Եթե մեզ շրջապատող աշխարհը փոխվում է ամեն օր, ապա թվային միջավայրում այդ փոփոխությունները տեղի են ունենում գրեթե կրկնակի արագությամբ։ Այս պայմաններում թվային ոլորտում գործող ընկերություններն անընդհատ բախվում են նոր իրականության, որը պահանջում է ընդունել խաղի «նոր կանոններն» ու գործել ըստ այդմ։
Թվային գովազդի ոլորտում գործող Media Systems գովազդային ընկերությունը գոյության 13 տարվա ընթացքում անցել է զարգացման եւ փոփոխությունների երկար ճանապարհ՝ ձեւավորելով սեփական «բալանսը»։
Այսօր, գտնվելով Հայաստանում, ընկերության ծառայությունները հասանելի են աշխարհի տարբեր անկյուններում՝ Լատինական Ամերիկայից մինչեւ Աֆրիկա։
Banks.am-ի հետ զրույցում Media Systems-ի գործադիր տնօրեն Յանա Յանիկյանը պատմել է ոլորտում տեղի ունեցող փոփոխությունների եւ դրանց վրա արհեստական բանականության ազդեցության մասին, անդրադարձել YouTube-ի մոնետիզացիայի վերագործարկմանն ու կիսվել՝ ինչպես չկորցնել մարդուն եւ նրա ներդրած էմոցիան գովազդի ոլորտում։
– Ինչպե՞ս են ժամանակակից աշխարհում արդյունավետ ղեկավարում գովազդային գործակալությունները։ Որքանո՞վ է փոխվել աշխատանքի կազմակերպման ձեւաչափը վերջին տարիներին։
– Գովազդի ոլորտն իսկապես շատ դինամիկ է: Լինում է շրջան, երբ թվում է՝ գտել եւ ստեղծել ես աշխատանքի կազմակերպման կատարյալ մոդել, բայց անցնում է որոշ ժամանակ ու գիտակցում ես՝ իրավիճակը փոխվել է, եւ ընկերությունը եւս փոփոխությունների կարիք ունի։
Մեր ոլորտը չափազանց զգայուն է արտաքին աշխարհի ազդակների նկատմամբ: Այն կլանում է ցանկացած, թեկուզ՝ շատ փոքր թվացող փոփոխություն: Եթե ինքդ էլ չկարողանաս արագ վերափոխվել, դաշտից «դուրս կմնաս»։
Յանա Յանիկյանը
Լուսանկարը՝ Մեդիամաքս
Media Systems-ն աշխատանքի կազմակերպման տարբեր փուլեր է անցել: Ունեցել ենք շրջան, երբ աշխատանքի ասոցիատիվ հիմքում մարդիկ էին, անհատները: Սա, իհարկե, համապատասխանում էր այդ շրջանում շուկայի պահանջներին․ ոլորտը «խոսում էր» անուններով, դեմքերով եւ շատ անձնավորված էր:
Վերջին մեկ տարում գնացել ենք մեզ համար շատ կարեւոր փոփոխության՝ ընտրելով աշխատանքի ճիշտ, համակարգային բաշխումը: Սա հիանալի որոշում էր, որի արդյունավետությունը զգում ենք ամեն օր։ Այս դեպքում կարեւոր է աշխատանքի գրագետ կազմակերպումը, ճիշտ դերաբաժանումներն ու առհասարակ՝ աշխատանքը, որը կախված չէ միայն անձանցից, այլ հիմնված է գրագետ ձեւավորած պրոցեսինգի վրա: Բնականաբար, այն եւս ստեղծում ու իրականացնում են մարդիկ, ոչ մի կերպ չեմ ցանկանում անտեսել մարդկային գործոնի կարեւորությունը, բայց գրագետ պրոցեսինգը քեզ փրկում է բազմաթիվ իրավիճակներում:
Ընկերությունը միշտ պետք է պատրաստ լինի «իսկ եթե՞…» իրավիճակներին: Ընդ որում, սա ասելով նկատի չունեմ բացասական սցենարները․ իսկ եթե՞․․․ մարդը պետք է բացակայի, քանի որ մայրական արձակուրդում է կամ՝ վերջապես որոշել է մեկնել այդքան երազած երկարատեւ ճամփորդության։ Համակարգը պետք է կարողանա գործել նաեւ առանց նրա։
Երբ նոր ես ղեկավարում ընկերությունը, քեզ կարող է անգամ «շոյել», որ անփոխարինելի ես։ Առավել հմտանալուց հետո գիտակցում ես՝ ղեկավարի համար ամենամեծ հաճոյախոսությունն է, երբ առանց իր ներկայության էլ ընկերությունը շարունակում է կայուն աշխատել:
– Հայաստանյան եւ համաշխարհային փորձն այս առումով տարբերվո՞ւմ է:
– Չհետեւել համաշխարհային փորձին հատկապես՝ մեր ոլորտում, պարզապես անհնար է: Չես կարող ապրել եւ գործել քո փակ շրջանակում:
Media Systems-ում մշտապես հետեւում ենք թե՛ գլոբալ գովազդային դաշտում, թե՛ գովազդային գործակալությունների աշխատանքի կազմակերպման ոլորտում առկա միտումներին: Եթե նույնիսկ չհետեւենք, միեւնույն է՝ դրանք որոշ ժամանակ անց ներթափանցելու են նաեւ մեր տարածաշրջան:
Լուսանկարը՝ Մեդիամաքս
Ամբողջ աշխարհում, ինչպես եւ արդեն Հայաստանում, տարեցտարի ավելի նկատելի է դառնում արհեստական բանականության ազդեցությունը: Ընդ որում՝ երբ գործիքը նոր էր, դրա կիրառումն ընկերության համար համարվում էր մրցակցային առավելություն: Հիմա ԱԲ գործիքներին տիրապետելու հմտությամբ որեւէ մեկին չես զարմացնի: Ընդ որում՝ այսօր դրանք կարեւոր են ոչ թե աշխատանքի յուրահատուկ որակ ստանալու, այլ՝ այն օպտիմալացնելու, արագացնելու համար:
Աշխարհը հասել է մի կետի, երբ փորձում է գտնել ելքեր՝ ինչպես արհեստական բանականության զարգացմանը զուգահեռ՝ չկորցնել մարդուն։ Շատ ոլորտներում արդեն իսկ նկատելի են լուրջ կրճատումներ։
Media Systems-ում այս մարտահրավերին դիմակայելու համար փորձում ենք անել այնպես, որ թիմում բոլորն ունենան ճկուն հմտություններ օգտվելու ԱԲ գործիքներից։ Այս դեպքում այն կդառնա աջակից, կօգնի մարդուն, ոչ թե կփոխարինի։ Առաջին հայացքից կարող է թվալ՝ «սովորելու ի՞նչ կա որ», բայց արհեստական բանականությունն աշխատանքում ճիշտ եւ արդյունավետ ներառելու համար պետք են լուրջ հմտություններ։
– Ի վերջո, արհեստական բանականությունը մարտահրավե՞ր է, թե՞ աջակցող գործիք:
– Սա անվերջ քննարկվող հարց է: Ինչպես եմ ես տեսնում իրավիճակը․ սխալ օգտագործման դեպքում արհեստական բանականությունը մարտահրավեր է, իսկ ճիշտ կիրառման դեպքում՝ բազմաթիվ նոր ու հետաքրքիր հնարավորություններ ստեղծող գործիք։
Յանա Յանիկյանը եւ Media Systems-ի բիզնեսի զարգացման տնօրեն Բելլա Կարապետյանը
Լուսանկարը՝ Մեդիամաքս
Երբ ԱԲ-ն նոր էր հայաստանյան շուկայի համար, մշտապես լուրջ մոնիթորինգ էի իրականացնում՝ հասկանալու՝ ինչպես են մեր տարբեր թիմերի անդամները կիրառում այն։ Եղել են դեպքեր, երբ անձամբ զրուցել եմ աշխատակիցների հետ, քանի որ նկատում էի արհեստական բանականության չարաշահում։ Սա, կարծում եմ, բնական էր․ նորությունները միշտ գրավիչ են։
Այսօր մեր թիմում ԱԲ գործիքներն ակտիվ կիրառվում են աշխատանքի որոշ փուլեր արագացնելու համար, բայց ոչ երբեք մարդուն փոխարինելու։ Հաճախ ասում եմ՝ ԱԲ-ն «brainstorming»-ի շատ լավ տարբերակ կարող է լինել, հուշել նոր մտքեր, ուղղություններ, մոտեցումներ։ Այո՛, ԱԲ-ն կարող է ստեղծել գրեթե կատարյալ տեսապատկեր, բայց դրանում չի լինի էմոցիա։ Իսկ էմոցիան, առավել եւս՝ մեր ոլորտում, շարունակում է լինել գլխավոր շարժիչ ուժ։ Այսպիսով, մարդը ոչ թե պետք է հեռանա, այլ դառնա ավելի ճկուն մասնագետ՝ ԱԲ գործիքները կիրառելով ի նպաստ։
– Իսկ ինչո՞ւ է կարեւոր էմոցիան:
– Այստեղ կարելի է հղում անել տեսությանը եւ գովազդի ազդեցություններին: Դրանք բաժանվում են երկու մասի՝ ռացիոնալ եւ աֆեկտիվ։ Առաջինի դեպքում մարդուն բացատրում ես՝ որն է իր օգուտը, երկրորդի դեպքում գովազդն աշխատում է էմոցիաների, ասոցիացիաների դաշտում։
Սրանով է պայմանավորված, որ գովազդում երեխաների, տարեցների, կենդանիների ներառումը, անկախ դաշտում տեղի ունեցող փոփոխություններից, հաջողության անփոփոխ երաշխիք է։
Կատարյալ է, եթե տեսողական բովանդակությամբ կարողանում ես առաջացնել էմոցիաներ, եւ դրան զուգահեռ բերել նաեւ ռացիոնալ հիմնավորում:
Ընդ որում՝ էմոցիաները միշտ չէ, որ պետք է դրդեն գործողության։ Առավել կարեւոր է, որ դրանք ձեւավորեն երկարատեւ, ասոցիացիատիվ կապի զգացողություն տվյալ բրենդի հետ: Գովազդը կարող է աշխատել ի օգուտ մեկանգամյա գնման, բայց կարող է ստեղծել նաեւ ամուր կապ այս կամ այն բրենդի հետ։
– Նշեցիք, որ մշտապես հետեւում եք համաշխարհային միտումներին, իսկ ո՞ր տարածաշրջաններում եւ ո՞ր ոլորտներում է այսօր գործում Media Systems-ը։
– Մենք լուրջ գործունեություն ենք ծավալում ոչ միայն Հայաստանում, այլեւ՝ միջազգային շուկայում: Ունեցել ենք տարբեր երկրներում մասնաճյուղեր բացելու փորձ, սակայն երկար ուսումնասիրություններից եւ փորձարկումներից հետո ընտրել ենք մեզ համար առավել արդյունավետ մոդելը։
Այսօր Media Systems-ը ֆիզիկապես տեղակայված է Հայաստանում, սակայն, որպես թվային գովազդային գործակալություն, գործում է առանց աշխարհագրական սահմանափակումների։ Այս պահին ունենք ընթացիկ նախագծեր Լատինական Ամերիկայում, Եվրոպայում, Աֆրիկայում եւ այլ տարածաշրջաններում։ Սա յուրահատուկ հնարավորություն է՝ լինելով Հայաստանում, միաժամանակ մասնակցել գլոբալ գործընթացների։
Այս որոշումը մեզ համար եղել է եւ՛ ռացիոնալ, եւ՛ էմոցիոնալ։ Ռացիոնալ, որովհետեւ փորձի արդյունքում հասկացել ենք՝ մեկ վայրում կենտրոնացած թիմով աշխատանքը մեզ համար ամենաարդյունավետ մոդելն է։ Իսկ էմոցիոնալ առումով զգում ես, որ շատ ավելի կարեւոր բան ես անում, երբ անում ես դա քո երկրում: Սա ամրապնդում է վստահությունը, որ ճիշտ ճանապարհին ենք։
– Ըստ Ձեզ, որո՞նք են հայաստանյան գովազդային շուկայի ամենացավոտ կետերը:
– Այսօր գովազդային բյուջեների մեծ մասն ուղղվում է միջազգային հարթակներին։ Մի կողմից սա դրական է, քանի որ հնարավորություն է տալիս ներգրավել նոր տեխնոլոգիաներ եւ օգտվել ժամանակակից գործիքներից։ Մյուս կողմից կցանկանայի, որ տեղական մեդիայի մոնետիզացիան նույնպես զարգանար ավելի լայն մասշտաբներով։
Մենք, իհարկե, գործում ենք թվային գովազդի ոլորտում եւ պարտավոր ենք գլոբալ մտածել, բայց միաժամանակ շատ կարեւոր է, որ հայկական մեդիաները լինեն ֆինանսապես կայուն։ Եթե ակնկալում ենք բարձրորակ բովանդակություն, պետք է նաեւ հասկանանք՝ ինչպես այն արդյունավետ մոնետիզացնել։
Կցանկանայի նաեւ, որ մեր ոլորտը լիներ առավել բազմազան եւ տարբերվող։ Այնուամենայնիվ, առաջընթացն ակնհայտ է․ եթե համեմատենք 5 տարի առաջվա եւ այսօրվա գովազդային դաշտը, փոփոխությունները շատ տեսանելի են։
Կարծում եմ՝ մեզնից յուրաքանչյուրը պետք է գիտակցի իր դերը ոլորտի զարգացման մեջ։ Անձամբ ես, հիմնական գործունեությանս զուգահեռ, նաեւ դասավանդում եմ, քանի որ շուկան ունի նոր եւ որակյալ մասնագետների կարիք։ Միայն բողոքելով արդյունքի չենք հասնի։ Կարող է ծեծված հնչել, բայց կարեւոր է լինել այն փոփոխությունը, որը ցանկանում ենք տեսնել, պետք է մասնակցել այդ փոփոխությանը։
– Այսօր ինչպես աշխարհում, այնպես էլ՝ Հայաստանում, արագ զարգանում է բլոգինգի, ինֆլյուենսինգի դաշտը։ Սա կարո՞ղ է մարտահրավեր լինել գովազդային գործակալությունների համար։
– Շատերի մոտ կա թյուր պատկերացում, թե գովազդային գործակալությունները մրցակցում են ինֆլյուենսերների հետ։ Իրականում մենք համագործակցում ենք։ Media Systems-ը մատուցում է բազմազան ծառայություններ, որոնցից մեկը ինֆլյուենսեր մարքեթինգն է։
Կարծում եմ՝ նույն տրամաբանությամբ պետք է առաջնորդվեն նաեւ մյուս գործակալությունները՝ ինֆլյուենսինգը դիտարկելով ոչ թե որպես սպառնալիք, այլ որպես հնարավորություն՝ առավել բազմաշերտ եւ արդյունավետ դարձնելու սեփական ծառայությունները։
Պարզապես պետք է հասկանալ՝ ինչպես ցանկացած ոլորտում, այնպես էլ բլոգինգի եւ ինֆլյուենսինգի դաշտում կան եւ՛ բարձրորակ բովանդակություն ստեղծողներ, եւ՛ ոչ այնքան։
– Վերջին շրջանում Հայաստանում կրկին ակտիվացել է YouTube-ի մոնետիզացիան։ Այն արդեն ունի՞ իրական ազդեցություն գովազդային շուկայի վրա, եւ ի՞նչ կարող ենք ակնկալել։
– Այո՛, YouTube-ի մոնետիզացիան երկար ժամանակ հասանելի չէր Հայաստանում, եւ այդ ընթացքում դրա նկատմամբ հետաքրքրությունն աճում էր, կարելի է ասել, ձնագնդի էֆեկտով։ Լիովին ընդունելով դրա կարեւորությունն ու արդյունավետությունը՝ միեւնույն ժամանակ, կարծում եմ, որ մոնետիզացիայի շուրջ ձեւավորված «աղմուկը» մի քիչ չափազանցված է։ Սա բնական է․ երբ որեւէ գործիք երկար ժամանակ անհասանելի է, դրա վերագործարկումը մեծ սպասումներ է ձեւավորում։
Մոնետիզացիան պետք է դիտարկել երկու տեսանկյունից՝ բովանդակություն ստեղծողների եւ գովազդատուների։ Ստեղծողների համար սա իսկապես մեծ հնարավորություն է, քանի որ նախկինում նրանք իրենց բովանդակությունից ուղղակի եկամուտ չէին ստանում, իսկ այժմ ունեն այդ հնարավորությունը։ Այնուամենայնիվ, Հայաստանում այս համակարգը դեռ թեստավորման փուլում է։
Գովազդատուների տեսանկյունից YouTube-ի մոնետիզացիան կարող է դառնալ շուկան ակտիվացնող կարեւոր գործիք։ Այն ունի պարզ մեխանիզմներ եւ հնարավորություն է տալիս արդյունավետ կերպով հասնել թիրախային լսարանին։ Այս պահին մեր երկրում հիմնականում տեսնում ենք արտասահմանյան գովազդներ, սակայն ժամանակի ընթացքում իրավիճակը կփոխվի, եւ տեղական գովազդի ծավալը կաճի։
Ընդհանուր առմամբ, գործիքն իսկապես արդյունավետ է, պարզապես կարեւոր է, որ դրա շուրջ ձեւավորված չափազանց բարձր սպասումները չբերեն հիասթափության ու չստվերեն գովազդի այլ գործիքների դերը։
– Ի վերջո, ինչպե՞ս է այսօր Media Systems-ն իրեն «զգում» այս արագ փոփոխվող իրականությունում։
– Մենք երկար ճանապարհ ենք անցել՝ մշտապես փորձարկելով նոր մոտեցումներ եւ չվախենալով փոփոխություններից։ Մուտք ենք գործել տարբեր շուկաներ, ունեցել ենք ձախողումներ, որոնց մասին այսօր շատերը խուսափում են խոսել։
Մեր դեպքում հենց այս փորձն է եղել առավել ուսուցողական։ Բիզնեսն էլ կյանքի նման է, որում լինում են թե՛ մեծ հաջողություններ, թե՛ ձախողումներ։ Կարեւոր է՝ ինչպես ես վերաբերվում դրանց․ կարող ես հիասթափվել ու թողնել սկսածդ, կամ հետեւություններ անել, ոտքի կանգնել ու առաջ շարժվել՝ դառնալով ավելի հզոր։
Վստահությամբ կարող եմ ասել՝ Media Systems-ը երբեք այսքան բալանսավորված չի եղել, որքան հիմա։ Սա երկար եւ ոչ միշտ հեշտ ճանապարհի արդյունք է։ Այսօր մենք քաղում ենք տարիների աշխատանքի եւ ներդրված ջանքերի պտուղները։
Յանա Շախրամանյան
Լուսանկարները՝ Էմին Արիստակեսյանի