Գույքահարկի հաշվարկման ժամանակ թոշակառուների համար նախատեսված արտոնությունների համատեքստում բնակելի տարածքի մակերեսից որոշակի քառակուսի մետր նվազեցնելու մոտեցումը հաճախ կիրառվող սոցիալական մեխանիզմ է։
Եթե դիտարկում ենք ըստ 1 թոշակառուի հաշվարկով 30 քմ նվազեցման մոդելի, ապա հաշվարկային տրամաբանությունը հետևյալն է.
* Արտոնության կիրառումը. Տան/բնակարանի ընդհանուր մակերեսից (օրինակ՝ 80 քմ) հանվում է 30 քմ նվազեցվող շեմը։
* Հարկվող բազա. Գույքահարկը հաշվարկվում է միայն մնացած տարածքի (տվյալ դեպքում՝ 50 քմ) կադաստրային արժեքի հիման վրա։
* Բազմաթիվ թոշակառուների դեպքում. Եթե տանը բնակվում է մեկից ավելի թոշակառու, նվազեցումը կարող է հաշվարկվել յուրաքանչյուրի համար (օրինակ՝ 2 թոշակառուի դեպքում՝ 60 քմ)՝ ընդհուպ մինչև հարկման բազայի ամբողջական զրոյացում։
Գործող օրենսդրական համատեքստ.
ՀՀ Հարկային օրենսգրքի ներկայիս կարգավորումներով գույքահարկի հաշվարկը հիմնված է անշարժ գույքի շուկայականին մոտարկված կադաստրային արժեքի և առաջադիմական (պրոգրեսիվ) դրույքաչափերի վրա։
Տեղական ինքնակառավարման մարմիններն (համայնքները) ունեն օրենքով սահմանված լիազորություններ՝ համայնքի ավագանու որոշմամբ առանձին սոցիալական խմբերի (այդ թվում՝ կենսաթոշակառուներին) տրամադրելու գույքահարկի արտոնություններ (հարկի լրիվ կամ մասնակի ազատում):