեպքերը նկատելիորեն հաճախակի են դարձել։
Մասնավորապես, անցյալ տարվա հոկտեմբերին խոշոր կողոպուտ է իրականացվել Փարիզի Լուվրի թանգարանում։
Հանցագործներին ընդամենը յոթ րոպե է պահանջվել թանկարժեք զարդեր և ոսկերչական իրեր հափշտակելու համար։ Գողացված արժեքավոր առարկաների ընդհանուր գինը գնահատվել է 88 միլիոն եվրո։
Լուվրից թագավորական զարդերի հափշտակությունից մի քանի ժամ անց կողոպտվել է նաև Ֆրանսիայի հյուսիսարևելյան Լանգր քաղաքում գտնվող Maison des Lumières թանգարանը, որը նվիրված է փիլիսոփա Դենի Դիդրոյին։
Այդ հաստատությունից գողացվել են մոտ 2000 ոսկե և արծաթե մետաղադրամներ, որոնց ընդհանուր արժեքը կազմել է մոտ 104 հազար ամերիկյան դոլար։
Օգոստոսի վերջին խոշոր գողություն է արձանագրվել նաև Ավստրիայի մայրաքաղաքում։ Երկու հանցագործներ կոտրել են Վիեննայի կիրառական արվեստի թանգարանի՝ MAK-ի ապակե ցուցափեղկը և հափշտակել ադամանդներով զարդարված պլատինե վզնոց։ Նախնական գնահատականներով՝ այդ զարդի արժեքը գերազանցել է 4 միլիոն դոլարը։
2026 թվականի ամռան ընթացքում եվրոպական մի շարք այլ թանգարաններ նույնպես դարձել են աղմկահարույց կողոպուտների թիրախ։
Վիեննայի կիրառական արվեստի թանգարանում կատարված գողությունից մի քանի օր առաջ անհայտ անձինք ներխուժել են Իսպանիայի Ալիկանտե նահանգի Վիլենա քաղաքի հնագիտական թանգարան և հափշտակել այսպես կոչված «Վիլենայի գանձը»։
Խոսքը բրոնզի դարաշրջանին պատկանող թանկարժեք իրերի հավաքածուի մասին է, որի արժեքը գնահատվել է առնվազն 1,7 միլիոն եվրո։
Հանցագործներին հաջողվել է գործողությունն իրականացնել չորս րոպեից էլ կարճ ժամանակահատվածում։
Այս շաբաթ գողության հերթական դեպքն է գրանցվել Ֆրանսիայի Իսուար քաղաքի թանգարանում։ Այնտեղից հափշտակվել է Ժոզեֆ Ֆորեի «Ապոկալիպսիսի գիրքը» ստեղծագործության բրոնզե կազմը, որի հեղինակը հանրահայտ նկարիչ Սալվադոր Դալին է։ Հանցագործներին չի խոչընդոտել անգամ ցուցանմուշի զգալի ծանրությունը. դրա քաշը կազմել է մոտ 150 կիլոգրամ։
Եվրոպական մշակութային հաստատություններում արձանագրված գողությունների այս շարքը լուրջ մտահոգություններ է առաջացրել թանգարանների անվտանգության ապահովման արդյունավետության վերաբերյալ։
Եվրոպոլը նախկինում զգուշացրել է, որ թանգարանների դեմ իրականացվող հանցագործություններն աստիճանաբար ավելի վտանգավոր բնույթ են ստանում։
Կազմակերպության գնահատմամբ՝ գողությունները «գնալով ավելի ագրեսիվ բնույթ են ստանում՝ անցում կատարելով բռնի և ուժային մեթոդների»։ Եվրոպոլը նաև ընդգծել է, որ նման միտումը «կարող է վկայել նոր հանցավոր ցանցերի ներգրավվածության մասին»։
Արվեստի գործերի որոնման և գողությունների բացահայտման ոլորտում մասնագիտացած նիդերլանդցի հետախույզ Արթուր Բրանդը Լուվրի կողոպուտից հետո BBC-ին տված հարցազրույցում կանխատեսել է, որ այդքան հայտնի թանգարանից արժեքավոր ցուցանմուշների հափշտակությունը կարող է խթանել նմանատիպ հանցագործությունները նաև այլ հաստատություններում։
Նրա կարծիքով՝ Լուվրի նկատմամբ հաջողված հարձակումը կարող է օրինակ դառնալ աշխարհի տարբեր երկրներում գործող հանցագործների համար։
Անցյալ շաբաթ BBC-ի հետ հերթական զրույցում Բրանդը կրկին անդրադարձել է այդ վտանգին։
«Մենք նման դեպքեր ավելի շատ ենք տեսնելու, որովհետև եթե հաջողվում է կողոպտել Լուվրը, ապա ամբողջ աշխարհի գողերը, հետևելով դրան, սկզբում կասեն՝ «Վա՜յ», իսկ հետո կմտածեն՝ «Մի՞թե մենք էլ չունենք տեղական թանգարան, որտեղ ոսկի և արծաթ կա»»,– հայտարարել է նա։
Արթուր Բրանդի գնահատմամբ՝ Լուվրի կողոպուտին հաջորդած եվրոպական թանգարանների գողություններն արդեն իսկ նմանակման հետևանք են։ Նա այդ հանցագործությունները կապել է «նմանակող հանցագործների» գործունեության հետ՝ շեշտելով, որ ներկայում վտանգի տակ կարող են հայտնվել գրեթե բոլոր թանգարանները։