Քաղաքագետ Արմեն Հովասափյանը գրում է․
Վերջին շրջանի քաղաքական զարգացումները ցույց են տալիս, որ Նիկոլ Փաշինյանը փաստացի մտել է «վա բանկի» փուլ։ Սակայն կարևոր է հասկանալ՝ սա ուժի, թե՞ վախի դրսևորում է։ Իրականում՝ երկրորդը։
Իշխանության գործողությունների խառնիխուռն, երբեմն իրար հակասող բնույթը վկայում է ոչ թե վստահ կառավարման, այլ ներքին տագնապի մասին։ Արտաքուստ կառուցվող «ամեն ինչ վերահսկելի է» պատկերը ավելի շատ պաշտպանական մեխանիզմ է, քան իրական վիճակի արտացոլում։ Այդ դիմակի տակ տեսանելի են վախեր, որոնք աստիճանաբար դառնում են քաղաքական վարքագծի հիմնական շարժիչը։
Այդ վախերից ամենակարևորը կապված է առաջիկա ընտրությունների անկանխատեսելիության հետ։
Փաշինյանի իշխանությունը երկար ժամանակ սնվել է «ժողովրդի բացարձակ աջակցության» միֆով։ Սակայն այսօր այդ միֆը ճաքեր է տալիս։ Իշխանությունն արդեն չի վստահում, որ ընտրական գործընթացը կարող է վերահսկելի մնալ միայն քարոզչությամբ կամ վարչական ռեսուրսով։ Եվ հենց այստեղ է առաջանում հիմնական վախը՝ անակնկալ արդյունքի հնարավորությունը։
Այս վախը հատկապես ուժեղանում է մեկ գործոնից՝ մեծ մասնակցությունից։
Փաշինյանի համար ամենահարմար ընտրական սցենարը միշտ եղել է ցածր մասնակցությունը, երբ ակտիվ է միայն իր վերահսկելի ընտրազանգվածը, իսկ դժգոհ, բայց պասիվ զանգվածը մնում է տանը։ Սակայն բարձր մասնակցությունը կոտրում է այս մոդելը։ Այն բերում է ընտրական դաշտ նոր ընտրողներ, որոնք դուրս են իշխանության վերահսկելի նարատիվներից և կարող են ձևավորել բոլորովին այլ արդյունք։
Այստեղ է, որ «վա բանկի» քաղաքականությունը դառնում է հասկանալի։
Իշխանությունը փորձում է միաժամանակ մի քանի խնդիր լուծել՝
մեկ կողմից՝ ցուցադրական գործողություններով վախեցնել և սաստել պոտենցիալ ակտիվ հատվածներին,
մյուս կողմից՝ տեղեկատվական աղմուկով և թեմաների արհեստական բազմացմամբ ապակենտրոնացնել հանրային ուշադրությունը,
երրորդ կողմից՝ ստեղծել անընդհատ լարվածության մթնոլորտ, որպեսզի ընտրողը հոգեբանական առումով հեռու մնա ակտիվ մասնակցությունից։
Վերջին միջադեպերը, այդ թվում՝ կանանց ձերբակալության պատմությունը, հենց այս տրամաբանության մեջ են։ Այստեղ գործ ունենք ոչ միայն իրավական գործընթացի, այլև սիմվոլիկ ազդակների հետ։ Երբ նման դեպքերը դառնում են հանրային տեսարան, դրանց նպատակը միայն կոնկրետ անձանց հետ կապված հարցը չէ։ Դրանք ուղերձ են՝ ուղղված ավելի լայն լսարանի։
Այդ ուղերձը պարզ է՝ «ակտիվությունը կարող է ունենալ հետևանքներ»։
Իշխանության ներկայացրած հիմնավորումները, ինչպես օրինակ բարեգործական գործունեության սահմանափակման թեման, ավելի շատ ծխածածկույթ են։ Դրանք չեն բացատրում գործողությունների իրական շարժառիթը, այլ ծառայում են որպես ֆորմալ հիմնավորում՝ արդեն կայացված քաղաքական որոշումների համար։ Սա էլ է խոսում երկակի ստանդարտների մասին, երբ իրավականությունը դառնում է գործիք, ոչ թե սկզբունք։
Միաժամանակ, իշխանական թիմի վարքագիծը ևս արտացոլում է նույն վախերը։ Երբ Փաշինյանը բարձրացնում է որևէ թեմա, ամբողջ թիմը միաժամանակ արձագանքում է՝ առանց բովանդակային խորացման։ Սա ոչ թե համակարգված քաղաքական աշխատանքի, այլ կենտրոնացված նյարդային ռեակցիայի նշան է։ Այդ «օրկեստրը» ավելի շատ արձագանքում է վախին, քան գործում է հաշվարկով։
Արդյունքում ձևավորվում է մի պատկեր, որտեղ իշխանությունը փորձում է պահպանել վերահսկողության պատրանքը, բայց իրականում շարժվում է ռեակտիվ ռեժիմով՝ արձագանքելով իր իսկ վախերին։
Ամփոփելով՝ կարելի է արձանագրել, որ Փաշինյանի «վա բանկի» քաղաքականությունը ուժի ցուցադրություն չէ։ Այն վախի ինստիտուցիոնալացում է։
Վախ՝
անկանխատեսելի ընտրական արդյունքից,
վախ՝ վերահսկողությունից դուրս եկող հասարակական տրամադրություններից,
և ամենակարևորը՝ վախ մեծ մասնակցությունից, որը կարող է կոտրել տարիներով կառուցված քաղաքական հաշվարկները։
Երբ իշխանությունը սկսում է վախենալ մասնակցությունից, դա արդեն խոսում է ոչ միայն քաղաքական ճգնաժամի, այլև լեգիտիմության խորքային խնդրի մասին։ Իսկ նման իրավիճակներում «անակնկալ արդյունքը» դադարում է լինել սցենարներից մեկը և վերածվում է լիովին իրատեսական հեռանկարի։