Բջջային հեռախոսների IMEI կոդերի պետական գրանցման համակարգը ներդնելուց առաջ պետք է իրականացնել շուկայի կառուցվածքի համակողմանի վերլուծություն, հայտարարել է «Ամերիա» կառավարման խորհրդատվության ծառայության ղեկավար Տիգրան Ջրբաշյանը
ԵՐԵՎԱՆ, 30 հունիսի․/ԱՌԿԱ/․ Բջջային հեռախոսների IMEI կոդերի պետական գրանցման համակարգը ներդնելուց առաջ պետք է իրականացնել շուկայի կառուցվածքի համակողմանի վերլուծություն, հայտարարել է «Ամերիա» կառավարման խորհրդատվության ծառայության ղեկավար Տիգրան Ջրբաշյանը։
IMEI կարգավորումների օրինագծի քննարկմանը նվիրված իր հրապարակման մեջ նա նշել է, որ ցանկացած նոր կարգավորում պետք է հիմնված լինի հրապարակային, հիմնավորված և ապացույցների վրա հիմնված վերլուծության վրա։
Նրա խոսքով, առանցքային հարցն այն է, թե պետություն կոնկրետ ինչ շուկա է մտադիր կարգավորել։
Ջրբաշյանը հիշեցրել է, որ վերջին երեք տարիների ընթացքում Հայաստանի բջջային հեռախոսների շուկայի կառուցվածքը զգալիորեն փոխվել է։ 2024 թվականին, ըստ Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության (WTO) պաշտոնական տվյալների, սմարթֆոնների ներմուծումը կազմել է շուրջ 760 մլն ԱՄՆ դոլար, ինչը կազմում է Հայաստանի ընդհանուր ներմուծման 4.5%-ը, իսկ արտահանումը՝ շուրջ 675 մլն ԱՄՆ դոլար, կամ ընդհանուր արտահանման 5.2%-ը։
«Այս թվերը ցույց են տալիս, որ ներմուծման և արտահանման ծավալներն այսօր արդեն համադրելի են, ինչը վկայում է շուկայի կառուցվածքի էական փոփոխության մասին», – նշել է փորձագետը։
Նրա խոսքով, անկախ նրանից, թե նման կառուցվածքը որքանով է ցանկալի կամ երկարաժամկետ կայուն, պետական կարգավորումը պետք է հիմնված լինի ոչ թե ցանկալի, այլ իրական շուկայի կառուցվածքի վրա։
Այս կապակցությամբ Ջրբաշյանը հարցադրում է անում, թե արդյո՞ք մինչև IMEI-ների պետական գրանցման համակարգի ներդրման մասին օրինագիծը մշակելը իրականացվել է շուկայի կառուցվածքի համապարփակ վերլուծություն։ Մասնավորապես՝ ներմուծվող հեռախոսների ո՞ր մասն է նախատեսված Հայաստանի ներքին շուկայի համար, ո՞ր մասն է նախատեսված հետագա արտահանման կամ վերաարտահանման համար, և ինչպե՞ս է առաջարկվող կարգավորումը տարբերակելու այս երկու սկզբունքորեն տարբեր ապրանքային հոսքերը։
Բացի այդ, փորձագետը հարցադրում է անում, թե ինչպե՞ս է գնահատվել առաջարկվող կարգավորման արդյունավետությունը մի շուկայի պայմաններում, որի կառուցվածքը վերջին տարիներին էապես փոխվել է։
Ջրբաշյանի խոսքով, ժամանակակից կարգավորող քաղաքականության հիմնարար սկզբունքներից մեկն այն է, որ լավ կարգավորումը սկսվում է ոչ թե կարգավորման գործիքի ընտրությունից, այլ կարգավորվող շուկայի կառուցվածքի և կարգավորման ենթակա խնդրի ապացույցների վրա հիմնված համապարփակ վերլուծությունից։
«Հետևաբար, եթե նման վերլուծություն և Կարգավորման ազդեցության գնահատում (Regulatory Impact Assessment – RIA) իրականացվել են, դրանց հրապարակումը միայն կնպաստի մասնագիտական քննարկմանը և կուժեղացնի առաջարկվող կարգավորման հիմնավորվածությունը», – նշել է փորձագետը։
Օրինագծի մասին
Հայաստանի կառավարության կողմից հունիսի 26-ին ընդունված «Էլեկտրոնային հաղորդակցության մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին օրինագիծը նախատեսում է բջջային օպերատորների կողմից IMEI կոդերի պարտադիր ստուգում կապի ծառայություններ մատուցելիս։
Համաձայն նախագծի՝ քաղաքացին, ով Հայաստան է ներմուծում 2025-2026 թթ. արտադրության բջջային հեռախոս, պետք է գրանցի սարքը՝ վճարելով պետական տուրք 3 հազար դրամի չափով։ Ավելի հին հեռախոսների գրանցումը կիրականացվի անվճար։
Ընդ որում, մեկ տարվա ընթացքում լրացուցիչ հեռախոսներ ներմուծելու համար նախատեսվում է բարձրացված տուրք՝ 100 հազար դրամ 2026 թվականի արտադրության սարքի համար և 20 հազար դրամ՝ 2025 թվականին արտադրված հեռախոսի համար։