Հայաստանի էներգետիկ ինքնիշխանությունը, կամ անկախությունը «կլանելու» հաջորդ փուլը

Հայաստանի էներգետիկ ինքնիշխանությունը, կամ անկախությունը «կլանելու» հաջորդ փուլը

Հայաստանի էներգետիկ ինքնիշխանությունը, կամ անկախությունը «կլանելու» հաջորդ փուլը

Sputnik Արմենիա

Sputnik Արմենիայի սյունակագիր Արման Աբովյանը շեշտում է՝ երկիրը, որն ի վիճակի չէ երաշխավորել սեփական կարիքների համար էլեկտրաէներգիայի արտադրությունo … 14.09.2026, Sputnik Արմենիա

2026-09-14T23:29+0400

2026-09-14T23:29+0400

2026-09-14T23:29+0400

հեղինակներ

էներգետիկա

ատոմային էներգետիկա

հայաստան

ադրբեջան

թուրքիա

ռուսաստան

https://cdn.am.sputniknews.ru/img/360/74/3607410_0:55:1600:955_1920x0_80_0_0_8c9ed3b04accce9443a0a25779f594cb.jpg.webp

Դե ինչ, վերջին ամիսների իրադարձությունները ցույց են տալիս, որ Հայաստանի էներգետիկ անկախությունը շուտով կարող է դառնալ խիստ վիճելի կատեգորիա՝ մեր երկրի էներգետիկ անկախությունն ապահովելու իրական հնարավորությունների համատեքստում։Իսկ եթե լուրջ, ապա «դիվերսիֆիկացիա», «անցում կանաչին», «նոր տեխնոլոգիաներ», «արդիականացում» և «տարածաշրջանային ինտեգրում» գեղեցիկ բառերից աստիճանաբար ուրվագծվում է շատ ավելի լուրջ հեռանկար՝ Հայաստանը փորձում են զրկել էներգետիկ ինքնիշխանությունից։Եվ այստեղ խոսքը միայն տնտեսության մասին չէ։Բոլորին է հայտնի, որ էներգահամակարգի նկատմամբ վերահսկողությունը՝ դա վերահսկողությունն է ցանկացած երկրի տնտեսական և պետական անկախության առանցքային հիմքերից մեկի նկատմամբ։Ի վերջո, մի երկիր, որն ի վիճակի չէ ինքնուրույն երաշխավորել, անկախ քաղաքական իրավիճակից, սեփական էներգետիկայի արտադրությունը կամ էլեկտրաէներգիայի և վառելիքի մատակարարումները, անխուսափելիորեն կախվածություն է ձեռք բերում նրանցից, ովքեր վերահսկում են իր էներգետիկ հոսքերը։Հենց այդ պատճառով էլ այսօր տեղի ունեցող գործընթացները պետք է դիտարկել շատ ավելի լայն համատեքստում, քան առանձին համաձայնագրերը, էլեկտրահաղորդման գծերի նախագծերը կամ թշնամական պետությունների էներգահամակարգերի հետ «ինտեգրման» մասին խոսակցությունները։Այստեղ երկու հիմնական վտանգ կա։Առաջինը Ռուսաստանի հետ Հայաստանի էներգետիկ փոխկապակցվածության խզումն է։Ռուսական գազը, գործող էներգետիկ ենթակառուցվածքը և «Ռոսատոմի» մասնակցությունը հայկական ատոմային էներգետիկայի սպասարկմանը տարիներ շարունակ ձևավորել են երկրի էներգետիկ կայունության հիմքը:Այսօր այս մոդելը հետևողականորեն փորձում են ներկայացնել որպես անցյալի մնացուկ, որը պետք է փոխարինել «եվրոպական չափանիշներով», այլընտրանքային մատակարարներով և Թուրքիայի ու Ադրբեջանի հետ նոր ենթակառուցվածքային կապերով։Այնինչ դիվերսիֆիկացիան իմաստ ունի, երբ այն ընդլայնում է տարբերակների քանակը, այլ ոչ թե երբ մի մատակարար պարզապես փոխարինվում է մյուսով:Եթե «դիվերսիֆիկացիայի» արդյունքում Հայաստանը կորցնում է ռուսական ուղղությունը, բայց կրիտիկական կախվածություն է ստանում այլ արտաքին խաղացողներից, դա արդեն դիվերսիֆիկացիա չէ։ Դա թշնամական քաղաքական սուբյեկտներից կախվածության ձևավորում է։Երկրորդ վտանգը Ադրբեջանից Հայաստանի էներգետիկ կախվածության ձևավորումն է։Եվ ահա այստեղ հատկապես հետաքրքիր է էներգահամակարգերի միավորման մասին հարցը։Օգոստոսի 25-ին Բերձորում Հայաստանի և Ադրբեջանի ներկայացուցիչները քննարկել են էլեկտրաէներգիայի հնարավոր փոխադարձ մատակարարումները և սահմանին էներգետիկ ենթակառուցվածքների միացումը: Առաջին հայացքից ամեն ինչ միանգամայն ռացիոնալ է թվում՝ էլեկտրաէներգիայի տարածաշրջանային առևտուր, փոխադարձ մատակարարումներ, ենթակառուցվածքների ինտեգրում։Հատկապես, եթե միաժամանակ քննարկվում է Հայկական ԱԷԿ-ի ճակատագիրը։ Չէ՞ որ քանի դեռ ատոմակայանը շարունակում է աշխատել, Հայաստանը պահպանում է բազային էներգաարտադրության սեփական հզոր աղբյուրը։ Բայց եթե ատոմակայանը փակվի, էլեկտրաէներգիայի ներմուծման պահանջը կտրուկ կմեծանա։Առավել ևս, որ «ամերիկյան մոդուլային կայանների» մասին բոլոր խոսակցությունները նման են միֆի՝ աշխարհաքաղաքական խեղաթյուրմամբ։Ապա առաջանում է հիմնական հարցը՝ ո՞վ է վերահսկելու այդ էներգիայի աղբյուրը:Եթե դրա պատասխանը՝ Թուրքիան և Ադրբեջանն է, ապա խոսքն արդեն էլեկտրաէներգիայի պարզ առևտրի մասին չէ։ Խոսքը այն երկրներից համակարգային կախվածության ստեղծման մասին է, որոնք Հայաստանը դիտարկում են որպես, այսպես կոչված, «Արևմտյան Ադրբեջանի» անվան տակ պոտենցիալ կլանման տարածք։ Հատկապես վտանգավոր է այն, որ էներգետիկ կապերը ունեն անայլընտրանք ենթակառուցվածքային կախվածության փոխակերպվելու հատկություն։Այդ իսկ պատճառով Հայաստանի հնարավոր միացումը Թուրքիայի և Ադրբեջանի էներգետիկ համակարգերին ընդհանուր աշխարհաքաղաքական պատկերից կտրված չի կարելի դիտարկել։Եվ նորից. սկզբում քանդվում է կապերի նախկին համակարգը։ Այնուհետև ստեղծվում է նոր ենթակառուցվածք։ Հետո կախվածություն է առաջանում նոր կենտրոններից։ Իսկ դրանից հետո քաղաքական ինքնուրույնությունը դառնում է ավելի ու ավելի ձևական։ Սա է այն ամենը, ինչը կարելի է անվանել Հայաստանի ռազմավարական «կլանում»։

ադրբեջան

թուրքիա